Að segja langa sögu
Ég get sagt sögu þar sem fjórar tíðir fortíðar vinna saman og hlustandinn missir ekki þráðinn.
Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.
Málfræði
16 mín.Á B1 settirðu þrjár tíðir fortíðar saman í eina frásögn (B1 #2): Past Simple knýr söguþráðinn áfram, Past Continuous dregur upp bakgrunninn, Past Perfect stígur aftur á bak. Þá kynntistu líka núliðinni tíð í framvinduhorfi — I've been waiting for an hour (B1 #4): ferli sem nær fram til dagsins í dag. Ef hún er flutt yfir í fortíðina verður til fjórða tíð frásagnarinnar — Past Perfect Continuous. Hún svarar spurningunni: við hvað var manneskjan að fást fram að því augnabliki sem sagt er frá, og hve lengi stóð það yfir.
Myndin: had been + sögn með -ing. had er eins í öllum persónum og styttist í 'd á eftir fornafni.
| staðhæfing | She had been working since six. → She'd been working… |
| neitun | I hadn't been sleeping well for weeks. |
| spurning | Had you been waiting long? / How long had they been living there? |
| stutt svar | Yes, I had. / No, she hadn't. |
Þetta er sama smíð og í B1 #4, nema had kemur í stað have eða has. Í stuttu svari er been ekki endurtekið, frekar en þar.
Hvenær hún er notuð. Þessi tíð hefur alltaf sjónarhól í fortíðinni — augnablik frásagnarinnar, yfirleitt í Past Simple í næsta nágrenni. Past Perfect Continuous horfir frá þessum punkti aftur á bak, á ferlið.
Fyrsta tilvikið — hve lengi ferlið hafði staðið á því augnabliki. Með henni standa yfirleitt for, since, How long: They had been waiting for an hour when the train finally arrived. — „Þau höfðu beðið í klukkutíma þegar lestin kom loksins.“ Á íslensku dugar hér oftast einföld þáliðin tíð, „höfðu beðið“, þótt „höfðu verið að bíða“ sé líka til. Enskan tekur sérstaka mynd, því að hún mælir tímabilið fram að sjónarhóli frásagnarinnar.
Annað — ummerki ferlisins sem sáust á því augnabliki: The ground was wet — it had been raining. Við sjáum ekki rigninguna, heldur blauta jörðina. Eins: Her eyes were red. She had been crying.
Þriðja — orsök ástands í fortíðinni: She was exhausted because she had been working since six. Ferlið skýrir hvers vegna manneskjan var eins og hún var þegar frásögnin kom að henni.
Berðu saman við Present Perfect Continuous. Munurinn er aðeins sjónarhóllinn:
| núna | þá |
|---|---|
| I've been working here for five years. | I'd been working there for five years when the company closed. |
| talið frá deginum í dag | talið frá augnabliki í fortíðinni |
Berðu saman við einfalda Past Perfect. Skiptingin er sú sama og í B1 #4: framvinduhorfið talar um iðjuna, einfalda myndin um niðurstöðuna.
| ferli — Continuous | niðurstaða — Simple |
|---|---|
| She had been reading all evening. | She had read three chapters. |
| við hvað hún var að fást | hve mikið hún gerði |
| He had been painting the fence. | He had painted the fence. |
| málning á höndunum, verkinu var kannski ekki lokið | grindverkið var tilbúið |
Fjöldi þess sem gert var (blaðsíður, kaflar) lokar athöfninni, og með honum stendur því aðeins einfalda myndin. Tímalengd (for an hour) truflar þetta ekki: hún fer með framvinduhorfinu.
Berðu saman við Past Continuous. When I arrived, she was cooking — skyndimynd: þegar ég kom stóð hún við eldavélina. When I arrived, she had been cooking for two hours — þegar ég kom átti hún tvo tíma við eldavélina að baki. Past Continuous sýnir hvað var í gangi á þeirri stundu; Past Perfect Continuous — hve lengi það hafði staðið fram að henni og hvað sat eftir.
Ástandssagnir — know, be, want, believe, have í merkingunni „eiga“ — fá ekki framvinduhorf hér heldur (B1 #4). Í staðinn kemur einföld Past Perfect: We had known each other for years. She had had the same car since university.
