Að orða skilyrði í samningi
Ég get orðað skilyrði á fimm vegu og skilið orðalag í samningi eða reglum.
Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.
Málfræði
18 mín.Skilyrðissetningar hefurðu myndað með if (A2 #27, B1 #8, B2 #4). En í samningi, reglum og viðskiptabréfi dugar if eitt og sér ekki: skilyrðið getur verið neikvætt („ef ekki“), strangt („aðeins með því skilyrði að“) eða til varúðar („ef ske kynni að“), og enskan hefur sérstakt orð fyrir hvert blæbrigði. Tíðareglan er sú sama og með if: um framtíðina er talað í nútíð á eftir samtengingunni, og will stendur aðeins í aðalsetningunni.
Myndin: fimm samtengingar og eitt atviksorð.
| orð | merking | dæmi |
|---|---|---|
| unless | ef ekki; nema | We'll start at nine unless the client calls. |
| provided (that) / providing (that) | aðeins með því skilyrði að | You can keep the flat provided that you pay on time. |
| as long as / so long as | svo framarlega sem; bara ef | You can borrow my car as long as you bring it back by six. |
| in case | ef ske kynni að; fyrirfram | Take a jacket in case it gets cold. |
| even if | jafnvel þótt | The deposit is non-refundable even if you cancel early. |
| otherwise | annars | Pay the deposit today. Otherwise, we can't hold the room. |
Hlutinn með samtengingunni getur staðið fremst eða aftast. Ef hann stendur fremst kemur komma á eftir honum: Unless the client calls, we'll start at nine.
unless er if … not. Neitunin er þegar inni í samtengingunni, og þess vegna er sögnin á eftir henni játandi: I'll go unless it rains = I'll go if it doesn't rain. Íslenska „nema“ virkar eins: „ég fer nema það rigni“. Blæbrigðið í unless er „nema í einu tilviki“: allt fer svona, og aðeins undantekningin er nefnd á eftir samtengingunni. Þess vegna hentar það ekki þegar sjálft „ekki“ veldur afleiðingunni, einkum tilfinningu: I'll be surprised if she doesn't win — það er tapið sem kæmi á óvart, og unless hljómar hér undarlega.
provided (that) og as long as — eina skilyrðið, og það er óhjákvæmilegt. Þetta er „aðeins ef“: ef skilyrðið er ekki uppfyllt verður ekkert af neinu. provided that hljómar formlegra, það er skrifað í samninga og reglur; that á eftir því má sleppa, og í tali er líka sagt providing. as long as er tvífari þess í talmáli: You can have a party as long as you clean up afterwards.
in case — ekki „ef“, heldur „ef ske kynni að“. Þetta er aðalpar lexíunnar:
| I'll call you if I'm late. | hringi þegar ég verð of seinn — og aðeins þá |
| I'll leave early in case the traffic is bad. | fer snemma af stað; kannski verður engin umferðarteppa |
Með if er brugðist við þegar skilyrðið er komið fram; með in case — fyrirfram og í öllu falli: þú ferð snemma af stað, jafnvel þótt vegirnir séu auðir. Í frásögn af fortíðinni kemur Past Simple á eftir in case: I took an umbrella in case it rained. just in case — „til vonar og vara, til öryggis“: Take some cash, just in case. Ekki rugla þessu saman við in case of + nafnorð á skiltum: In case of fire, use the stairs — „ef eldur kemur upp“.
even if — „jafnvel þótt“: skilyrðið breytir ekki niðurstöðunni. Venjulegt if tengir tvo atburði: gerist annar, gerist hinn líka. even if segir hið gagnstæða: hvort sem skilyrðið rætist eða ekki verður niðurstaðan sú sama. We'll play if it's dry — við spilum aðeins ef það er þurrt. We'll play even if it rains — við spilum hvað sem tautar, rigningin stöðvar okkur ekki. Tíðin á eftir even if er eins og á eftir if: um framtíð er talað í nútíð, og í annarri gerð eru sömu myndir og í B1 #8: I wouldn't sell it even if you offered me a million. — „ég myndi ekki selja það, jafnvel þótt þú byðir mér milljón“.
