Upprifjun 3 (lexíur 13–17)

Í lexíu B1 #17 tengdi whose tvær setningar: the man whose car was stolen. Sama orð opnar líka spurningu — „hvers?“. Íslenska „hvers“ breytist ekki eftir því hvað er átt — „hvers taska“, „hvers lyklar“ — og enska whose er líka eins í öllum tilvikum.

Myndin. Venjulega stendur whose með nafnorði, og saman haga þau sér eins og eitt spurnarorð:

Ef ljóst er af aðstæðum hvað um ræðir má sleppa nafnorðinu: Whose is this? — „Hver á þetta?“, Whose are these? — „Hver á þessa?“. Röðin Whose is this bag? er líka möguleg, en Whose bag is this? hljómar eðlilegar.

Hvenær það er notað. Oftast þegar verið er að greiða úr hver á hvað: eftir partí liggja lyklar á borðinu, á skrifstofunni hringir sími einhvers annars, í forstofunni hangir ókunnug kápa. Annað algengt tilvik er röð og ábyrgð: Whose turn is it to cook? — „Hver á að elda núna?“, Whose fault is it? — „Hverjum er þetta að kenna?“. Taktu eftir: þar sem íslenskan spyr „hverjum er þetta að kenna?“ segir enskan oft whose fault — „hvers sök“. Sömuleiðis Whose side are you on? — „Á hvers bandi ertu?“.

Spurning með whose og tilvísunarsetning með whose — eitt orð í tveimur hlutverkum. Í spurningu stendur það fremst og spyr: Whose car is outside? Í tilvísunarsetningu stendur það á eftir nafnorði og spyr einskis, heldur lýsir: the neighbour whose car is outside. Orðaröðin segir til um hvaða hlutverk er á ferðinni: í spurningu opnar whose setninguna, en í tilvísunarsetningu stendur á undan því sá sem rætt er um.

Með öðrum sögnum gildir sama regla og um what + nafnorð. Ef whose + nafnorð er frumlag þarf ekki do: Whose phone is ringing? Ef það er andlag þarf hjálparsögn, eins og í hverri annarri spurningu: Whose car did you borrow? Whose house are you staying at?

Hvernig er svarað. Svarað er með eignarfornafni eða nafni með 's:

mine, yours, his, hers, ours, theirs standa án nafnorðs; með því — my, your, her: It's my bag = It's mine.

Í endursögn fær spurning með whose beina orðaröð, eins og hver spurning í lexíu B1 #15: "Whose coat is this?" → She asked whose coat it was.

Ekki rugla saman við who's. Það er stytting á who is eða who has, og það hljómar alveg eins — /huːz/:

Prófið er það sama og með its og it's í lexíu A2 #33: leystu upp úrfellingarmerkið. Ef úr verður who is eða who has er skrifað who's. Ef ekki — whose.

Svona er ekki sagt. ✗ Who's bag is this? → ✓ Whose bag is this? Á heyrn er engin villa, á prenti sést hún strax. ✗ Whose this bag? → ✓ Whose bag is this? Spurningin þarf sögnina is, alveg eins og „er“ í „hvers taska er þetta?“.

Prófaðu kunnáttuna. Hvernig spyrðu „Hvers bíll er þetta?“ Hvað er skrifað í ___ going to drive? — whose eða who's? Hvernig svararðu að lyklarnir séu Önnu?