Að segja frá ferðalagi í réttri röð
Ég get sagt sögu af nokkrum atburðum og nefnt þá í réttri röð.
Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.
Málfræði
5 mín.Tuttugu algengustu sagnirnar taka ekki -ed — þær hafa sína eigin þátíðarmynd. Hana er ekki hægt að leiða út, hana þarf að læra utanbókar.
| be → was/were | go → went | have → had | do → did | say → said |
| get → got | make → made | come → came | see → saw | know → knew |
| take → took | give → gave | find → found | think → thought | tell → told |
| leave → left | feel → felt | put → put | bring → brought | buy → bought |
said er borið fram /sed/, bought og thought — með löngu /ɔː/ og þöglu gh.
Röð atburða í frásögn byggist á fjórum orðum:
| First, … | Fyrst |
| Then, … | Síðan |
| After that, … | Eftir það |
| Finally, … | Að lokum |
Þau standa fremst í setningunni og á eftir þeim kemur komma.
Villur íslenskumælandi nemenda
skrifað fyrir þitt tungumál-ed í óreglulegri sögn
✗ goed, ✗ taked, ✗ buyed → ✓ went, took, bought. Á íslensku eru líka sterkar sagnir sem skipta um sérhljóð í þátíð („taka → tók“, „koma → kom“, „gefa → gaf“), og sumar ensku myndanna minna á þær: took, came, gave. En reglan um -ed er svo einföld að hún grípur inn í um leið og minnið bregst. Villan er óhjákvæmileg og hverfur aðeins með endurtekningu.
Röng orðaröð með then
✗ Then went I home
✗ I went then home
✓ Then I went home
Á íslensku er sögnin annað orðið: „Svo fór ég heim“ — eða „svo“ kemur beint á eftir sögninni: „Ég fór svo heim“. Hvorugt gengur á ensku: frumlagið kemur á undan sögninni, hvaða orð sem stendur fremst — sama regla og í lexíu 7. (I then went home er líka rétt, en þannig er skrifað, ekki talað.)
Rugl á said og told
say — að segja eitthvað, tell — að segja einhverjum: He said that, He told me. ✗ He said me → ✓ He told me. Á íslensku er ein sögn fyrir hvort tveggja, og hún tekur með sér þágufall: „Hann sagði mér það“. Því verður „sagði mér“ beint að said me.
Framburður
3 mín.Í óreglulegum sögnum breytist sérhljóðinn, og það er aðalatriðið sem þarf að heyra:
| see /siː/ → saw /sɔː/ | know /nəʊ/ → knew /njuː/ |
| take /teɪk/ → took /tʊk/ | give /ɡɪv/ → gave /ɡeɪv/ |
| buy /baɪ/ → bought /bɔːt/ | think /θɪŋk/ → thought /θɔːt/ |
Í bought og thought eru stafirnir gh alls ekki bornir fram — þeir eru leifar af fornu hljóði.
Texti
3 mín.Last summer I went to Italy. First, I took a plane to Rome. Then I found a small hotel next to the station. The hotel was old but clean. After that, I walked in the city every day. I saw a lot of old streets and I bought a book about Rome. Finally, I came home in August.
Æfingar
8–10 mín.1. Eyðufylling.
- I (go) to Italy
- She (take) a taxi
- We (see) a film
- He (buy) a new car
- They (come) home late
Sýna svörin
2. Villuleit.
- I goed to the park.
- He said me the answer.
- I went then home.
Sýna svörin
3. Röð atburða.
Raðaðu: Finally, First, Then, After that.
Sýna svörin
4. Pörun.
- go
- see
- buy
- think
- take
Sýna svörin
Samantekt
Farið yfir
- tuttugu óreglulegar sagnir
- fjögur orð um röð atburða
- say gegn tell
Næst — lexía 30: upprifjun á lexíum 25–29.
Endir kjarna
Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.
valfrjálst
Orðaforði í spjaldastokkinn
12 orð- went /went/ fór
- saw /sɔː/ sá
- took /tʊk/ tók
- bought /bɔːt/ keypti
- thought /θɔːt/ hugsaði
- told /təʊld/ sagði
- first /fɜːst/ fyrst
- then /ðen/ svo, síðan
- after that /ˈɑːftə ðæt/ eftir það
- finally /ˈfaɪnəli/ að lokum
- about /əˈbaʊt/ um
- late /leɪt/ seint, seinn
Ritun
Fimm setningar um ferðalag, með orðunum um röð atburða.
Fyrirmynd
Last summer I went to Italy. First, I took a plane to Rome. Then I found a small hotel. After that, I walked in the city every day. Finally, I came home.
Gátlisti
Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum
Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?
Segðu okkur hvað þú vilt sjá næst — við lesum hverja skilaboð.
⚑ valfrjálst