Að sýna orsök og afleiðingu
Ég get byggt upp orsakakeðju þannig að lesandinn sjái hvað leiðir af hverju.
Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.
Málfræði
18 mín.Þú kannt nú þegar að tengja orsök og afleiðingu á ýmsa vegu: because og because of (A2 #31), as og since (B1 #32), owing to og due to (B2 #21), so, therefore, consequently, as a result (B2 #23). Öll standa þau á milli tveggja hluta, eins og hjör. Í dag kemur þéttari leið: orsakatengslin ber sögnin sjálf eða nafnorðið. Svona eru skýrslur og greiningartextar skrifaðir. Ein setning, The delay resulted in higher costs, kemur í stað tveggja: „Það varð töf. Vegna hennar jókst kostnaðurinn.“
Myndin: sagnir um orsök. Frumlagið er annaðhvort orsökin eða afleiðingin, og á því veltur val sagnarinnar.
| hvað kemur fyrst | sögn | dæmi |
|---|---|---|
| orsök | cause + nafnorð | The storm caused serious damage. |
| orsök | cause + hvern / hvað + to + sögn | The noise caused the baby to wake up. |
| orsök | lead to + nafnorð eða -ing | The delays led to empty shelves. |
| orsök | lead + hvern + to + sögn | The figures led us to change our plans. |
| orsök | result in + nafnorð eða -ing | The shortage resulted in higher costs. |
| orsök, ein af nokkrum | contribute to + nafnorð | The price rise contributed to the fall in sales. |
| afleiðing | result from + nafnorð | The higher costs resulted from the shortage. |
| afleiðing | be caused by + nafnorð | The damage was caused by the storm. |
Forsetningin ræður stefnunni. result in horfir fram á við, frá orsök til afleiðingar: „leiddi til“. result from horfir aftur á bak, frá afleiðingu til orsakar: „stafaði af“, „var afleiðing af“. Þetta er ein og sama sögnin, og litla orðið á eftir henni vinnur allt verkið. Skiptu um forsetningu, og orsök og afleiðing skipta um sæti. Prófun: settu inn „leiddi til“ á íslensku — ef setningin stenst, þarf in; ef „stafaði af“ stenst — from.
lead to og cause eru nánast samheiti, en með blæbrigðamun. cause er oftar notað um beina, milliliðalausa orsök, gjarnan óþægilega: cause damage, cause problems, cause delays. lead to lýsir leið, stundum langri, í gegnum nokkur skref. Mikilvægt er hvað kemur á eftir sögninni. Á eftir lead to og result in kemur nafnorð eða -ing-mynd, því að to og in eru hér forsetningar: led to prices rising. Ef þörf er á sögn, er sá sem framkvæmir nefndur og to sett á eftir: led companies to raise prices, caused prices to rise.
contribute to — „stuðla að, eiga þátt í“. Það er notað þegar orsökin er ekki sú eina. Í heiðarlegri greiningu skiptir þetta orð miklu: sjaldan á atburður sér aðeins eina orsök.
Nafnorð um orsök og forsetningar þeirra. Skýrsla nefnir orsök og afleiðingu oft með nafnorðum, og hvert þeirra hefur sína forsetningu. Stundum fer íslenskan eins að, stundum ekki:
| the reason for the delay | ástæðan fyrir töfinni |
| the cause of the fire | orsök eldsvoðans |
| the result of a mistake, the consequence of a decision | afleiðing einhvers |
| an effect on sales, an impact on sales | áhrif á söluna |
| as a result of the strike | vegna verkfallsins, í kjölfar verkfallsins |
Íslenskan gerir svipaðan greinarmun á „ástæðu“ og „orsök“. the reason for — skýring á því hvers vegna einhver gerði eitthvað eða hvers vegna fór sem fór. the cause of — það sem í raun olli atburðinum: the cause of the fire. Og as a result of er forsetning, eins og because of: á eftir því kemur nafnorð, ekki setning.
Keðjan. Til að lesandinn missi ekki þráðinn byrjar hver nýr hlekkur á því sem sá fyrri endaði á. Hér hjálpa which um alla setninguna (B2 #14) og in turn — „sem aftur“, „fyrir sitt leyti“:
The delays led to empty shelves, which in turn caused customers to switch to other brands.
as og since gegn because. as og since eru sett fremst þegar lesandinn þekkir orsökina þegar eða hún er augljós: As fewer drivers were available, deliveries were late. because flytur nýjar upplýsingar og svarar spurningunni „hvers vegna?“, og þess vegna stendur það oftar á eftir aðalhlutanum. since getur líka merkt „síðan“ (A2 #5). Ef hætta er á misskilningi, veldu as eða because.
Berðu saman.
| The delay resulted in higher costs. | Fyrst töfin, svo kostnaðurinn. |
| The delay resulted from higher costs. | Fyrst kostnaðurinn, svo töfin. |
Orðin eru þau sömu, en sagan öfug.
