Een voorwerp beschrijven en een review schrijven

Een review van een aankoop, een advertentie om iets te verkopen, de beschrijving van een verloren tas — overal moet je meerdere kenmerken van een voorwerp tegelijk noemen en zeggen welke gevoelens het opriep. Het Engels heeft daar twee hulpmiddelen voor: de volgorde van bijvoeglijke naamwoorden en het paar -ed en -ing.

De volgorde van bijvoeglijke naamwoorden. In het Nederlands voel je die volgorde vaak al aan: ‘een mooie oude houten tafel’ klinkt beter dan ‘een houten oude mooie tafel’. In het Engels ligt de volgorde vóór het zelfstandig naamwoord vast:

De logica: hoe nauwer een kenmerk met het voorwerp zelf verbonden is, hoe dichter het bij het zelfstandig naamwoord staat. Een mening is wat jij denkt; daarover valt te twisten, dus die staat het verst weg. Grootte en leeftijd veranderen met de tijd. Kleur, herkomst en materiaal zijn al eigenschappen van het voorwerp zelf. En het doel smelt bijna samen met het zelfstandig naamwoord: dining table — ‘eettafel’, running shoes — ‘hardloopschoenen’. Twijfel je, vraag je dan af welk kenmerk het meest blijvend is. Dat komt het dichtst bij het zelfstandig naamwoord.

Welk kenmerk in welke groep. Het moeilijkst is een mening van een feit te onderscheiden. Een mening is iets waarover je kunt twisten: lovely, beautiful, ugly, comfortable, expensive, cheap, useful. Een feit is wat je ziet of kunt meten: grootte (big, tiny, long, tall), leeftijd (old, new, young), vorm (round, square), kleur. Herkomst en materiaal beantwoorden de vragen ‘waarvandaan?’ en ‘waarvan gemaakt?’: Italian, Swiss, wooden, leather. Het materiaal geef je vaak met een gewoon zelfstandig naamwoord zonder uitgang, waar het Nederlands een bijvoeglijk naamwoord op ‘-en’ heeft (‘een stenen huis’): a stone house, a gold ring, a wool coat. Zo ook het doel: a kitchen table, a sports bag. Zo'n zelfstandig naamwoord staat altijd als laatste, direct tegen het hoofdwoord aan: samen klinken ze bijna als één woord.

In de praktijk zet je zelden meer dan drie bijvoeglijke naamwoorden achter elkaar, maar binnen elk paar houd je de volgorde aan:

Komma en and. Twee bijvoeglijke naamwoorden die een mening geven, kun je met een komma scheiden: a lovely, comfortable sofa. Twee kleuren verbind je met and: a black and white photo. Staan de bijvoeglijke naamwoorden na het werkwoord, los van het zelfstandig naamwoord, dan is er tussen de laatste twee ook and nodig: The bag is small and black.

-ed en -ing. Veel bijvoeglijke naamwoorden over gevoelens komen in paren: bored en boring, interested en interesting, tired en tiring. De vorm op -ed zegt wat iemand voelt: er is iets op hem ingewerkt, en hij is moe, verrast, verveeld. De vorm op -ing zegt wat dat gevoel veroorzaakt: een film, een reis, een nieuwtje. Het Nederlands kent hetzelfde verschil: ‘verveeld’ en ‘vervelend’, ‘verrast’ en ‘verrassend’, ‘vermoeid’ en ‘vermoeiend’.

Daarbij horen ook excited — exciting, worried — worrying, annoyed — annoying (geïrriteerd — irritant), embarrassed — embarrassing (verlegen, opgelaten — gênant).

Ook een persoon kan de vorm op -ing krijgen, als hij zelf bij anderen een gevoel oproept: He's boring — ‘hij is saai’, She's an interesting person — ‘een interessant mens’.

Hoe controleer je het. Vraag je af: wie voelt hier iets? Ervaart het onderwerp zelf het gevoel — -ed: I was bored — ik verveelde me. Roept het bij anderen een gevoel op — -ing: The film was boring — de film was saai. Daarom krijgen een voorwerp, een plek of een gebeurtenis bijna altijd -ing: een film of een reis heeft geen gevoelens. -ed hoort bij mensen en dieren: The dog looks bored.

Met welke werkwoorden. Beide vormen staan niet alleen na be. Met get laat de vorm op -ed een verandering zien: I got bored after an hour. — ‘Na een uur begon ik me te vervelen.’ Met feel en look — hoe iemand zich voelt en eruitziet: I feel tired. You look worried. Vóór een zelfstandig naamwoord kunnen beide vormen: a tired child — ‘een moe kind’, a tiring day — ‘een vermoeiende dag’.

Vergelijk:

Beide zinnen zijn correct, maar ze zeggen iets anders. Haal je ze door elkaar, dan zeg je over jezelf niet wat je bedoelde.

Zo zeg je het niet. ✗ I'm interesting in history → ✓ I'm interested in history. De interesse voel je zelf, daarom is de vorm op -ed nodig; interesting zou zeggen dat jij interessant bent voor anderen, en daarna komt geen in.

Test jezelf. Hoe zeg je ‘Ik verveelde me tijdens de lezing’? Zet in de juiste volgorde: jacket, leather, black, a. Wat hoort in What a ___ day! — tired of tiring?