Að segja sögu í þátíð
Ég get sagt frá liðnum atburðum til fulls: spurt, svarað „nei“ og nefnt þriðju mynd sagnarinnar.
Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.
Málfræði
5 mín.Á A1 var þátíðin aðeins í staðhæfingum. Nú kemur hún öll.
Spurning og neitun eru myndaðar með hjálparsögninni did, og aðalsögnin snýr þá aftur í GRUNNMYND.
| staðhæfing | I worked at home. / I went to Italy. |
| spurning | Did you work at home? / Did you go to Italy? / What did you do? |
| neitun | I didn't work. / I didn't go. |
| stutt svar | Yes, I did. / No, I didn't. |
Þetta er sama kerfi og í nútíð (lexíur A1 #8–#9): endingin flyst yfir á hjálparsögnina, og aðalsögnin helst hrein. Did er eins í öllum persónum — ekkert -s, engar undantekningar.
Þriðja mynd sagnarinnar. Ensk sögn hefur þrjár myndir, og þá þriðju þarftu frá og með næstu lexíum (á íslensku svarar hún til sagnbótarinnar: „farið“, „séð“):
| grunnmynd | þátíð | þriðja mynd |
|---|---|---|
| work | worked | worked |
| go | went | gone |
| see | saw | seen |
| do | did | done |
| have | had | had |
| take | took | taken |
| give | gave | given |
| write | wrote | written |
| speak | spoke | spoken |
| eat | ate | eaten |
| drink | drank | drunk |
| be | was/were | been |
Í reglulegum sögnum eru önnur og þriðja mynd eins: worked — worked. Í óreglulegum þarf að læra þriðju myndina sérstaklega — einmitt hún stendur í núliðinni tíð (lexía 3) og í þolmynd (lexía 19).
Villur íslenskumælandi nemenda
skrifað fyrir þitt tungumálTvöföld þátíð
✗ Did you worked?
✗ I didn't went
✓ Did you work?
I didn't go. Á íslensku ber sögnin sjálf þátíðina, líka í spurningu og neitun: „Vannstu í gær?“, „Ég fór ekki“. Á ensku sýnir did þátíðina, og aðalsögnin stendur í grunnmynd — eins og á eftir „vildi“: „ég vildi fara“, ekki „ég vildi fór“. Þetta er algengasta villa stigsins.
Spurning með umsnúningi í stað did
✗ Went you to Italy?
✗ Saw you the film?
✓ Did you go to Italy?
Did you see the film? Sama villa og með do í lexíu A1 #8: á íslensku er spurt með því að setja sögnina fremst („Fórstu til Ítalíu?“). Í ensku gengur það ekki með aðalsögn — fremst kemur did.
not á eftir sögninni
✗ I went not to work
✓ I didn't go to work
„Ég fór ekki í vinnuna“: á íslensku kemur „ekki“ á eftir sögninni. Á ensku ber didn't neitunina, eins og don't í nútíð, og sögnin stendur í grunnmynd.
Framburður
3 mín.didn't missir t í hröðu tali: /ˈdɪdnt/ → /ˈdɪdn/. Á undan samhljóða hverfur t næstum alltaf: I didn't know hljómar eins og /aɪ ˈdɪdn nəʊ/.
Í spurningu er did áherslulaust — /dɪd/ eða jafnvel aðeins /d/: Did you go? → nánast /dju ˈɡəʊ/. Áherslan fellur á aðalsögnina.
Texti
3 mín.Did you have a good weekend?
Yes, I did. I went to my sister's house on Saturday.
Did you drive there?
No, I didn't. I took the train. I don't drive.
What did you do in the evening?
We cooked dinner and watched an old film. I didn't work at all.
Æfingar
8–10 mín.1. Umbreyting.
- You went to Italy.
- She worked at home.
- They saw the film.
Sýna svörin
2. Villuleit.
- Did you worked yesterday?
- I didn't went to work.
- Went you there?
Sýna svörin
3. Þrjár myndir. Skrifaðu aðra og þriðju mynd:
- go → —
- see → —
- take → —
- write → —
- eat → —
Sýna svörin
4. Eyðufylling.
- you see the film? — Yes, I
- I work on Sunday
- What you do yesterday?
Sýna svörin
Samantekt
Farið yfir
- did og didn't
- stutt svar
- spurnarorð með did
- þriðja mynd tólf sagna
Næst — lexía 2: hvað var að gerast á tiltekinni stundu.
Endir kjarna
Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.
valfrjálst
Orðaforði í spjaldastokkinn
12 orð- gone /ɡɒn/ farið (þriðja mynd af go)
- seen /siːn/ séð (þriðja mynd af see)
- done /dʌn/ gert (þriðja mynd af do)
- taken /ˈteɪkən/ tekið (þriðja mynd af take)
- written /ˈrɪtn/ skrifað (þriðja mynd af write)
- eaten /ˈiːtn/ borðað (þriðja mynd af eat)
- been /biːn/ verið (þriðja mynd af be)
- at all /ət ˈɔːl/ alls (með neitun: alls ekki)
- weekend /ˌwiːkˈend/ helgi
- nothing /ˈnʌθɪŋ/ ekkert
- everything /ˈevriθɪŋ/ allt
- somebody /ˈsʌmbədi/ einhver
Ritun
Fimm setningar um síðustu helgi, þar af að minnsta kosti ein neitun og ein spurning til viðmælandans.
Fyrirmynd
Last weekend I went to my sister's house. I took the train because I don't drive. We cooked dinner and watched a film. I didn't work at all. Did you have a good weekend?
Gátlisti
Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum
Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?
⚑ valfrjálst