Zbudować esej
Potrafię zbudować tekst pisany tak, żeby czytelnik widział jego logikę od pierwszego akapitu.
Deklarowany czas rdzenia. Dwa bloki rdzenia nie mają podanego czasu, więc rzeczywista lekcja jest dłuższa niż suma.
Gramatyka
18 minSpójny tekst trzyma się na wyrażeniach łączących: „jednak”, „co więcej”, „dlatego”. W polskim wiele z nich stawia się dość swobodnie: „Cena jest wysoka, jednak jakość jest dobra” — przecinek i gotowe. W angielskim wyrażenia łączące zachowują się gramatycznie na trzy różne sposoby i od tego zależy, gdzie postawić kropkę i przecinek. To główna zasada lekcji.
Trzy rodzaje wyrażeń łączących.
| sens | spójnik: wewnątrz jednego zdania | przysłówek: zaczyna nowe zdanie | przyimek: + rzeczownik albo -ing |
|---|---|---|---|
| przeciwstawienie | but, although, whereas | However, Nevertheless, On the other hand | despite, in spite of |
| dodanie | and | Moreover, Furthermore, In addition | in addition to, as well as |
| przyczyna i skutek | because, so | Therefore, Consequently, As a result | because of, due to, owing to |
| przykład | — | For example, For instance | such as |
Spójnik łączy dwie części wewnątrz jednego zdania. Przysłówek stoi na początku nowego zdania — po kropce albo średniku — i oddziela się go przecinkiem. Przyimek wymaga rzeczownika albo formy na -ing, a nie całego zdania (despite — B1 #32).
The flat is small, but it is very cheap. The flat is small. However, it is very cheap. Despite its size, the flat is very popular. Traffic causes pollution. Moreover, it makes the streets dangerous. In addition to reducing pollution, the scheme would make the streets safer. Fewer people drive to work. As a result, the car park is half empty. Some towns, such as York and Chester, have large pedestrian areas in their centres. Some shops lost customers, whereas others reported higher sales.
Interpunkcja przysłówków łączących. Na początku zdania po wyrażeniu łączącym stawia się przecinek: However, the data suggest otherwise. W środku — przecinki z obu stron: The data, however, suggest otherwise. Żeby połączyć dwa zdania w jedno, potrzebny jest średnik: The first option is cheaper; however, it is slower. Jeden przecinek między dwoma pełnymi zdaniami z however albo therefore nie wystarczy: however to nie but.
whereas, on the other hand, however. whereas („podczas gdy”) porównuje dwa fakty w jednym zdaniu, jak na wadze: Rail travel is fast, whereas coach travel is cheap. On the other hand otwiera drugą stronę wywodu i stoi w nowym zdaniu; pierwszą stronę można wprowadzić słowami On the one hand. However to ogólne „jednak”, pasuje prawie wszędzie.
Akapit. W tekście angielskim akapit zaczyna się od myśli głównej — zdania tematycznego (topic sentence). Po nim idą argumenty, przykłady, liczby. Ostatnie zdanie podsumowuje albo prowadzi do następnego akapitu. Dobry sprawdzian: przeczytaj tylko pierwsze zdania akapitów — powinna się z nich złożyć cała logika tekstu.
Esej z czterech akapitów.
| akapit | co w nim jest | typowy początek |
|---|---|---|
| 1 | pytanie i twoja teza | This essay argues that… |
| 2 | główny argument za | The main argument for… is… |
| 3 | argument przeciw albo ustępstwo | On the other hand,… |
| 4 | wniosek — bez nowych argumentów | Overall,… / In conclusion,… |
Umiar. Jedno-dwa wyrażenia łączące na akapit wystarczą. Jeśli każde zdanie zaczyna się od Moreover albo However, tekst brzmi mechanicznie.
Tak się nie mówi. ✗ Despite it was raining, we went out → ✓ Despite the rain, we went out albo Although it was raining, we went out. Po przyimku — rzeczownik, a nie zdanie. ✗ On the other side… → ✓ On the other hand…; ✗ From one side… → ✓ On the one hand…: w tej parze jest „ręka”, a nie „strona”. ✗ In addition to pay less, we would save time → ✓ In addition to paying less…: tu to to przyimek, po nim forma na -ing, jak w look forward to (B1 #34).
