Að lýsa gögnum
Ég get lýst línuriti eða töflu: í hvaða átt breytingin fer, hve hratt og hve mikil hún er.
Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.
Málfræði
18 mín.Í B1 #35 lærðirðu að tala um tölur: Prices have gone up by ten per cent, The price rose to five pounds. Í B2 #21 kom nafnorð í stað sagnar: There was a sharp rise in prices. Í dag raðast þessir bútar saman í málið sem notað er til að lýsa hvaða línuriti eða töflu sem er: í skýrslu, í kynningu, á prófi. Lýsing á línuriti svarar þremur spurningum: í hvaða átt talan fór, hve hratt og hve mikið. Fyrir hverja spurningu hefur enskan sín eigin tæki, og þeim má ekki rugla saman.
Stefna: sögn eða nafnorð.
| sögn | nafnorð | |
|---|---|---|
| upp | rise (rose, risen), increase, grow (grew, grown), climb | a rise, an increase, growth, a climb |
| skarpt upp | soar, double, treble | — |
| niður | fall (fell, fallen), drop, decline, decrease | a fall, a drop, a decline, a decrease |
| skarpt niður | plunge, halve | a plunge |
| óbreytt | remain stable, stay the same, level off | — |
| upp og niður | fluctuate | a fluctuation |
| hæsti og lægsti punktur | peak at, reach a peak of, fall to a low of | a peak, a low |
rise er sögn án andlags: talan hækkar af sjálfu sér. Ef einhver hækkar eitthvað er það raise (B1 #13): The bank raised interest rates, en Interest rates rose. level off merkir „hætta að hækka eða lækka eftir breytingu“, en remain stable — „breytast alls ekki“. growth er óteljanlegt: growth in sales, án a.
Hraði og umfang: atviksorð með sögn, lýsingarorð með nafnorði. Þetta er sama regla og í B2 #21, nema nú hefurðu heilan skala:
| styrkur | með sögn | með nafnorði |
|---|---|---|
| mjög mikið | dramatically, sharply, steeply | a dramatic, sharp, steep rise |
| greinilega | significantly, considerably | a significant, considerable fall |
| jafnt, án stökka | steadily, gradually | a steady, gradual increase |
| örlítið | slightly, marginally | a slight, marginal drop |
steadily — „jafnt og þétt, á jöfnum hraða“, gradually — „smám saman, hægt og hægt“. Í skýrslu nægir yfirleitt eitt atviksorð fyrir hverja breytingu.
Forsetningar með tölum — helsta gildra lexíunnar. Hver þeirra svarar sinni spurningu:
| forsetning | hvaða spurningu | dæmi |
|---|---|---|
| by | hve mikið breyttist | Sales rose by 12%. |
| to | upp í eða niður í hvaða stig | Sales rose to 40,000. |
| from … to | hvaðan og hvert | Sales rose from 30,000 to 40,000. |
| at | í hvaða stigi talan stendur | Sales stood at 40,000. Sales peaked at 42,000. |
| of | stærðin með nafnorði | a rise of 12% |
| in | í hverju breytingin er | a rise in sales |
Berðu saman: The price rose by £10 — hækkaði um tíu pund; The price rose to £10 — kostar nú tíu pund. Eitt orð breytir tölunni í skýrslunni.
Þrjár sagnir um stig og hlutdeild. stand at — „vera, nema“ á tilteknum tímapunkti: In January, unemployment stood at 4%. reach — „ná upp í“: Journeys reached 38,000. account for — „vera tiltekinn hluti af“: Online orders account for a third of sales.
Nálganir og hlutföll. Nákvæmar tölur þreyta lesandann; þær eru námundaðar: about, around, roughly, approximately — „um það bil“; just over — „rétt rúmlega“, just under — „rétt tæplega“, nearly, almost — „næstum“. Hlutföll: a quarter, a third, half, two thirds, three quarters, one in five, the majority, a small minority. Orðið „prósent“ án tölu er percentage: the percentage of women, en á eftir tölu — per cent: twelve per cent. Í breskri ensku er per cent skrifað í tveimur orðum.
Tíð sagnarinnar. Ef tímabilinu er lokið þarf Past Simple: Sales fell in March. Ef breytingin stendur enn yfir — Present Perfect: Sales have doubled since January (B1 #3). Um spá er talað með is expected to (B2 #11) og is likely to (B2 #10): Demand is expected to rise.
