Að meta líkur
Ég get metið hversu líklegt eitthvað er og segi ekki „kannski“ þar sem ég meina „nær örugglega“.
Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.
Málfræði
17 mín.Á íslensku segjum við oft „kannski“ eða „örugglega“ án þess að velta því fyrir okkur hversu viss við erum: „örugglega“ er í tali sagt bæði um það sem er nær öruggt og um það sem er bara sennilegt. Á ensku hefur hver hluti kvarðans sitt orðalag, og viðmælandinn heyrir í því tölu. Í vinnunni skiptir þetta sérstaklega miklu: ef yfirmaðurinn spyr „náum við þessu fyrir föstudag?“ og þú svarar Maybe, heyrir hann „veit það ekki, kannski ekki“ og fer að leita að varaáætlun, þótt þú hafir meint „líklega já“. Háttarsagnir ágiskunar þekkirðu (B1 #10), stöðu probably á eftir will líka (B1 #7). Þessi lexía bætir við lýsingarorðum og orðasamböndum sem spár í fréttum, skýrslum og vinnunni byggjast á.
Líkindakvarðinn (prósenturnar eru til viðmiðunar — þær sýna stærðargráðuna):
| ≈ 100% | It will rain. |
| ≈ 95% | It's bound to rain. / It's sure to rain. / It's certain to rain. |
| ≈ 75% | It'll probably rain. / It's likely to rain. / The chances are it'll rain. |
| ≈ 65% | It may well rain. / There's a good chance (that) it'll rain. |
| ≈ 50% | It may rain. / It might rain. / It could rain. (B1 #10) |
| ≈ 20% | It probably won't rain. / It's unlikely to rain. |
| ≈ 5% | There's very little chance of rain. / It definitely won't rain. |
likely: tvö mynstur, ein merking. likely líkist atviksorði vegna -ly, en það er lýsingarorð, eins og friendly eða lovely. Þess vegna þarf það be, og á eftir því kemur to eða setning með that. Íslenskan á sams konar smíð: „hann er líklegur til að koma“.
| frumlag + be likely to | It's likely that + setning |
|---|---|
| Prices are likely to rise. | It's likely that prices will rise. |
| He's unlikely to agree. | It's unlikely that he'll agree. |
| Is the meeting likely to finish late? | How likely is it that they'll win? |
Fyrra mynstrið er styttra og algengara: frumlagið stendur strax fremst, og setningin byrjar ekki á tómu It. Neikvæða myndin er unlikely: He's unlikely to agree — „hann samþykkir varla“. Eins er certain byggt: She's certain to win = It's certain that she'll win. En bound og sure hafa aðeins fyrra mynstrið.
be bound to — ekki skylda, heldur óhjákvæmileiki. She's bound to find out — „hún kemst alveg örugglega að því“, ekki „henni ber skylda til að komast að því“. Svona er talað um það sem gerist af sjálfu sér, í eðli hlutanna: You're bound to feel nervous at first. It was bound to happen sooner or later.
be sure to — tvær merkingar. He's sure to win — „hann vinnur örugglega“: sá sem talar er viss. He's sure he'll win — „hann er viss um að hann vinni“: hann er sjálfur viss. Og í boðhætti merkir Be sure to lock the door „mundu endilega að læsa hurðinni“.
may well — „vel getur verið“. well lyftir may upp fyrir miðjan kvarðann: It may rain — fimmtíu-fimmtíu, It may well rain — frekar já. Eins could well, might well.
Orðasambönd með chance: There's a good chance (that) the shop will close. The chances are (that) he's already left. There's no chance of finishing today. Á eftir chance of kemur nafnorð eða -ing-mynd, á eftir chance that heil setning: There's little chance of rain, en There's little chance that it will rain. Þessum tveimur mynstrum má ekki blanda saman. The chances are er talmál, „líklegast“, og stendur fremst í setningunni.
Atviksorð: staðan í setningunni. probably og definitely standa á eftir will, en á undan won't (B1 #7): He'll probably come. He probably won't come. She definitely won't agree. perhaps og maybe standa yfirleitt fremst: Perhaps he's forgotten. „Líklegast“ á ensku er most likely: He'll most likely be late.
Hvað er notað hvenær. Í skýrslum og fréttum — likely og unlikely: þau hljóma yfirvegað og lofa engu umfram það sem er: Sales are likely to fall in the second half of the year. Í tali — probably og may well: I'll probably be a bit late. Þegar varað er við eða huggað með því að eitthvað sé óhjákvæmilegt — bound to: Don't worry, you're bound to find something. Þegar útkoman er nánast útilokuð — highly unlikely eða There's no chance: It's highly unlikely that they'll change the rules.
