Powiedzieć, co potrafię
Potrafię powiedzieć, co umiem i czego nie umiem, uprzejmie o coś poprosić i zapytać o pozwolenie.
Deklarowany czas rdzenia. Dwa bloki rdzenia nie mają podanego czasu, więc rzeczywista lekcja jest dłuższa niż suma.
Gramatyka
4 mincan — umiejętność i możliwość. Po nim czasownik stoi BEZ to.
| I can swim. | Umiem pływać. |
| She can't drive. | Ona nie umie prowadzić samochodu. |
| Can you cook? | Umiesz gotować? |
| Yes, I can. / No, I can't. | Krótka odpowiedź. |
can nie dostaje -s w trzeciej osobie i nie potrzebuje do w pytaniu — sam jest czasownikiem posiłkowym: He can swim, Can he swim?, He can't swim.
Drugie zadanie can — uprzejma prośba i pozwolenie:
| Can you repeat that, please? | Powtórz, proszę. |
| Can I have a coffee, please? | Mogę prosić o kawę? |
| Can I sit here? | Mogę tu usiąść? |
To drugi stopień drabiny zaczętej w lekcjach 1 i 16: tam były Sorry? i A coffee, please — najkrótsze formy. Teraz masz formę uprzejmiejszą. Trzecia, Could you…, czeka na poziomie A2: could to formalnie czas przeszły od can, a omawianie go, zanim can wejdzie w nawyk, nie ma sensu.
Błędy osób mówiących po polsku
dostosowane do Twojego językacan z to
✗ I can to swim
✓ I can swim
To nie kalka z polskiego: polski bezokolicznik nie ma żadnej cząstki („umiem pływać”). to wkrada się z przyzwyczajenia z lekcji 19, gdzie po want musiało stać.
can z do
✗ Do you can swim?
✗ I don't can
✓ Can you swim?
I can't. Po polsku pytanie i przeczenie obywają się bez czasownika posiłkowego („Umiesz?”, „nie umiem”), a w angielskim nauczyłeś się dokładać do — i ta reguła rozciąga się na can, który sam jest czasownikiem posiłkowym.
-s w trzeciej osobie
✗ He cans swim
✓ He can swim
Polski czasownik zmienia końcówkę w każdej osobie („umiem”, „umie”), a w angielskim he swims ma -s, więc odruchowo dokleja się je i do can. can końcówek nie przyjmuje.
Pytanie bez zmiany szyku
✗ You can swim?
✓ Can you swim?
Po polsku pytanie robi się intonacją albo słówkiem „czy”, a szyk zostaje taki sam jak w zdaniu oznajmującym („Umiesz pływać?”, „Czy umiesz pływać?”). W zwykłym angielskim pytaniu can musi stanąć przed podmiotem.
Wymowa
3 mincan i can't różnią się nie spółgłoską, lecz samogłoską i jej długością.
| brzmi | jak | |
|---|---|---|
| can (w zdaniu twierdzącym) | /kən/ | słabo, krótko, prawie „kn” |
| can't | /kɑːnt/ | długa samogłoska, z akcentem |
| can (w krótkiej odpowiedzi) | /kæn/ | z akcentem |
Właśnie dlatego I can swim i I can't swim różnią się na ucho długością samogłoski, a nie dźwiękiem t — w szybkiej mowie t często w ogóle nie słychać.
Tekst
3 minI can swim and I can cook, but I can't drive. My brother can drive. He can't cook — he eats in cafés. — Can you play the guitar? — No, I can't. But I can sing. — Can I have a glass of water, please?
Ćwiczenia
8–10 min1. Uzupełnianie luk.
- I (+) swim, but I (−) drive
- you cook?
- He play the guitar — he studies music
Pokaż odpowiedzi
2. Wyszukiwanie błędów.
- I can to swim.
- Do you can drive?
- He cans cook.
Pokaż odpowiedzi
3. Przekształcanie.
Zrób pytanie i przeczenie ze zdania She can drive.
Pokaż odpowiedzi
4. Dopasowywanie.
- Can you repeat that, please?
- Can I have a coffee, please?
- Can I sit here?
Pokaż odpowiedzi
Podsumowanie
Omówione
- can i can't we wszystkich formach
- uprzejma prośba i pozwolenie z can
Dalej — lekcja 21: jak zapytać, gdzie co jest.
Koniec części głównej
Lekcja zostanie zaliczona po wykonaniu ćwiczeń. Wszystko po tym jest opcjonalne.
opcjonalne
Słownictwo do fiszek
12 słów- drive /draɪv/ prowadzić samochód
- play /pleɪ/ grać
- ride /raɪd/ jeździć konno, na rowerze
- ski /skiː/ jeździć na nartach
- guitar /ɡɪˈtɑː/ gitara
- piano /piˈænəʊ/ pianino
- bicycle /ˈbaɪsɪkl/ rower
- badly /ˈbædli/ źle
- again /əˈɡen/ jeszcze raz, znowu
- slowly /ˈsləʊli/ powoli
- help /help/ pomagać
- understand /ˌʌndəˈstænd/ rozumieć
Pisanie
Cztery zdania: co umiesz, czego nie umiesz, co umie ktoś z rodziny.
Wzór
I can swim and cook. I can't drive. My brother can drive, but he can't cook.
Lista kontrolna
Ćwicz tę lekcję w innych sekcjach
Masz pomysł na funkcję?
Powiedz nam, co chciałbyś zobaczyć dalej — czytamy każdą wiadomość.
⚑ opcjonalne