Dæmi:
| Profits rose steadily throughout the year. | Hagnaðurinn jókst jafnt og þétt allt árið. |
| There was a sharp fall in orders in March. | Í mars fækkaði pöntunum skarpt. |
| The number of visitors halved. | Gestum fækkaði um helming. |
| Prices fluctuated between £8 and £10. | Verðið sveiflaðist á milli 8 og 10 punda. |
| Unemployment stood at just under 5%. | Atvinnuleysi var rétt tæplega 5%. |
| The figure reached a peak of 3,000 in May. | Í maí náði talan hámarki — 3.000. |
| Roughly one in five customers paid in cash. | Um það bil fimmti hver viðskiptavinur greiddi með reiðufé. |
| Exports account for two thirds of income. | Útflutningur stendur undir tveimur þriðju teknanna. |
| After the summer, sales levelled off. | Eftir sumarið náði salan jafnvægi. |
| The number of users has risen by a quarter. | Notendum hefur fjölgað um fjórðung. |
the number of er frumlag í eintölu: The number of users has risen.
Svona er ekki sagt. ✗ The number of complaints raised → ✓ The number of complaints rose. Talan hækkar af sjálfu sér, án andlags, og því þarf rise, ekki raise.
Prófaðu kunnáttuna. Hver er munurinn á rose by 20% og rose to 20%? Hvernig segirðu Prices fell slightly með nafnorði? Hvaða forsetning á heima í Sales peaked ___ 5,000?
sýna svörin
Villur íslenskumælandi nemenda
skrifað fyrir þitt tungumálKomma og punktur í tölum
✗ Profits increased by 2,5 per cent, ✗ 40.000 journeys → ✓ Profits increased by 2.5 per cent, ✓ 40,000 journeys. Á íslensku skilur komman aukastafina frá og punkturinn þúsundirnar. Á ensku er það öfugt: punkturinn skilur aukastafina frá (two point five), komman þúsundirnar. 40.000 les Englendingur sem „fjörutíu“, og 12,500 sem tólf þúsund og fimm hundruð, ekki tólf og hálfan.
„Hækka“ fyrir tvær sagnir
✗ The number of users raised to 5,000
✓ The number of users rose to 5,000
Eins og í B2 #28: „hækka“ er bæði það sem hækkar sjálft („verðið hækkaði“) og það að hækka eitthvað („bankinn hækkaði vextina“). Á línuriti hækkar talan sjálf: rise, rose, risen. raise þarf andlag: The bank raised interest rates.
Lýsingarorð í stað atviksorðs
✗ Prices rose sharp
✓ Prices rose sharply
Á íslensku er atviksorðið oft eins og hvorugkyn lýsingarorðsins: „verðið hækkaði skarpt“, „salan jókst hratt“. Á ensku fær atviksorðið -ly: með sögn sharply, steadily, með nafnorði a sharp rise, a steady increase.
„Prósent“ án tölu
✗ How many per cent of customers paid in cash?, ✗ The percent of women grew → ✓ What percentage of customers paid in cash?, ✓ The percentage of women grew. Á íslensku stendur „prósent“ líka án tölu: „Hve mörg prósent viðskiptavina greiddu með reiðufé?“ En per cent stendur aðeins á eftir tölu; án tölu heitir það percentage eða proportion.
Framburður
4 mín.Áherslan fellur á töluna og á orðið sem segir til um stefnuna: þau man hlustandinn.
Sales rose sharply ‖ by twelve per cent. Journeys peaked ‖ at thirty-eight thousand ‖ in August.
Nafnorð og sögn greinast að með áherslu: an increase /ˈɪnkriːs/ — to increase /ɪnˈkriːs/; a decrease /ˈdiːkriːs/ — to decrease /dɪˈkriːs/. decline /dɪˈklaɪn/ og rise hafa aðeins eina mynd.
Hvernig tölur eru lesnar: 12.5% — twelve point five per cent; 40,000 — forty thousand; 1.2m — one point two million; 2/3 — two thirds. Í per cent /pə ˈsent/ er áherslan á seinna orðinu. thirteen /ˌθɜːˈtiːn/ og thirty /ˈθɜːti/ greinast að með áherslu: í skýrslu munar þar sautján einingum.
Texti
6 mín.The chart shows the number of journeys made on the city's bike-hire scheme over twelve months.
In January, the scheme recorded just under 20,000 journeys. Numbers rose steadily through the spring and climbed sharply in May, when two new docking stations opened near the railway station. By July, monthly journeys had almost doubled, and they reached a peak of 38,500 in August.
After the summer, there was a gradual decline. Journeys fell by around 15 per cent in September and dropped to 24,000 in November — still well above the January figure. In December the figure levelled off.
Commuters accounted for about two thirds of all journeys, and the share of weekend trips remained stable at one in five throughout the year. Interestingly, the proportion of very short journeys, under ten minutes, fell slightly, from 45 to 41 per cent. This suggests that people are starting to use the bikes for longer trips.
Overall, the number of journeys grew by roughly a fifth over the year. If the trend continues, the council expects the monthly average to pass 30,000 next year.
Æfingar
35 mín.1. Eyðufylling. by, to, from, at, in eða of.