Berðu saman may og may well, likely og bound:
| The train may be late. | getur orðið sein, eða ekki |
| The train may well be late. | getur vel orðið sein — það kæmi mér ekki á óvart |
| The train is likely to be late. | verður líklega sein |
| The train is bound to be late. | verður örugglega sein — eins og alltaf |
Svona er ekki sagt. ✗ It's bound that prices will rise → ✓ Prices are bound to rise. bound og sure hafa ekkert mynstur með It … that; hægt er að segja It's certain that…. surely er ekki „örugglega“: Surely he'll come merkir „hann kemur nú, er það ekki?“ — sá sem talar er hissa eða reynir að sannfæra. Um vissu — He's sure to come eða He'll definitely come.
Prófaðu kunnáttuna. Umorðaðu með frumlagið fremst: It's likely that the shop will close. Hvað merkir He's bound to be late: að honum beri skylda til að verða seinn eða að hann verði örugglega seinn? Hvar á probably að standa í He won't come?
sýna svörin
Villur íslenskumælandi nemenda
skrifað fyrir þitt tungumálAtviksorðið á eftir won't
„Hann kemur sennilega ekki“ → ✗ He won't probably come → ✓ He probably won't come. Í íslenskri aðalsetningu stendur atviksorðið á eftir persónubeygðu sögninni: „hann mun sennilega ekki koma“. Með will gengur það upp: He'll probably come. En won't er will og not í einu orði, og probably og definitely standa á undan neituninni — sem sagt á undan öllu won't.
„Örugglega“ sem surely
„Hann kemur örugglega“ verður auðveldlega Surely he'll come. En það merkir „hann kemur nú, er það ekki?“ — sá sem talar er hissa eða reynir að sannfæra: Surely you don't believe that? — „Þú trúir þessu nú varla?“ Ef þú meinar „nær öruggt“: ✓ He's sure to come eða He'll definitely come; ef bara „sennilega“: ✓ He'll probably come.
„Það er öruggt að …“ orð fyrir orð
„Það er öruggt að búðin lokar“ → ✗ It's sure that the shop will close → ✓ The shop is sure to close / It's certain that the shop will close. sure hefur ekkert mynstur með It … that; á eftir It's kemur certain eða likely.
„Líkur á að“ með of
„Það eru góðar líkur á að það rigni“ → ✗ There is a good chance of it will rain → ✓ There is a good chance that it will rain / There is a good chance of rain. Á íslensku getur „á“ staðið beint á undan „að“-setningu, og það verður að of. En á eftir of kemur aðeins nafnorð eða -ing; heil setning kemur á eftir that.
Og að lokum: „líklega“ er atviksorð, og því liggur He'll likely come beint við. Það heyrist í amerískri ensku; á bresku er sagt He'll probably come, He's likely to come eða He'll most likely come.
Framburður
4 mín.Áherslan er á orðinu sem ber líkurnar: He's BOUND to come. It may WELL rain. Í may well ber einmitt well áhersluna: án hennar týnist það, og eftir stendur einfalt may.
likely /ˈlaɪkli/ → unlikely /ʌnˈlaɪkli/: áherslan helst á like, forskeytið er áherslulaust. Það er aðeins dregið fram með röddinni þegar andstæður eru bornar saman: not LIKELY — UNlikely.
definitely /ˈdefɪnətli/ — fjögur atkvæði, miðatkvæðið er oft gleypt: /ˈdefnətli/. probably /ˈprɒbəbli/ dregst í hröðu tali saman í /ˈprɒbli/. surely /ˈʃʊəli/ bera Bretar oft fram /ˈʃɔːli/.
Texti
6 mín.What will our high street look like in five years' time? We asked three local business owners.
Sarah Hughes runs a bookshop on Market Street. "Rents are bound to go up again — they always do. But I'm not panicking. People still like to browse, and as long as we keep organising events, we'll probably be fine. It's unlikely that we'll close, though we may well move to a smaller shop."
Tom Reed owns a café two doors down. He is less optimistic. "There's a good chance that two or three more shops will close in the next year. The bank on the corner is almost certain to go — the building is already for sale. When banks leave, fewer people come into town, and cafés are likely to suffer first."
Priya Shah, who opened a repair shop last spring, sees things differently. "People are much more likely to fix things now than they were ten years ago. I definitely won't be short of work. The question is whether I'll be able to find staff."
