Að byggja upp ritgerð
Ég get byggt upp ritaðan texta þannig að lesandinn sjái röksemdafærsluna frá fyrstu efnisgrein.
Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.
Málfræði
18 mín.Samfelldur texti hvílir á tengiorðum: „hins vegar“, „þar að auki“, „þess vegna“. Á íslensku er oft nóg að setja kommu: „Verðið er hátt, hins vegar eru gæðin góð“. Á ensku hegða tengiorð sér á þrjá ólíka vegu málfræðilega, og á því veltur hvar punktur og komma eru sett. Þetta er aðalregla lexíunnar.
Þrjár tegundir tengiorða.
| merking | samtenging: innan sömu setningar | atviksorð: byrjar nýja setningu | forsetning: + nafnorð eða -ing |
|---|---|---|---|
| andstæða | but, although, whereas | However, Nevertheless, On the other hand | despite, in spite of |
| viðbót | and | Moreover, Furthermore, In addition | in addition to, as well as |
| orsök og afleiðing | because, so | Therefore, Consequently, As a result | because of, due to, owing to |
| dæmi | — | For example, For instance | such as |
Samtenging tengir tvo hluta innan sömu setningar. Atviksorð stendur í byrjun nýrrar setningar — á eftir punkti eða semíkommu — og er aðgreint með kommu. Forsetning tekur nafnorð eða -ing-mynd, ekki heila setningu (despite — B1 #32).
The flat is small, but it is very cheap. The flat is small. However, it is very cheap. Despite its size, the flat is very popular. Traffic causes pollution. Moreover, it makes the streets dangerous. In addition to reducing pollution, the scheme would make the streets safer. Fewer people drive to work. As a result, the car park is half empty. Some towns, such as York and Chester, have large pedestrian areas in their centres. Some shops lost customers, whereas others reported higher sales.
Greinarmerki með tengiatviksorðum. Í byrjun setningar er komma á eftir tengiorðinu: However, the data suggest otherwise. Inni í setningu — kommur báðum megin: The data, however, suggest otherwise. Til að tengja tvær setningar í eina þarf semíkommu: The first option is cheaper; however, it is slower. Ein komma á milli tveggja heilla setninga dugar ekki með however eða therefore: however er ekki but.
whereas, on the other hand, however. whereas („en aftur á móti“, „á meðan“) ber saman tvær staðreyndir í sömu setningu, eins og á vogarskálum: Rail travel is fast, whereas coach travel is cheap. On the other hand opnar hina hlið röksemdafærslunnar og stendur í nýrri setningu; fyrri hliðina má kynna með On the one hand. However er almennt „hins vegar“, það gengur nær alls staðar.
Efnisgreinin. Í enskum texta hefst efnisgrein á meginhugsun sinni — lykilsetningu efnisgreinarinnar (topic sentence). Á eftir henni koma rök, dæmi, tölur. Síðasta setningin dregur saman eða leiðir að næstu efnisgrein. Góð prófun: lestu aðeins fyrstu setningar efnisgreinanna — úr þeim á öll röksemdafærsla textans að koma fram.
Ritgerð í fjórum efnisgreinum.
| efnisgrein | hvað er í henni | dæmigerð byrjun |
|---|---|---|
| 1 | spurningin og afstaða þín | This essay argues that… |
| 2 | helstu rök með | The main argument for… is… |
| 3 | rök á móti eða tilslökun | On the other hand,… |
| 4 | niðurstaða — án nýrra raka | Overall,… / In conclusion,… |
Í hófi. Eitt til tvö tengiorð í efnisgrein duga. Ef hver setning byrjar á Moreover eða However, hljómar textinn vélrænt.
Svona er ekki sagt. ✗ Despite it was raining, we went out → ✓ Despite the rain, we went out eða Although it was raining, we went out. Á eftir forsetningu kemur nafnorð, ekki setning. ✗ On the other side… → ✓ On the other hand…; ✗ From one side… → ✓ On the one hand…: í þessu pari er talað um „hönd“, ekki „hlið“. ✗ In addition to pay less, we would save time → ✓ In addition to paying less…: hér er to forsetning, á eftir henni kemur -ing-mynd, eins og í look forward to (B1 #34).
