Að segja hvað ég kann að gera
Ég get sagt hvað ég kann og hvað ég kann ekki, beðið kurteislega um eitthvað og beðið um leyfi.
Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.
Málfræði
4 mín.can — kunnátta og möguleiki. Á eftir can kemur sögnin ÁN to.
| I can swim. | Ég kann að synda. |
| She can't drive. | Hún kann ekki að keyra. |
| Can you cook? | Kanntu að elda? |
| Yes, I can. / No, I can't. | Stutt svar. |
can fær ekki -s í þriðju persónu og þarf ekki do í spurningu — hún er sjálf hjálparsögn: He can swim, Can he swim?, He can't swim.
Annað hlutverk can — kurteis beiðni og leyfi:
| Can you repeat that, please? | Geturðu endurtekið þetta? |
| Can I have a coffee, please? | Má ég fá kaffi? |
| Can I sit here? | Má ég setjast hér? |
Þetta er annað þrep stigans sem hófst í lexíum 1 og 16: þar voru Sorry? og A coffee, please — stystu myndirnar. Nú hefurðu kurteisari mynd. Þriðja þrepið, Could you…, bíður á stigi A2: formlega er could þátíð af can, og óþarfi er að fara í hana áður en can er orðin töm.
Villur íslenskumælandi nemenda
skrifað fyrir þitt tungumálcan með to
✗ I can to swim
✓ I can swim
Á íslensku er kunnátta oftast tjáð með „kunna að“ — „Ég kann að synda“ — og „að“ verður að to; vaninn úr lexíu 19 (want to) ýtir í sömu átt.
can með do
✗ Do you can swim?
✗ I don't can
✓ Can you swim?
I can't. Hér hjálpar íslenskan: „Kanntu að synda?“, „Ég kann ekki“ — sögnin sjálf færist fram og „ekki“ kemur á eftir henni, eins og í ensku. Villan kemur frá reglunni um do úr lexíu 8, sem er sett á allar sagnir.
-s í þriðju persónu
✗ He cans swim
✓ He can swim
Reglan úr lexíu 9 (he works) er færð yfir á can. Íslenskan hjálpar líka hér: „ég kann — hann kann“ eru eins, rétt eins og I can — he can.
can án sagnar
✗ I can English
✓ I can speak English
„Ég kann ensku“ — á íslensku tekur „kunna“ beint andlag, en á eftir can verður alltaf að koma sögn.
Framburður
3 mín.can og can't greinast ekki á samhljóði, heldur á sérhljóði og lengd.
| borið fram | hvernig | |
|---|---|---|
| can (í fullyrðingu) | /kən/ | veikt, stutt, nánast „kn“ |
| can't | /kɑːnt/ | langt sérhljóð, með áherslu |
| can (í stuttu svari) | /kæn/ | með áherslu |
Þess vegna greinast I can swim og I can't swim í eyra á lengd sérhljóðsins, ekki á hljóðinu t — í hröðu tali heyrist t oft alls ekki.
Texti
3 mín.I can swim and I can cook, but I can't drive. My brother can drive. He can't cook — he eats in cafés. — Can you play the guitar? — No, I can't. But I can sing. — Can I have a glass of water, please?
Æfingar
8–10 mín.1. Eyðufylling.
- I (+) swim, but I (−) drive
- you cook?
- He play the guitar — he studies music
Sýna svörin
2. Villuleit.
- I can to swim.
- Do you can drive?
- He cans cook.
Sýna svörin
3. Umbreyting.
Búðu til spurningu og neitun úr She can drive.
Sýna svörin
4. Pörun.
- Can you repeat that, please?
- Can I have a coffee, please?
- Can I sit here?
Sýna svörin
Samantekt
Farið yfir
- can og can't í öllum myndum
- kurteis beiðni og leyfi með can
Næst — lexía 21: hvernig á að spyrja hvar eitthvað er.
Endir kjarna
Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.
valfrjálst
Orðaforði í spjaldastokkinn
12 orð- drive /draɪv/ keyra bíl
- play /pleɪ/ spila, leika
- ride /raɪd/ fara á hestbak, hjóla
- ski /skiː/ fara á skíði
- guitar /ɡɪˈtɑː/ gítar
- piano /piˈænəʊ/ píanó
- bicycle /ˈbaɪsɪkl/ reiðhjól
- badly /ˈbædli/ illa
- again /əˈɡen/ aftur, einu sinni enn
- slowly /ˈsləʊli/ hægt
- help /help/ hjálpa
- understand /ˌʌndəˈstænd/ skilja
Ritun
Fjórar setningar: hvað þú kannt, hvað þú kannt ekki, hvað einhver í fjölskyldunni kann.
Fyrirmynd
I can swim and cook. I can't drive. My brother can drive, but he can't cook.
Gátlisti
Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum
Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?
Segðu okkur hvað þú vilt sjá næst — við lesum hverja skilaboð.
⚑ valfrjálst