Bir işi ne zamandır yaptığımı söylemek

A2'de süreden Present Perfect ile söz ettiniz: I've lived here for five years (A2 #5). Bu zamanın bir eşi var: sürekli biçimi, Present Perfect Continuous. Önemli olan ne yapıldığı değil de kişinin neyle uğraştığı ve sürecin ne zamandır sürdüğü olduğunda bu biçim gerekir.

Yapı iki tanıdık parçadan kurulur: Present Perfect'ten have ya da has ve been (be'nin üçüncü biçimi), sürekli zamandan ise -ing'li fiil.

Kısa cevapta been tekrarlanmaz: yalnızca have ya da has. been burada “idi” ya da “oldu” anlamına da gelmez: Present Perfect'i sürekli biçime bağlayan yardımcı bir halkadır ve ayrıca çevrilmesi gerekmez.

Ne zaman kullanılır.

Süreç geçmişte başladı ve şimdi de sürüyor — genellikle for, since, How long…? ile: I've been learning English for three years. Türkçede burada şimdiki zaman kullanılır (“üç yıldır öğreniyorum”), İngilizce ise Present Perfect'i seçer, çünkü geçmişten bugüne uzanan dönemi ölçer.

Süreç az önce bitti ve izleri görülüyor: You're out of breath. Have you been running? Koşmanın kendisini değil, kişinin nefes nefese kaldığını görüyoruz. Aynı şekilde: The streets are wet — it's been raining.

Son zamanlarda tekrarlanan bir iş: I've been sleeping badly lately. She's been calling me every day this week.

Present Perfect Simple ile karşılaştırın. Sürekli biçim uğraştan, basit biçim sonuçtan söz eder.

Buradan pratik bir kural çıkar: How long…? sorusuna genellikle sürekli biçimle, How many…? ve How much…? sorularına basit biçimle cevap verilir. Bitmiş şeylerin sayısı işi kapatır, sürekli biçim ise onu açık tutar: I've read three chapters, ama “süren üç bölüm” diye bir şey yok.

live, work, study, teach fiilleriyle iki biçim de uyar: I've lived here for ten years = I've been living here for ten years. Sürekli biçim biraz daha geçici duyulur: yakında değişebilecek bir durum için böyle söylenir.

Hoşnutsuzluk tonu. Present Perfect Continuous çoğu zaman şikâyetlerde duyulur: Someone's been using my laptop! Konuşan, başkasının uğraşının izlerini görüyor ve bu hoşuna gitmiyor. Present Perfect Simple yalnızca bir olguyu bildirirdi. Olumsuzda da fark aynıdır: I haven't been sleeping well — son zamanlarda uykum düzgün değil; I haven't slept — sonuç hiç yok, hiç uyumadım.

Durum fiilleri sürekli biçimde kullanılmaz. Bunlar bir eylemi değil, bir durumu anlatır: know, like, love, want, believe, understand, own, be. Bunlarla yalnızca Present Perfect Simple kullanılır: I've known her since school. We've had this car for ten years. have'in “sahip olmak” anlamında sürekli biçimi yoktur, “yaşamak, geçirmek” anlamında ise vardır: We've been having problems with the car.

Böyle söylenmez. ✗ I've been having this car for ten years → ✓ I've had this car for ten years.

Kendinizi sınayın. “Yirmi dakikadır bekliyorum” nasıl söylenir? I've ___ (read) fifty pages cümlesinde hangi biçim gerekir ve neden? I've been knowing him for years denebilir mi?