even if og even though (B1 #32) er auðvelt að rugla saman, ekki síst af því að íslenska „þótt“ og „jafnvel þótt“ eru notuð um hvort tveggja. Munurinn liggur í því sem kemur á eftir samtengingunni. Á eftir even though kemur staðreynd, það sem er eða var satt: „enda þótt, þrátt fyrir að“. Á eftir even if kemur tilgáta: kannski verður það svo, kannski ekki.
| We went out even though it was raining. | það rigndi — það er staðreynd; samt fórum við út |
| We'll go out even if it rains. | það rignir ekki enn; við förum hvernig sem viðrar |
| We'll go out if it stops raining. | við förum aðeins þegar hættir að rigna |
Prófið: settu „þrátt fyrir að“ inn í íslensku setninguna. Ef merkingin helst — og þú talar um staðreynd — þarf even though.
otherwise — „annars“. Þetta er atviksorð, ekki samtenging. Það stendur í seinni hlutanum og segir hvað gerist ef hið fyrra er ekki gert. Í rituðu máli er punktur eða semíkomma á undan því og komma á eftir: Please reply by Friday; otherwise, the offer will be withdrawn. Í tali er oftar sagt or: Hurry up, or we'll miss the train. otherwise hefur líka aðrar merkingar; í þessari lexíu þarf aðeins „annars“.
Umsnúin orðaröð í stað if — formlegur stíll. if fellur brott og hjálparsögnin færist fram fyrir frumlagið, eins og í spurningu. Íslenskan þekkir sama bragð: „Hefði ég vitað það, …“. Í þessari lexíu eru tvö slík mynstur:
| venjulegt skilyrði | með umsnúningi | hvar það sést |
|---|---|---|
| If you need any help, … | Should you need any help, … | bréf, tilkynningar: „ef svo skyldi fara“ |
| If I had known, … | Had I known, … | þriðja gerð (B2 #4) |
Should you have any questions, please contact us — stöðluð lokasetning í viðskiptabréfi. Neitun er ekki stytt í umsnúinni orðaröð, not stendur á eftir frumlaginu: Had we not left early, we would have missed the train. Í tali hljómar umsnúningurinn leikrænn; þar er sagt if.
Fleiri dæmi:
| The tickets are non-refundable unless the event is cancelled. | Miðarnir eru ekki endurgreiddir nema viðburðinum sé aflýst. |
| As long as you're happy, I'm happy. | Bara að þér líði vel. |
| I save my work every ten minutes in case the computer crashes. | ef tölvan skyldi hrynja |
| I'm going to finish this even if it takes all night. | þótt það taki alla nóttina |
Svona er ekki sagt. ✗ Hadn't I known, I would have called → ✓ Had I not known… eða If I hadn't known…. Í umsnúinni orðaröð er n't ekki fest við sögnina: slík setning hljómar eins og spurning. ✗ Take an umbrella in case if it rains → ✓ in case it rains: in case er þegar samtenging, hún þarf ekki annað if.
Prófaðu kunnáttuna. Umorðaðu með unless: We'll go for a walk if it doesn't rain. Hvað merkir Take some cash in case the card doesn't work: taktu peninga þegar kortið bregst, eða fyrirfram? Hvaða samtenging á heima í I'll finish the report ___ I have to stay late: even if eða even though? Hvernig hefurðu setninguna „Ef þú hefur einhverjar spurningar, …“ formlega?
sýna svörin
Villur íslenskumælandi nemenda
skrifað fyrir þitt tungumál„Ef“ um varúðarráðstöfun
„Taktu peninga með ef kortið skyldi ekki virka“ → Take some cash if the card doesn't work merkir „taktu peninga þegar kortið bregst“ — það er of seint. Fyrirfram, til öryggis: ✓ Take some cash in case the card doesn't work. Íslenska „ef“ (oft með „skyldi“) nær yfir hvort tveggja; enskan greinir á milli: in case — fyrirfram, if — þegar það gerist.