Sprawdź się. Czym however różni się od but w interpunkcji? Gdzie w angielskim akapicie stoi jego myśl główna? Jak połączyć w jedno zdanie The bus is cheap i The train is fast za pomocą whereas?
pokaż odpowiedzi
Błędy osób mówiących po polsku
dostosowane do Twojego językahowever po przecinku
✗ The price is high, however the quality is good
✓ The price is high; however, the quality is good
The price is high. However, the quality is good albo The price is high, but the quality is good. Polskie „jednak” i „natomiast” mogą stać po przecinku jak spójnik („Cena jest wysoka, jednak jakość jest dobra”), i however trafia w to samo miejsce. Ale however to przysłówek i dwóch zdań nie łączy.
on the other side
✗ On the other side, the plan is expensive → ✓ On the other hand, the plan is expensive. ✗ From one side… → ✓ On the one hand…. Polskie „z jednej strony… z drugiej strony” tłumaczy się słowo w słowo. W angielskim ta para mówi o ręce, a nie o stronie.
despite jak „mimo że”
✗ Despite it was expensive, the plan was approved
✓ Although it was expensive, the plan was approved
albo Despite the cost, the plan was approved. Polskie „mimo” łączy się i z rzeczownikiem („mimo kosztów”), i ze zdaniem („mimo że był drogi”). Angielskie despite bierze tylko rzeczownik albo -ing; do zdania potrzebne jest although.
Teza dopiero na końcu
Polska rozprawka pozwala postawić na wstępie hipotezę i rozstrzygnąć ją dopiero w zakończeniu. Angielski esej podaje tezę od razu, a każdy akapit zaczyna od myśli głównej. Tekst, który dopiero na końcu mówi, do czego zmierza, angielski czytelnik odbiera jako wymijający.
Wymowa
4 minWyrażenie łączące na początku zdania oddziela się pauzą i wymawia z opadaniem albo z opadaniem i wznoszeniem:
How↘↗ever ‖ the data suggest otherwise. On the other ↘↗hand ‖ local businesses fear the change.
Bez pauzy wyrażenie łączące zlewa się ze zdaniem i przestaje być drogowskazem. Przy czytaniu na głos właśnie te pauzy pozwalają słuchaczowi śledzić logikę.
Akcent w wyrażeniach łączących: nevertheless /ˌnevəðəˈles/ — na ostatniej sylabie; however /haʊˈevə/, moreover /mɔːˈrəʊvə/ i whereas /weərˈæz/ — na drugiej; therefore /ˈðeəfɔː/, consequently /ˈkɒnsɪkwəntli/ — na pierwszej.
Tekst
6 minShould town centres be closed to cars?
Many European cities have already closed parts of their centres to private cars, and more are considering it. This essay argues that most British towns would benefit from doing the same.
The main argument for the change is cleaner air. Road traffic is a major source of pollution in town centres, and children and older people suffer from it most. Moreover, streets without cars are safer and quieter. In cities such as Ghent, which stopped through traffic in its centre, the number of cyclists rose sharply within a few years.
On the other hand, local businesses often fear that they will lose customers. People who live in villages may not have a good bus service, and some of them will simply drive to an out-of-town shopping centre instead. This is a real risk, and it should not be ignored. However, the evidence from many towns that have made the change is largely positive: once people get used to the new streets, footfall tends to rise rather than fall.
Overall, the benefits of a car-free centre clearly outweigh the costs. Nevertheless, the change needs to be introduced gradually, with better public transport and parking on the edge of town. If that is done, most residents and businesses are likely to accept it.
Ćwiczenia
35 min1. Dopasowywanie. Wyrażenie łączące → jego funkcja.
- moreover
- however
- therefore
- for instance
- overall
- whereas
Pokaż odpowiedzi
2. Wstaw wyrażenie łączące pasujące do sensu.
- The hotel was expensive. , the rooms were small and noisy
- The train is faster, the bus is cheaper
- Sales fell by a third. , the company had to close two shops
- The plan has several advantages. , it is very expensive
- Many towns, York and Bath, have large pedestrian areas
- the rain, the festival was a great success
- cutting costs, the new system saves a lot of time
- Some customers prefer email. , older clients often ask for letters
Pokaż odpowiedzi
3. Popraw interpunkcję. Przepisz całe zdanie.
- The first option is cheaper however it is slower.