Fleiri dæmi:
| Speeding often results in serious accidents. | Hraðakstur leiðir oft til alvarlegra slysa. |
| Most of the complaints resulted from one faulty update. | Flestar kvartanirnar stöfuðu af einni gallaðri uppfærslu. |
| The new law had a strong effect on small businesses. | Nýju lögin höfðu mikil áhrif á lítil fyrirtæki. |
| As a result of the strike, all flights were cancelled. | Vegna verkfallsins var öllu flugi aflýst. |
| Lower interest rates led more people to buy houses. | Lægri vextir urðu til þess að fleiri keyptu sér hús. |
Svona er ekki sagt. ✗ The accident was resulted from a technical fault → ✓ The accident resulted from a technical fault eða The accident was caused by a technical fault. result er ekki notað í þolmynd: forsetningin segir þegar til um stefnuna. ✗ The storm caused that the match was cancelled → ✓ The storm caused the match to be cancelled: á eftir cause — hvern / hvað + to, ekki that.
affect og effect. Sögnin affect — „hafa áhrif á“ — er án forsetningar: The changes affected our sales. Nafnorðið — effect on: The changes had a strong effect on our sales. ✗ The changes affected on our sales → ✓ The changes affected our sales.
Prófaðu kunnáttuna. Hvaða forsetning á heima í The heavy rain resulted ___ floods og í The floods resulted ___ the heavy rain? Hvernig segirðu „ástæðan fyrir villunni“ — reason of eða reason for? Hvað kemur á eftir led us: change eða to change?
sýna svörin
Villur íslenskumælandi nemenda
skrifað fyrir þitt tungumál„Leiða til þess að“ og „valda því að“
✗ The new tax led to that prices rose → ✓ The new tax led to higher prices eða led to prices rising. ✗ The storm caused that the match was cancelled → ✓ The storm caused the match to be cancelled. Á íslensku kemur heil setning með „að“, og hún verður that. En lead to tekur nafnorð eða -ing, og cause tekur hvern / hvað + to.
„Hafa áhrif á“ með sögninni
✗ The changes affected on our sales
✓ The changes affected our sales
eða had an effect on our sales. „Áhrif á“ kallar fram on, en það á aðeins heima á eftir nafnorðinu effect. Sögnin affect tekur andlag beint.
„Vegna þess að“ með due to
✗ The fall in sales was due to the price rose
✓ …was due to the price rise
eða …was due to the rise in prices. Sama villa og í B2 #21: due to og as a result of taka aðeins nafnorð; heil setning þarf because.
Sögnin á undan frumlaginu á eftir orsökinni
✗ As a result of the strike were all flights cancelled
✓ As a result of the strike, all flights were cancelled
„Vegna verkfallsins var öllu flugi aflýst“: íslenska setur sögnina í annað sæti. Á ensku kemur frumlagið fyrst, og á eftir liðnum er komma.
Framburður
4 mín.Í keðjunni eru hlekkirnir með áherslu, ekki tengiorðin. Röddin dregur fram orsök og afleiðingu, en resulted in og led to renna hratt og veikt framhjá:
The shortage resulted in higher costs, ‖ which in turn led to higher prices.
Nafnorð og sögn greinast að með áherslu: an increase /ˈɪnkriːs/ — to increase /ɪnˈkriːs/; a decrease /ˈdiːkriːs/ — to decrease /dɪˈkriːs/. Í nafnorðinu er áherslan á fyrsta atkvæði, í sögninni á öðru. Í skýrslu um orsakir koma hvort tveggja fyrir.
cause og because enda á rödduðu /z/: cause /kɔːz/, because /bɪˈkɒz/. Íslenska hefur ekkert /z/, og þá verður það auðveldlega /s/: þá hljómar cause /kɔːz/ eins og course /kɔːs/.
Orð lexíunnar: result /rɪˈzʌlt/ — áhersla á öðru atkvæði, bæði í sögninni og nafnorðinu; consequence /ˈkɒnsɪkwəns/ — á fyrsta; contribute /kənˈtrɪbjuːt/ — á öðru, ekki á fyrsta.
Texti
6 mín.WHY DID WE LOSE MARKET SHARE? A SHORT ANALYSIS
Sales of our frozen meals fell by eighteen per cent between January and June. This report looks at the causes of the fall and its consequences for the business.
The main reason for the problem was a shortage of lorry drivers. As fewer drivers were available, deliveries to supermarkets were often two or three days late. The delays led to empty shelves in many stores, which in turn caused some customers to switch to other brands. Once shoppers had changed brands, few of them came back.
The shortage also resulted in higher costs. We had to pay agency drivers almost twice the usual rate, and as a result of these extra costs, we raised our prices by five per cent. The price rise contributed to the fall in sales, although it was not the main cause.
It would be wrong, however, to blame the drivers alone. Part of the fall resulted from factors outside our control: an unusually warm spring reduced demand for frozen food across the whole market, and this had an effect on every company in the sector.