- Sales rose 10 per cent, from 200 to 220 units
- The share of online orders fell 31 per cent, its lowest level for years
- Ticket prices went up £40 to £50
- In March, unemployment stood 4.2 per cent
- There was a sharp rise the number of visitors
- The company reported an increase 8 per cent in profits
- Visitor numbers peaked 12,000 in August
- After the new road opened, traffic in the village fell half
Sýna svörin
2. Umorðaðu. Sögn verður nafnorð (There was …), nafnorð verður sögn.
- Sales rose sharply in May. (There was …)
- Prices fell slightly last year. (There was …)
- The number of complaints increased significantly. (There was …)
- There was a gradual decline in demand last year. (Demand …)
- There was a steady rise in profits over the year. (Profits …)
- There was a dramatic drop in sales in June. (Sales …)
Sýna svörin
3. Myndaðu atviksorð eða lýsingarorð af orðinu í svigunum.
- Ticket sales rose (sharp) after the review
- There was a (steady) increase in demand
- The figure fell (slight) in March
- We saw a (dramatic) fall in orders
- Costs have risen (considerable) since January
- The population of the town is growing (gradual)
Sýna svörin
4. Villuleit. Finndu villuna og leiðréttu hana. Ein villa í hverri setningu.
- Sales rose on 10 per cent.
- Profits increased by 2,5 per cent.
- Prices rose sharp in the spring.
- The percent of women in the team grew.
- The number of users raised to 5,000.
- Sales have fallen sharply in 2019.
Sýna svörin
5. Umorðaðu með námundun eða hlutfalli eftir vísbendingunni í svigunum.
- Sales rose by 9.8 per cent. (just under)
- 33 per cent of customers paid in cash. (a third)
- 20 per cent of journeys were made at weekends. (one in five)
- The figure was 40,300 in March. (stand at, just over)
- Online orders were 67 per cent of all sales. (account for, two thirds)
Sýna svörin
6. Þýddu á ensku.
1) Salan jókst um 5%. 2) Gestum fækkaði um helming. 3) Verðið hélst stöðugt allt árið. 4) Netpantanir námu um þriðjungi sölunnar. 5) Í ágúst náði fjöldi ferða hámarki — 38.000.
Sýna svörin
7. Svaraðu spurningunum um textann
í heilum setningum. 1) When did the number of journeys peak, and at what level? 2) By how much did journeys fall in September? 3) What share of all journeys did commuters make? 4) How did the proportion of very short journeys change?
Sýna svörin
Samantekt
Farið yfir: sagnir og nafnorð um stefnu (rise, fall, level off, peak, fluctuate, double, halve); atviksorð með sögn og lýsingarorð með nafnorði; forsetningarnar by, to, from … to, at, of, in; stand at, reach, account for; nálganir, hlutföll, percentage og per cent; tíð sagnarinnar í lýsingu á gögnum. Næst — lexía 32: að bera saman tvö kerfi.
Endir kjarna
Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.
valfrjálst
Orðaforði í spjaldastokkinn
15 orð- fluctuate /ˈflʌktʃueɪt/ sveiflast
- level off /ˌlevl ˈɒf/ ná jafnvægi (eftir breytingu)
- peak /piːk/ hámark; ná hámarki
- decline /dɪˈklaɪn/ minnka, dragast saman; samdráttur
- steadily /ˈstedɪli/ jafnt og þétt
- sharply /ˈʃɑːpli/ skarpt, snögglega
- considerably /kənˈsɪdərəbli/ talsvert, verulega
- double /ˈdʌbl/ tvöfaldast
- halve /hɑːv/ minnka um helming
- account for /əˈkaʊnt fɔː/ nema (tilteknum hluta)
- proportion /prəˈpɔːʃn/ hlutfall
- percentage /pəˈsentɪdʒ/ prósenta, hlutfall í prósentum
- roughly /ˈrʌfli/ um það bil
- figure /ˈfɪɡə/ tala, gildi
- commuter /kəˈmjuːtə/ sá sem ferðast daglega til og frá vinnu
Ritun
Átta til tíu setningar — lýsing á línuriti eða töflu: úr vinnunni þinni, úr fréttum eða tilbúin. Þú þarft tvær breytingar með sögn og tvær með nafnorði, þrjár ólíkar forsetningar af by, to, at, from … to, eitt hlutfall og eina námundun.
Fyrirmynd
The table shows the number of members at a local sports centre over one year. In January, membership stood at just over 1,200. It rose sharply in February, by roughly 15 per cent, and then levelled off. There was a slight fall in the summer, when many members were on holiday. Numbers fluctuated between 1,300 and 1,400 in the autumn and reached a peak of 1,450 in December. Women accounted for about two thirds of new members. Overall, membership grew by a fifth over the year.
Gátlisti
Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum
Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?
⚑ valfrjálst