Miêu tả đồ vật và viết đánh giá

Đánh giá một món đồ đã mua, tin rao bán, mô tả chiếc túi bị mất — ở đâu cũng cần nêu cùng lúc nhiều đặc điểm của đồ vật và nói nó gây cho bạn cảm xúc gì. Tiếng Anh có hai công cụ cho việc này: trật tự tính từ và cặp -ed và -ing.

Trật tự tính từ. Trong tiếng Việt, tính từ đứng sau danh từ: “chiếc ghế sofa da cũ màu đỏ”. Trong tiếng Anh, chúng đứng trước danh từ, và thứ tự của chúng cố định:

Logic như sau: đặc điểm càng gắn chặt với bản thân đồ vật thì càng đứng gần danh từ. Ý kiến là điều bạn nghĩ; người khác có thể không đồng ý, nên nó đứng xa nhất. Kích thước và tuổi thay đổi theo thời gian. Màu sắc, xuất xứ và chất liệu đã là thuộc tính của chính đồ vật. Còn mục đích gần như hòa vào danh từ: dining table — “bàn ăn”, running shoes — “giày chạy bộ”. Nếu phân vân, hãy tự hỏi đặc điểm nào bền vững hơn. Đặc điểm ấy sẽ đứng gần danh từ hơn.

Đặc điểm nào — thuộc nhóm nào. Khó nhất là phân biệt ý kiến với sự thật. Ý kiến là điều có thể tranh cãi: lovely, beautiful, ugly, comfortable, expensive, cheap, useful. Sự thật là điều nhìn thấy được hoặc đo được: kích thước (big, tiny, long, tall), tuổi (old, new, young), hình dạng (round, square), màu sắc. Xuất xứ và chất liệu trả lời các câu hỏi “từ đâu?” và “bằng gì?”: Italian, Swiss, wooden, leather. Chất liệu thường được diễn đạt bằng một danh từ bình thường, không thêm đuôi nào: a stone house, a gold ring, a wool coat. Mục đích cũng vậy: a kitchen table, a sports bag. Danh từ như thế luôn đứng cuối cùng, sát với từ chính: ghép lại, chúng nghe gần như một từ.

Trên thực tế, hiếm khi đặt quá ba tính từ liền nhau, nhưng thứ tự trong bất kỳ cặp nào cũng phải giữ:

Dấu phẩy và and. Hai tính từ chỉ ý kiến có thể ngăn cách bằng dấu phẩy: a lovely, comfortable sofa. Hai màu nối bằng and: a black and white photo. Khi tính từ đứng sau động từ, tách khỏi danh từ, giữa hai tính từ cuối cũng cần and: The bag is small and black.

-ed và -ing. Nhiều tính từ chỉ cảm xúc đi thành cặp: bored và boring, interested và interesting, tired và tiring. Dạng -ed nói về cảm giác của con người: có điều gì đó tác động lên người ấy, và người ấy mệt, ngạc nhiên, chán. Dạng -ing nói về cái gây ra cảm giác: bộ phim, chuyến đi, tin tức. Tiếng Việt thường dùng một từ cho cả hai: “tôi chán” và “phim chán”, “tôi mệt” và “chuyến đi mệt quá”; chỉ đôi khi có hai từ, như “ngạc nhiên” và “đáng ngạc nhiên”. Tiếng Anh thì lúc nào cũng phải chọn.

Thuộc nhóm này còn có excited — exciting, worried — worrying, annoyed — annoying (bực mình — gây bực mình), embarrassed — embarrassing (ngượng — đáng xấu hổ, khó xử).

Dạng -ing cũng dùng được cho người, nếu chính người đó gây cảm giác cho người khác: He's boring — “anh ta là người nhàm chán”, She's an interesting person — “một người thú vị”.

Cách kiểm tra. Hãy tự hỏi: ở đây ai cảm thấy? Nếu chủ ngữ tự mình có cảm giác — -ed: I was bored — tôi thấy chán. Nếu nó gây cảm giác cho người khác — -ing: The film was boring — bộ phim làm người ta chán. Vì vậy đồ vật, nơi chốn, sự kiện gần như luôn dùng -ing: bộ phim hay chuyến đi không có cảm xúc. -ed dùng cho người và động vật: The dog looks bored.

Với những động từ nào. Cả hai dạng không chỉ đứng sau be. Với get, dạng -ed chỉ sự thay đổi: I got bored after an hour. — “Sau một tiếng tôi bắt đầu thấy chán”. Với feel và look — người ấy cảm thấy thế nào và trông thế nào: I feel tired. You look worried. Trước danh từ có thể dùng cả hai dạng: a tired child — “đứa trẻ mệt mỏi”, a tiring day — “một ngày vất vả”.

So sánh:

Cả hai câu đều đúng, nhưng nói về những điều khác nhau. Nhầm chúng là nói về bản thân một điều mình không định nói.

Không nói như vậy. ✗ I'm interesting in history → ✓ I'm interested in history. Người quan tâm là bạn, nên cần dạng -ed; interesting sẽ có nghĩa chính bạn thú vị với người khác, và sau nó không đặt in.

Kiểm tra nhanh. Nói “Tôi thấy chán trong buổi giảng” thế nào? Sắp xếp theo đúng thứ tự: jacket, leather, black, a. Điền gì vào What a ___ day! — tired hay tiring?