Fjórar tíðir — fjögur hlutverk. Hér er allt kerfi frásagnarinnar:
| tíð | hlutverk | dæmi |
|---|---|---|
| Past Simple | atburðarásin | I opened the door and went in. |
| Past Continuous | bakgrunnur á þeirri stundu | The radio was playing quietly. |
| Past Perfect | forsaga: það sem gerðist áður | Somebody had left the window open. |
| Past Perfect Continuous | löng forsaga: það sem hafði staðið yfir áður | It had been raining all night. |
Reglan um hóf úr B1 #2 gildir líka hér. Löng forsaga er notuð einu sinni eða tvisvar til að stíga aftur á bak, og síðan snýr frásögnin aftur í Past Simple.
Svona er ekki sagt. ✗ Had you been waited long? → ✓ Had you been waiting long? Á eftir been stendur í þessari tíð aðeins mynd með -ing.
Prófaðu kunnáttuna. Hvernig segirðu „Við höfðum beðið í fjörutíu mínútur þegar strætó kom loksins“? Hvaða mynd þarf í By midnight she ___ (write) ten pages — had written eða had been writing? Hvers vegna er sagt He was out of breath because he had been running, en ekki because he was running?
sýna svörin
Villur íslenskumælandi nemenda
skrifað fyrir þitt tungumál„Í tvö ár“ og „frá klukkan sex“
✗ When I met her, she had been living in Paris in two years → ✓ she had been living in Paris for two years; ✗ She had been working from six → ✓ She had been working since six. Sami vandi og í B1 #4: „í“ verður auðveldlega in og „frá“ from. En in two years merkir „eftir tvö ár“. Á undan lengd tímabils stendur for, á undan upphafspunkti since.
Sögnin á undan frumlaginu á eftir When …,
✗ When I arrived, had they been waiting for an hour
✓ When I arrived, they had been waiting for an hour
„Þegar ég kom höfðu þau beðið í klukkutíma“: á íslensku kemur sögnin strax á eftir aukasetningu sem stendur fremst, og had lendir á undan frumlaginu (eins og í B1 #1). Á ensku stendur frumlagið fyrst; með had they fremst verður setningin að spurningu.
Aðeins einfalda myndin
They had waited for an hour when the train arrived er ekki villa. En þegar ferlið sjálft, lengd þess eða ummerki skipta máli er eðlilegra had been + -ing: ✓ Her eyes were red. She had been crying. „Hún hafði grátið“ er venjulega leiðin á íslensku, og þegar þýtt er beint gleymist framvinduhorfið auðveldlega (eins og í B1 #4).
Framburður
4 mín.had been í staðhæfingu er áherslulaust: /həd bɪn/, á eftir fornafni — /d bɪn/. She'd been working hljómar /ʃiːd bɪn ˈwɜːkɪŋ/. 'd been er sagt í einni andrá, been er stutt /bɪn/, og áherslan fellur á aðalsögnina.
Í neitun og stuttu svari er had fullt og með áherslu: I hadn't been sleeping well /aɪ ˈhædnt bɪn ˈsliːpɪŋ wel/, Yes, I had /jes aɪ ˈhæd/.
Löng setning skiptist í merkingarhópa (B1 #2). Hlé eru sett á milli þeirra, ekki inni í þeim, og í lok hvers hóps nema þess síðasta rís röddin örlítið — hlustandinn skilur að sagan heldur áfram:
She was exhausted ‖ because she'd been working since six ‖ and hadn't eaten anything.
Texti
6 mín.When I got to the office at eight on Monday, the lights were already on and the door was open. For a moment I thought somebody had broken in. Then I saw Anna. She was sitting at her desk with her head in her hands, and the printer next to her was flashing — it had run out of paper.
Anna had clearly been working all night. There were three empty coffee cups on her desk, her eyes were red, and she was still wearing the jacket she had worn on Friday. It turned out that the client had phoned on Sunday afternoon and changed most of the numbers in our presentation. Anna had been rewriting it since then. By the time I came in, she had finished twenty slides and was checking the last few.
I made her a cup of tea and asked how long she had been sitting there. "Since about six last night," she said. "I'd been meaning to call you, but I didn't want to ruin your weekend."
At nine the client arrived. He had been travelling since five in the morning and was in a terrible mood. But when Anna showed him the new slides, he went quiet. Then he smiled. "You've been busy," he said. Nobody told him that she hadn't slept at all.
Æfingar
35 mín.1. Eyðufylling. Past Simple, Past Continuous, Past Perfect eða Past Perfect Continuous? Settu sagnirnar í rétta mynd.