All three agree on one thing: the council's new car park behind the station is unlikely to be ready in time to help. "It was supposed to open last year," says Tom. "The chances are it won't open before the next election. And surely nobody believes the promises any more."
Æfingar
35 mín.1. Pörun. Orðasamband → líkur.
- is bound to win
- is likely to win
- may well win
- might win
- is unlikely to win
- has no chance of winning
Sýna svörin
2. Umorðaðu: seinna mynstur likely í stað þess fyrra og öfugt.
- It's likely that prices will rise.
- It's unlikely that the shop will close.
- It's likely that the meeting will finish late.
- It's unlikely that she'll accept the offer.
- Tom is likely to be late.
- The plan is unlikely to work.
Sýna svörin
3. Umorðaðu og settu atviksorðið úr svigunum á réttan stað.
- He'll come to the party. (probably)
- She won't agree. (definitely)
- They'll be late. (almost certainly)
- We won't finish today. (probably)
- He has forgotten. (perhaps)
- I'll be home by seven. (definitely)
Sýna svörin
4. Umorðaðu án maybe, með orðalagi sem passar við líkurnar.
- Maybe the train will be late. (nær örugglega)
- Maybe she'll get the job. (vel mögulegt)
- Maybe they'll win. (varla)
- Maybe it will snow tonight. (líklegast)
- Maybe the price will go up. (góðar líkur)
- Maybe he'll forget. (óhjákvæmilegt)
Sýna svörin
5. Villuleit. Finndu villuna og leiðréttu hana. Ein villa í hverri setningu.
- He won't probably come.
- It's bound that prices will rise.
- She is likely come tomorrow.
- It's sure that the shop will close.
- They are unlikely that they will agree.
- There is a good chance of it will rain.
Sýna svörin
6. Þýddu á ensku.
1) Það er ólíklegt að hann samþykki. 2) Verð mun alveg örugglega hækka. 3) Hún gæti vel orðið of sein. 4) Líklegast lokar búðin. 5) Hann kemur alveg örugglega ekki.
Sýna svörin
7. Svaraðu í heilum setningum
og veldu orðalag eftir því hversu viss þú ert. Svörin hér fyrir neðan eru fyrirmynd. 1) Will prices in your town go up next year? 2) Are you likely to change jobs in the next five years? 3) Will people still use cash in twenty years?
Sýna svörin
Samantekt
Farið yfir: líkindakvarði í sjö þrepum, tvö mynstur likely og unlikely, bound to og sure to — óhjákvæmileiki, ekki skylda, may well, orðasambönd með chance, staða probably og definitely með neitun, surely — ekki „örugglega“. Næst — lexía 11: að segja frá án þess að nefna heimildina.
Endir kjarna
Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.
valfrjálst
Orðaforði í spjaldastokkinn
16 orð- likely /ˈlaɪkli/ líklegur
- unlikely /ʌnˈlaɪkli/ ólíklegur
- be bound to /bi ˈbaʊnd tə/ munu örugglega (óhjákvæmilega)
- may well /meɪ ˈwel/ getur vel
- the chances are /ðə ˈtʃɑːnsɪz ɑː/ líklegast
- definitely /ˈdefɪnətli/ alveg örugglega, tvímælalaust
- probably /ˈprɒbəbli/ líklega, sennilega
- surely /ˈʃʊəli/ nú … er það ekki?; varla (í undrun)
- high street /ˈhaɪ striːt/ aðalgata
- browse /braʊz/ skoða vörur
- optimistic /ˌɒptɪˈmɪstɪk/ bjartsýnn
- for sale /fə ˈseɪl/ til sölu
- suffer /ˈsʌfə/ líða fyrir
- be short of /bi ˈʃɔːt əv/ skorta, hafa of lítið af
- car park /ˈkɑː pɑːk/ bílastæði
- sooner or later /ˌsuːnər ɔː ˈleɪtə/ fyrr eða síðar
Ritun
Átta til tíu setningar — spá um næstu ár fyrir götuna þína, starfið þitt eða bæinn þinn. Notaðu að minnsta kosti fimm ólík þrep kvarðans, eitt unlikely og eitt bound to.
Fyrirmynd
Over the next few years my job is bound to change. Most of our reports are likely to be written with the help of computers, and there's a good chance that our team will get smaller. I definitely won't lose my job, though — someone still has to check the numbers. Our office may well move out of the city centre, because the rent is very high. It's unlikely that we'll work from home every day: the company likes meetings too much. The chances are I'll spend two days a week at home and three in the office. Sooner or later I'll probably want a new challenge.
Gátlisti
Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum
Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?
⚑ valfrjálst