Upprifjun 1 (lexíur 1–5)

Þegar segja þarf eitthvað um tvennt í einu notar enskan samtengingapar. Slík pör eru þrjú, og að merkingu svara þau til íslensku „bæði … og“, „annaðhvort … eða“, „hvorki … né“.

Myndin:

Hvenær þær eru notaðar.

both … and sameinar: hvort tveggja er rétt. Frumlag með both … and er alltaf í fleirtölu, og sögnin líka: Both Tom and Anna are coming.

either … or býður val: annað af tvennu er rétt. You can either pay now or pay later. Either Mark or Lucy will meet you at the station. Parið getur líka tengt tvær heilar setningar — þannig hljóma skilyrði og úrslitakostir: Either you tell him, or I will. („Annaðhvort segir þú honum það eða ég.“) Á undan seinni hlutanum er þá komma.

neither … nor neitar hvoru tveggja: hvorugt er rétt. Parið ber sjálft neitunina, og þess vegna er sögnin á eftir því jákvæð: Neither Tom nor Anna has called. Íslenskan gerir það sama: „hvorki Tom né Anna hafa hringt“ — ekkert „ekki“ bætist við, neitunin er aðeins í parinu. Þetta er aðalregla efnisins, og hér má treysta íslenskunni.

Við hvaða orð sögnin sambeygist. Á eftir either … or og neither … nor fer sögnin eftir frumlaginu sem stendur næst henni: Neither my brother nor my parents are at home. Either my parents or my sister is going to pick you up. Í talmáli er fleirtala oft notuð á eftir neither … nor líka með tveimur eintölum — Neither Tom nor Anna have called; í rituðu máli er eintalan öruggari.

Hvar samtengingarnar standa. Hver samtenging stendur beint á undan sínum hluta, og hlutarnir eiga að vera af sama tagi: tvö nafnorð, tvær sagnir, tveir atviksliðir. She speaks both French and German. — á eftir samtengingunum koma tvö tungumál. We can either take a taxi or walk. — á eftir samtengingunum koma tvær athafnir. He neither called nor wrote. — hann hvorki hringdi né skrifaði.

Berðu saman neither … nor við venjulega neitun:

Í daglegu tali er „hvorki … né“ oftar sagt með neitun og or, en neither … nor er geymt fyrir ritað mál og fyrir tilvik þar sem leggja á áherslu á: hvorki þetta né hitt.

Framburður. either og neither hljóma á tvo vegu í breskri ensku: /ˈaɪðə/ eða /ˈiːðə/, /ˈnaɪðə/ eða /ˈniːðə/. Báðir eru réttir — veldu annan og haltu þig við hann. Samtengingarnar sjálfar eru áherslulausar; áherslan fellur á það sem þær tengja: „both TOM and ANna“. Á undan seinni hlutanum er gert stutt hlé, svo að valið eða upptalningin heyrist.

Fleiri dæmi:

Svona er ekki sagt. ✗ Neither the train nor the bus wasn't running → ✓ Neither the train nor the bus was running. Seinni neitunin er ofaukin.

Prófaðu kunnáttuna. Hvernig segirðu „hvorki Tom né Anna komu“? Hvaða sögn þarf í Both my sister and my brother ___ (live) in York? Hvað er rangt við She both speaks French and German?