Since the shortage is likely to continue, we recommend signing long-term contracts with two delivery firms. This should reduce delays and therefore protect our place on the shelves.
Æfingar
35 mín.1. Val: result in eða result from? Settu sögnina í rétta tíð.
- The delay higher costs last month
- The higher costs the delay last month
- Most accidents on this road speeding
- Speeding often serious accidents
- The fire last night a faulty cable
- The new rules fewer complaints last year
Sýna svörin
2. Settu inn forsetningu. Þar sem hennar er ekki þörf, settu —.
- The main reason the delay was the weather
- Nobody knows the exact cause the fire
- The new law had a strong effect small businesses
- Higher prices led a fall in demand
- Several factors contributed the crisis
- The strike affected thousands of passengers
- The accident was the result a simple mistake
- As a result the strike, all flights were cancelled
Sýna svörin
3. Umorðaðu í eina setningu, byrjaðu á orðunum í svigunum og notaðu sögnina sem þar er nefnd.
- There were several accidents because the roads were icy. (The icy roads … lead to)
- The project was late because the supplier made a mistake. (The supplier's mistake … cause … to)
- Prices went up because there was a shortage of oil. (The rise in prices … result from)
- The baby woke up because of the noise. (The noise … cause … to)
- More people bought houses because the bank lowered interest rates. (The lower interest rates … lead … to)
- The company lost customers partly because of the bad reviews. (The bad reviews … contribute to)
Sýna svörin
4. Sameinaðu í keðju með which in turn.
- The strike stopped the trains. + This caused huge traffic jams.
- The heavy rain flooded the fields. + This led to a poor harvest.
- Prices rose sharply. + This reduced demand.
- The website crashed. + This resulted in hundreds of complaints.
Sýna svörin
5. Villuleit. Finndu villuna og leiðréttu hana. Ein villa í hverri setningu.
- The main reason of the delay was the weather.
- The new tax led to that prices rose.
- The storm caused that the match was cancelled.
- The changes affected on our sales.
- The accident was resulted from a technical fault.
- The fall in sales was due to the price rose.
Sýna svörin
6. Þýddu á ensku.
1) Helsta ástæðan fyrir töfinni var skortur á bílstjórum. 2) Verðhækkunin leiddi til samdráttar í sölu. 3) Eldsvoðinn orsakaðist af biluðum rafmagnsvír. 4) Þar sem lestirnar gengu ekki, vorum við heima. 5) Nýju reglurnar höfðu áhrif á alla starfsmenn.
Sýna svörin
Samantekt
Farið yfir: sagnir um orsök — cause og cause somebody to, lead to og lead somebody to, result in og result from og stefna þeirra, contribute to, be caused by; nafnorðin the reason for, the cause of, the effect on, the result of, as a result of; keðja með which in turn; as og since um þekkta orsök. Næst — lexía 27: skilgreining og alhæfing.
Endir kjarna
Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.
valfrjálst
Orðaforði í spjaldastokkinn
15 orð- result in /rɪˈzʌlt ɪn/ leiða til
- result from /rɪˈzʌlt frəm/ stafa af, vera afleiðing af
- lead to /ˈliːd tə/ leiða til
- contribute to /kənˈtrɪbjuːt tə/ stuðla að, eiga þátt í
- affect /əˈfekt/ hafa áhrif á
- consequence /ˈkɒnsɪkwəns/ afleiðing
- in turn /ɪn ˈtɜːn/ fyrir sitt leyti, (sem) aftur
- factor /ˈfæktə/ þáttur
- analysis /əˈnæləsɪs/ greining
- market share /ˌmɑːkɪt ˈʃeə/ markaðshlutdeild
- frozen /ˈfrəʊzn/ frosinn, frystur
- switch to /ˈswɪtʃ tə/ skipta yfir í
- brand /brænd/ vörumerki
- agency /ˈeɪdʒənsi/ umboðsskrifstofa, starfsmannaleiga
- long-term /ˌlɒŋ ˈtɜːm/ langtíma-
Ritun
Átta til tíu setningar — stutt skýrsla um það hvers vegna einhver mælikvarði breyttist: biðraðir á heilsugæslunni lengdust, gestum safnsins fækkaði, fargjöld hækkuðu. Nefndu helstu orsökina, sýndu keðju með þremur hlekkjum og eina orsök sem aðeins „átti þátt í“.
Fyrirmynd
Visitor numbers at the town museum fell by a quarter last year. The main reason for the fall was the closure of the car park. As visitors could no longer park nearby, many families stopped coming at weekends, which in turn led to lower sales in the café. The café's losses resulted in shorter opening hours, and this caused even more visitors to stay away. Bad weather in the summer also contributed to the fall, although it was not the main cause. The change in opening hours affected school groups most of all. We recommend reopening the car park as soon as possible.
Gátlisti
Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum
Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?
⚑ valfrjálst