Prófaðu kunnáttuna. Hver er munurinn á however og but í greinarmerkjum? Hvar stendur meginhugsun enskrar efnisgreinar? Hvernig sameinarðu The bus is cheap og The train is fast í eina setningu með whereas?
sýna svörin
Villur íslenskumælandi nemenda
skrifað fyrir þitt tungumálhowever á eftir kommu
✗ The price is high, however the quality is good
✓ The price is high; however, the quality is good
The price is high. However, the quality is good eða The price is high, but the quality is good. „Verðið er hátt, hins vegar eru gæðin góð“: íslenska leyfir kommu á milli tveggja aðalsetninga. En however og therefore eru atviksorð og tengja ekki tvær setningar.
Sögnin á undan frumlaginu á eftir tengiorðinu
✗ Therefore closed the shop
✗ Moreover is it safer
✓ Therefore, the shop closed
Moreover, it is safer. „Þess vegna lokaði búðin“: íslenska setur sögnina í annað sæti, eins og í B1 #32. Á ensku stendur frumlagið á undan sögninni, og á eftir tengiorðinu kemur komma.
„Annars vegar … hins vegar“ orð fyrir orð
✗ On one side…
✗ On the other side, the plan is expensive
✓ On the one hand…
On the other hand, the plan is expensive. Íslenska parið er oft þýtt með side, en enska parið talar um hönd, ekki hlið.
„Auk þess að“ + nafnháttur
✗ In addition to pay less, we would save time
✓ In addition to paying less, we would save time
„Að“ + nafnháttur verður auðveldlega to + grunnmynd. En hér er to forsetning, og á eftir henni kemur -ing, eins og á eftir look forward to (B1 #34).
„Þrátt fyrir að“ + setning
✗ Despite it was expensive, the plan was approved
✓ Although it was expensive, the plan was approved
eða Despite the cost… Sama villa og í B1 #32: despite tekur aðeins nafnorð eða -ing.
Framburður
4 mín.Tengiorð í byrjun setningar er aðgreint með hléi og borið fram með falli eða með falli og risi:
How↘↗ever ‖ the data suggest otherwise. On the other ↘↗hand ‖ local businesses fear the change.
Án hlés rennur tengiorðið saman við setninguna og hættir að vera vegvísir. Í upplestri eru það einmitt þessi hlé sem gera hlustandanum kleift að fylgja röksemdafærslunni.
Áhersla í tengiorðum: nevertheless /ˌnevəðəˈles/ — á síðasta atkvæði; however /haʊˈevə/, moreover /mɔːˈrəʊvə/ og whereas /weərˈæz/ — á öðru; therefore /ˈðeəfɔː/, consequently /ˈkɒnsɪkwəntli/ — á fyrsta.
Texti
6 mín.Should town centres be closed to cars?
Many European cities have already closed parts of their centres to private cars, and more are considering it. This essay argues that most British towns would benefit from doing the same.
The main argument for the change is cleaner air. Road traffic is a major source of pollution in town centres, and children and older people suffer from it most. Moreover, streets without cars are safer and quieter. In cities such as Ghent, which stopped through traffic in its centre, the number of cyclists rose sharply within a few years.
On the other hand, local businesses often fear that they will lose customers. People who live in villages may not have a good bus service, and some of them will simply drive to an out-of-town shopping centre instead. This is a real risk, and it should not be ignored. However, the evidence from many towns that have made the change is largely positive: once people get used to the new streets, footfall tends to rise rather than fall.
Overall, the benefits of a car-free centre clearly outweigh the costs. Nevertheless, the change needs to be introduced gradually, with better public transport and parking on the edge of town. If that is done, most residents and businesses are likely to accept it.
Æfingar
35 mín.1. Pörun. Tengiorð → hlutverk þess.
- moreover
- however
- therefore
- for instance
- overall
- whereas
Sýna svörin
2. Settu inn tengiorð eftir merkingu.
- The hotel was expensive. , the rooms were small and noisy
- The train is faster, the bus is cheaper
- Sales fell by a third. , the company had to close two shops
- The plan has several advantages. , it is very expensive
- Many towns, York and Bath, have large pedestrian areas
- the rain, the festival was a great success
- cutting costs, the new system saves a lot of time
- Some customers prefer email. , older clients often ask for letters
Sýna svörin
3. Leiðréttu greinarmerkin. Skrifaðu alla setninguna upp.
- The first option is cheaper however it is slower.
