Περιγράφω ένα πράγμα και γράφω κριτική

Κριτική για μια αγορά, αγγελία πώλησης, περιγραφή μιας χαμένης τσάντας — παντού χρειάζεται να πεις μερικά χαρακτηριστικά ενός πράγματος μαζί και να πεις τι συναισθήματα σου προκάλεσε. Γι' αυτό τα αγγλικά έχουν δύο εργαλεία: τη σειρά των επιθέτων και το ζευγάρι -ed και -ing.

Η σειρά των επιθέτων. Στα ελληνικά μπορείς να πεις και «ένας παλιός κόκκινος δερμάτινος καναπές» και «ένας κόκκινος παλιός δερμάτινος καναπές». Στα αγγλικά, πριν από το ουσιαστικό, η σειρά είναι σταθερή:

Η λογική είναι η εξής: όσο πιο στενά δεμένο είναι ένα χαρακτηριστικό με το ίδιο το πράγμα, τόσο πιο κοντά μπαίνει στο ουσιαστικό. Η γνώμη είναι αυτό που σκέφτεσαι εσύ· μπορεί κανείς να διαφωνήσει, γι' αυτό μπαίνει πιο μακριά απ' όλα. Το μέγεθος και η ηλικία αλλάζουν με τον χρόνο. Το χρώμα, η προέλευση και το υλικό είναι πια ιδιότητες του ίδιου του πράγματος. Ο σκοπός σχεδόν ενώνεται με το ουσιαστικό: dining table — «τραπέζι φαγητού», running shoes — «παπούτσια για τρέξιμο». Αν έχεις αμφιβολία, ρώτα τον εαυτό σου ποιο χαρακτηριστικό είναι πιο μόνιμο. Αυτό μπαίνει πιο κοντά στο ουσιαστικό.

Ποιο χαρακτηριστικό — σε ποια ομάδα. Το πιο δύσκολο είναι να ξεχωρίσεις τη γνώμη από το γεγονός. Γνώμη είναι αυτό για το οποίο μπορεί κανείς να διαφωνήσει: lovely, beautiful, ugly, comfortable, expensive, cheap, useful. Γεγονός είναι αυτό που φαίνεται ή μπορεί να μετρηθεί: μέγεθος (big, tiny, long, tall), ηλικία (old, new, young), σχήμα (round, square), χρώμα. Η προέλευση και το υλικό απαντούν στις ερωτήσεις «από πού;» και «από τι;»: Italian, Swiss, wooden, leather. Το υλικό συχνά το δίνει ένα απλό ουσιαστικό χωρίς καμία κατάληξη: a stone house, a gold ring, a wool coat. Το ίδιο και ο σκοπός: a kitchen table, a sports bag. Ένα τέτοιο ουσιαστικό μπαίνει πάντα τελευταίο, κολλητά στην κύρια λέξη: μαζί ακούγονται σχεδόν σαν μία λέξη.

Στην πράξη πάνω από τρία επίθετα στη σειρά σχεδόν δεν μπαίνουν, αλλά τη σειρά μέσα σε κάθε ζευγάρι την τηρούν:

Κόμμα και and. Δύο επίθετα-γνώμες μπορείς να τα χωρίσεις με κόμμα: a lovely, comfortable sofa. Δύο χρώματα τα ενώνει το and: a black and white photo. Όταν τα επίθετα μπαίνουν μετά το ρήμα, χωριστά από το ουσιαστικό, ανάμεσα στα δύο τελευταία χρειάζεται επίσης and: The bag is small and black.

-ed και -ing. Πολλά επίθετα για συναισθήματα ζουν σε ζευγάρια: bored και boring, interested και interesting, tired και tiring. Ο τύπος σε -ed λέει τι νιώθει ο άνθρωπος: κάτι τον επηρέασε, και κουράστηκε, ξαφνιάστηκε, βαρέθηκε. Ο τύπος σε -ing μιλάει για αυτό που προκαλεί το συναίσθημα: για μια ταινία, ένα ταξίδι, ένα νέο. Στα ελληνικά ξεχωρίζουν με τον ίδιο τρόπο το «κουρασμένος» και το «κουραστικός», το «απογοητευμένος» και το «απογοητευτικός», το «βαριεστημένος» και το «βαρετός».

Εδώ ανήκουν και τα excited — exciting, worried — worrying, annoyed — annoying (εκνευρισμένος — εκνευριστικός), embarrassed — embarrassing (αμήχανος — ντροπιαστικός, άβολος).

Τύπο σε -ing μπορεί να έχει και ένας άνθρωπος, αν ο ίδιος προκαλεί συναίσθημα στους άλλους: He's boring — «είναι βαρετός τύπος», She's an interesting person — «ενδιαφέρων άνθρωπος».

Πώς ελέγχεις. Ρώτα τον εαυτό σου: ποιος νιώθει εδώ; Αν το υποκείμενο νιώθει το ίδιο το συναίσθημα — -ed: I was bored — βαριόμουν. Αν προκαλεί το συναίσθημα στους άλλους — -ing: The film was boring — η ταινία έφερνε βαρεμάρα. Γι' αυτό ένα πράγμα, ένας τόπος, ένα γεγονός παίρνουν σχεδόν πάντα -ing: η ταινία ή το ταξίδι δεν έχουν συναισθήματα. Το -ed το έχουν οι άνθρωποι και τα ζώα: The dog looks bored.

Με ποια ρήματα. Και οι δύο τύποι δεν μπαίνουν μόνο μετά το be. Με το get ο τύπος σε -ed δείχνει αλλαγή: I got bored after an hour. — «Ύστερα από μία ώρα βαρέθηκα». Με το feel και το look — πώς νιώθει κάποιος και πώς δείχνει: I feel tired. You look worried. Πριν από ουσιαστικό μπορούν να μπουν και οι δύο τύποι: a tired child — «κουρασμένο παιδί», a tiring day — «κουραστική μέρα».

Σύγκρινε:

Και οι δύο φράσεις είναι σωστές, αλλά λένε άλλο πράγμα. Αν τις μπερδέψεις, θα πεις για τον εαυτό σου κάτι διαφορετικό απ' ό,τι ήθελες.

Έτσι δεν λέγεται. ✗ I'm interesting in history → ✓ I'm interested in history. Το ενδιαφέρον το νιώθει ο άνθρωπος, γι' αυτό χρειάζεται ο τύπος σε -ed· το interesting θα έλεγε ότι εσύ ο ίδιος ενδιαφέρεις τους άλλους, και μετά από αυτό δεν μπαίνει in.

Έλεγξε τον εαυτό σου. Πώς λες «Βαριόμουν στη διάλεξη»; Βάλε στη σωστή σειρά: jacket, leather, black, a. Τι μπαίνει στο What a ___ day! — tired ή tiring;