Powiedzieć, jak długo się czymś zajmuję

Na A2 o czasie trwania mówiłeś w Present Perfect: I've lived here for five years (A2 #5). Ten czas ma parę — formę ciągłą, Present Perfect Continuous. Jest potrzebna, gdy ważne jest nie to, co zostało zrobione, ale czym człowiek się zajmuje i jak długo już trwa ten proces.

Forma składa się z dwóch znajomych części: z Present Perfect — have albo has i been (trzecia forma be), z czasu ciągłego — czasownik z -ing.

W krótkiej odpowiedzi been się nie powtarza: tylko have albo has. A samo been nie znaczy tu „był”: to ogniwo pomocnicze, które łączy Present Perfect z formą ciągłą, i nie trzeba go osobno tłumaczyć.

Kiedy się go używa.

Proces zaczął się w przeszłości i trwa teraz — zwykle ze słowami for, since, How long…?: I've been learning English for three years. Po polsku jest tu czas teraźniejszy („uczę się od trzech lat”), a angielski bierze Present Perfect, bo mierzy odcinek od przeszłości do dziś.

Proces dopiero co się skończył i widać jego ślady: You're out of breath. Have you been running? Nie widzimy samego biegu, tylko to, że ktoś jest zdyszany. Tak samo: The streets are wet — it's been raining.

Zajęcie, które powtarza się w ostatnim czasie: I've been sleeping badly lately. She's been calling me every day this week.

Porównaj z prostym Present Perfect. Forma ciągła mówi o zajęciu, prosta — o rezultacie.

Stąd praktyczna reguła: na pytanie How long…? zwykle odpowiada się formą ciągłą, na How many…? i How much…? — prostą. Liczba gotowych rzeczy zamyka czynność, a forma ciągła trzyma ją otwartą: I've read three chapters, ale nie „trzy rozdziały w toku”.

Z czasownikami live, work, study, teach pasują obie formy: I've lived here for ten years = I've been living here for ten years. Forma ciągła brzmi odrobinę bardziej tymczasowo: tak mówi się o czymś, co może się wkrótce zmienić.

Odcień niezadowolenia. Present Perfect Continuous często słychać w skargach: Someone's been using my laptop! Mówiący widzi ślady cudzego zajęcia i to mu się nie podoba. Prosty Present Perfect podałby tylko fakt. W przeczeniu różnica jest ta sama: I haven't been sleeping well — ze snem ostatnio coś nie tak; I haven't slept — rezultatu nie ma wcale, w ogóle nie spałem.

Czasowników stanu nie używa się w formie ciągłej. Opisują nie czynność, tylko stan rzeczy: know, like, love, want, believe, understand, own, be. Z nimi — tylko prosty Present Perfect: I've known her since school. We've had this car for ten years. have w znaczeniu „mieć” nie ma formy ciągłej, a w znaczeniu „przeżywać, spędzać” — ma: We've been having problems with the car.

Tak się nie mówi. ✗ I've been having this car for ten years → ✓ I've had this car for ten years.

Sprawdź się. Jak powiedzieć „czekam już dwadzieścia minut”? Jaka forma jest potrzebna w I've ___ (read) fifty pages i dlaczego? Czy można powiedzieć I've been knowing him for years?