- The ground was wet — it (rain) all night
- When I (get) to the office, Anna (check) the numbers
- She was exhausted because she (work) since six
- By nine o'clock she (rewrite) twenty slides
- They (wait) for an hour when the train finally (arrive)
- I (not / recognise) him at first — he (grow) a beard
- His hands were black because he (repair) his bike
- We (know) each other for ten years when we finally (start) a business together
Sýna svörin
2. Val. Einföld Past Perfect eða í framvinduhorfi?
- She (read) all evening, so her eyes were tired
- By midnight she (read) three chapters
- He (paint) the fence — there was paint all over his shirt
- By lunchtime he (paint) the whole fence
- How many emails you (send) before the meeting started?
- How long you (wait) before the doctor saw you?
Sýna svörin
3. Villuleit. Finndu villuna og leiðréttu hana. Ein villa í hverri setningu.
- When I met her, she has been living in Paris for two years.
- She had been reading three chapters before dinner.
- I had been knowing him since school.
- Had you been waited long when the doctor came?
- He was tired because he has been driving all day.
- It had been rain all night, so the roads were flooded.
Sýna svörin
4. Gerðu svar úr vísbendingunni: útskýrðu hvaðan ummerkin komu. Notaðu because og Past Perfect Continuous.
- Why was she out of breath? (she / run)
- Why were his hands black? (he / repair / the car)
- Why were the children dirty? (they / play / in the garden)
- Why was the kitchen full of smoke? (somebody / cook / fish)
- Why were your eyes red? (I / cry)
Sýna svörin
5. Breyttu í spurningu með How long. Spurðu um tímalengdina.
- She had been working there for ten years when the factory closed.
- They had been waiting since nine.
- He had been learning Spanish for two years before he moved to Madrid.
- We had been driving for six hours when the car broke down. (spurðu „þið“)
- It had been raining for three days.
Sýna svörin
6. Umorðaðu í fortíð. Sjónarhóll frásagnarinnar færist yfir í fortíðina: I'm tired → I was tired, Present Perfect Continuous → Past Perfect Continuous.
- I'm tired because I've been working all day.
- She's angry because she's been waiting for an hour.
- The streets are wet — it's been raining.
- He knows the city well because he's been living here for years.
- We're hungry because we haven't eaten since breakfast.
Sýna svörin
7. Þýddu á ensku.
1) Þegar ég kom höfðu þau verið að bíða í hálftíma. 2) Jörðin var blaut: það hafði rignt alla nóttina. 3) Hún var þreytt af því að hún hafði verið að vinna í garðinum síðan um morguninn. 4) Hve lengi hafðirðu verið að læra ensku áður en þú fluttir til London? 5) Þá höfðum við þegar þekkst í tuttugu ár.
Sýna svörin
Samantekt
Farið yfir
- Past Perfect Continuous í öllum myndum
- þrenns konar notkun
- munurinn á henni og Present Perfect Continuous
- einfaldri Past Perfect og Past Continuous
- ástandssagnir
- fjórar tíðir fortíðar í einni frásögn og hóf í forsögunni
Næst — lexía 2: áform sem fóru út um þúfur.
Endir kjarna
Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.
valfrjálst
Orðaforði í spjaldastokkinn
16 orð- turn out /ˌtɜːn ˈaʊt/ koma í ljós, reynast
- break in /ˌbreɪk ˈɪn/ brjótast inn
- flash /flæʃ/ blikka
- run out of /ˌrʌn ˈaʊt əv/ verða uppiskroppa með (um birgðir)
- clearly /ˈklɪəli/ greinilega
- empty /ˈempti/ tómur
- slide /slaɪd/ glæra
- printer /ˈprɪntə/ prentari
- rewrite /ˌriːˈraɪt/ endurskrifa
- exhausted /ɪɡˈzɔːstɪd/ uppgefinn, örmagna
- ruin /ˈruːɪn/ eyðileggja
- mood /muːd/ skap
- go quiet /ˌɡəʊ ˈkwaɪət/ þagna
- chapter /ˈtʃæptə/ kafli
- ground /ɡraʊnd/ jörð
- flooded /ˈflʌdɪd/ á floti, undir vatni
Ritun
Átta til tíu setningar — saga af degi þegar þú komst að einhverju óvæntu. Allar fjórar tíðir fortíðar þurfa að vera með, löng forsaga að minnsta kosti tvisvar.
Fyrirmynd
When I got home last Friday, the front door was open and music was playing upstairs. I was sure I had locked the door that morning. Then I found my brother in the kitchen. He had been staying with friends in Bristol, but their flat had flooded, so he had taken the first train to my place. He had been travelling since six and looked exhausted. I had given him a key years before and had completely forgotten about it. We ordered a pizza and talked until midnight.
Gátlisti
Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum
Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?
⚑ valfrjálst