- The data however suggest otherwise.
- Sales fell sharply, therefore the shop closed.
- The price is high, however the quality is excellent.
- The rent is low, on the other hand the flat is very small.
Pokaż odpowiedzi
4. Połącz dwa zdania wyrażeniem z nawiasu.
- The flat is small. It is very cheap. (although)
- The flat is small. It is very cheap. (however)
- The flat is small. It is very popular. (despite)
- Traffic causes pollution. It makes the streets dangerous. (moreover)
- Fewer people drive to work. The car park is half empty. (as a result)
- Rail travel is fast. Coach travel is cheap. (whereas)
- The scheme reduces pollution. It makes the streets safer. (in addition to)
Pokaż odpowiedzi
5. Wyszukiwanie błędów. Znajdź błąd i popraw — w każdym zdaniu jest jeden.
- On the other side, the plan is very expensive.
- In addition to pay less, we would save time.
- Despite it was expensive, the plan was approved.
- From one side, cars are convenient.
- The bus is cheap, however the train is faster.
Pokaż odpowiedzi
6. Napisz zdanie tematyczne
— pierwsze zdanie drugiego akapitu — na każdy temat. Odpowiedzi poniżej to wzór. 1) Zalety pracy z domu. 2) Wady turystyki dla małych miasteczek. 3) Czy uczniowie powinni mieć telefony na lekcjach.
Pokaż odpowiedzi
7. Przetłumacz na angielski.
1) Mieszkanie jest małe. Jednak jest bardzo tanie. 2) Pociąg jest szybki, podczas gdy autobus jest tani. 3) Co więcej, tak jest bezpieczniej. 4) Ogólnie rzecz biorąc, zalety przeważają nad wadami.
Pokaż odpowiedzi
Podsumowanie
Omówione: trzy rodzaje wyrażeń łączących — spójnik, przysłówek, przyimek — i interpunkcja każdego, however a but, whereas a on the other hand, in addition to + -ing, zdanie tematyczne na początku akapitu, esej z czterech akapitów, umiar w wyrażeniach łączących. Dalej — lekcja 24: powtórzenie lekcji 19–23.
Koniec części głównej
Lekcja zostanie zaliczona po wykonaniu ćwiczeń. Wszystko po tym jest opcjonalne.
opcjonalne
Słownictwo do fiszek
16 słów- moreover /mɔːˈrəʊvə/ co więcej, ponadto
- therefore /ˈðeəfɔː/ dlatego, zatem
- consequently /ˈkɒnsɪkwəntli/ w konsekwencji, w rezultacie
- nevertheless /ˌnevəðəˈles/ mimo to, niemniej jednak
- whereas /weərˈæz/ podczas gdy
- on the other hand /ɒn ði ˌʌðə ˈhænd/ z drugiej strony
- for instance /fər ˈɪnstəns/ na przykład
- in addition to /ɪn əˈdɪʃn tuː/ oprócz, poza
- such as /ˈsʌtʃ əz/ taki jak, na przykład
- overall /ˌəʊvərˈɔːl/ ogólnie rzecz biorąc, w sumie
- argue /ˈɑːɡjuː/ twierdzić, dowodzić
- evidence /ˈevɪdəns/ dane, dowody
- pollution /pəˈluːʃn/ zanieczyszczenie
- benefit /ˈbenɪfɪt/ korzyść, zaleta
- outweigh /ˌaʊtˈweɪ/ przeważać nad
- gradually /ˈɡrædʒuəli/ stopniowo
Pisanie
Esej z czterech akapitów (200–250 słów) według budowy z lekcji — na temat „Czy zamykać centrum miasta dla samochodów?” albo na własny. Zdanie tematyczne — pierwsze w każdym akapicie, jedno-dwa wyrażenia łączące na akapit.
Wzór pierwszego akapitu
Many companies now allow their staff to work from home for part of the week. This essay argues that the change has done more good than harm. Employees save time and money, and companies need less office space. However, the new model also brings problems that should not be ignored.
Lista kontrolna
Ćwicz tę lekcję w innych sekcjach
Masz pomysł na funkcję?
⚑ opcjonalne