- The data however suggest otherwise.
- Sales fell sharply, therefore the shop closed.
- The price is high, however the quality is excellent.
- The rent is low, on the other hand the flat is very small.
Sýna svörin
4. Sameinaðu tvær setningar í eina með tengiorðinu í svigunum.
- The flat is small. It is very cheap. (although)
- The flat is small. It is very cheap. (however)
- The flat is small. It is very popular. (despite)
- Traffic causes pollution. It makes the streets dangerous. (moreover)
- Fewer people drive to work. The car park is half empty. (as a result)
- Rail travel is fast. Coach travel is cheap. (whereas)
- The scheme reduces pollution. It makes the streets safer. (in addition to)
Sýna svörin
5. Villuleit. Finndu villuna og leiðréttu hana. Ein villa í hverri setningu.
- On the other side, the plan is very expensive.
- In addition to pay less, we would save time.
- Despite it was expensive, the plan was approved.
- On one side, cars are convenient.
- The bus is cheap, however the train is faster.
Sýna svörin
6. Skrifaðu lykilsetningu
— fyrstu setningu annarrar efnisgreinar — um hvert efni. Svörin hér fyrir neðan eru fyrirmynd. 1) Kostir þess að vinna heima. 2) Ókostir fjöldaferðamennsku fyrir lítil bæjarfélög. 3) Hvort skólabörn eigi að hafa síma í kennslustundum.
Sýna svörin
7. Þýddu á ensku.
1) Íbúðin er lítil. Hins vegar er hún mjög ódýr. 2) Lestin er fljót, en strætisvagninn er aftur á móti ódýr. 3) Þar að auki er það öruggara. 4) Í heildina vega kostirnir þyngra en gallarnir.
Sýna svörin
Samantekt
Farið yfir: þrjár tegundir tengiorða — samtenging, atviksorð, forsetning — og greinarmerki hverrar, however gegn but, whereas gegn on the other hand, in addition to + -ing, lykilsetning fremst í efnisgrein, ritgerð í fjórum efnisgreinum, hóf í tengiorðum. Næst — lexía 24: upprifjun á lexíum 19–23.
Endir kjarna
Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.
valfrjálst
Orðaforði í spjaldastokkinn
16 orð- moreover /mɔːˈrəʊvə/ þar að auki, auk þess
- therefore /ˈðeəfɔː/ þess vegna, þar af leiðandi
- consequently /ˈkɒnsɪkwəntli/ þar af leiðandi, af þeim sökum
- nevertheless /ˌnevəðəˈles/ engu að síður, samt sem áður
- whereas /weərˈæz/ en aftur á móti, á meðan
- on the other hand /ɒn ði ˌʌðə ˈhænd/ hins vegar, á hinn bóginn
- for instance /fər ˈɪnstəns/ til dæmis
- in addition to /ɪn əˈdɪʃn tuː/ auk, til viðbótar við
- such as /ˈsʌtʃ əz/ svo sem, eins og
- overall /ˌəʊvərˈɔːl/ í heildina, þegar á heildina er litið
- argue /ˈɑːɡjuː/ halda fram, færa rök fyrir
- evidence /ˈevɪdəns/ gögn, vísbendingar
- pollution /pəˈluːʃn/ mengun
- benefit /ˈbenɪfɪt/ ávinningur, kostur
- outweigh /ˌaʊtˈweɪ/ vega þyngra en
- gradually /ˈɡrædʒuəli/ smám saman
Ritun
Ritgerð í fjórum efnisgreinum (200–250 orð) eftir byggingu lexíunnar — um efnið „Á að loka miðbænum fyrir bílum?“ eða um eigið efni. Lykilsetningin fyrst í hverri efnisgrein, eitt til tvö tengiorð í efnisgrein.
Fyrirmynd að fyrstu efnisgrein
Many companies now allow their staff to work from home for part of the week. This essay argues that the change has done more good than harm. Employees save time and money, and companies need less office space. However, the new model also brings problems that should not be ignored.
Gátlisti
Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum
Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?
⚑ valfrjálst