„Þótt“ verður alltaf even if
„Við fórum út þótt það rigndi“ → ✗ We went out even if it was raining → ✓ We went out even though it was raining. „Þótt“ er notað bæði um staðreynd og tilgátu; enskan skilur á milli. Ef rigndi í raun þarf even though (eða although).
„Skyldi“ og „myndi“ á eftir samtengingunni
„ef það skyldi rigna“ → ✗ in case it would rain → ✓ in case it rains; „ef þú skyldir þurfa hjálp“ → ✗ If you would need help → ✓ If you need help. Á eftir if, unless, in case og provided that kemur nútíð, hvorki would né will. Blæbrigðið í „ef þú skyldir“ á enskan í formlegum stíl: ✓ Should you need help — án if.
Sögnin á undan frumlaginu á eftir skilyrðishlutanum
„Nema viðskiptavinurinn hringi, byrjum við klukkan níu“ → ✗ Unless the client calls, will we start at nine → ✓ Unless the client calls, we'll start at nine. Á ensku kemur frumlagið fyrst í aðalsetningunni, líka þegar skilyrðið stendur fremst; umsnúningur á aðeins heima í skilyrðinu sjálfu (Should you…).
Framburður
4 mín.Áherslan í samtengingunum er ekki á fyrsta atkvæði. unless /ənˈles/ — fyrsta atkvæðið veikt, nánast „ən“; provided /prəˈvaɪdɪd/ — áherslan á vi; in case /ɪn ˈkeɪs/ — á case. otherwise /ˈʌðəwaɪz/ hefur hins vegar áherslu fremst: /ʌ/ eins og í other, ekki „o“.
Skilyrði með umsnúinni orðaröð byrjar eins og spurning, en hljómar öðruvísi. Röddin rís ekki í lok skilyrðishlutans eins og í spurningu, heldur helst jöfn, og síðan kemur hlé. Hléið kemur í stað if fyrir eyrað; án þess heldur hlustandinn að Should you need any help sé upphaf spurningar:
Should you need any help ‖ please call me. Had I known about the delay ‖ I would have taken a taxi.
Í löngu skilyrði í samningi kemur hléið á undan samtengingunni, ekki á eftir henni:
The deposit is non-refundable ‖ unless we cancel your stay ourselves.
Texti
6 mín.Dear Ms Collins,
Thank you for your enquiry about Willow Cottage. I'm pleased to confirm that it is available from 14 to 21 August, and we are happy to hold it for you until Friday. However, the booking is only confirmed provided that we receive a deposit of £200 by then. Otherwise, we will offer the cottage to the next family on our list.
A few things to note before you decide. The deposit is non-refundable unless we have to cancel your stay ourselves, for example if the cottage is flooded. Dogs are welcome as long as they are kept out of the bedrooms. The cottage is quite remote, and the village shop closes at five, so we always advise guests to bring some food for the first evening in case they arrive late.
Unless you arrange a different time with us, check-in is from 4 pm and check-out is by 10 am. If you would like to arrive earlier, just let us know and we'll do our best.
The heating comes on automatically, so you don't need to do anything with it. Should you have any problems during your stay, please call me on the number below — I live in the village and can usually be there within twenty minutes. Had we known about the road works last summer, we would have warned our guests, so now we send a message if anything changes.
Kind regards, Margaret Hale
Æfingar
35 mín.1. Settu inn unless, provided that, as long as, in case eða otherwise. Þar sem tvö orð passa er hvort sem er rétt.
- You can use the car you bring it back by six
- I'll be there at nine the train is late
- Take your passport they ask for ID
- Pay by Friday. , the booking will be cancelled
- The tickets are non-refundable the concert is cancelled
- The landlord agreed to lower the rent we signed for two years
Sýna svörin
2. Val. if eða in case?
- Take some water you get thirsty on the way
- Call this number the alarm goes off
- I always keep some cash at home the cards stop working
- We bought extra chairs more people came
Sýna svörin
3. Val. if, even if eða even though?
- The match will go ahead it rains — the pitch has a roof
- She went to work she had a temperature
- they doubled my salary, I wouldn't stay in this job
- The fee is non-refundable you cancel a month in advance
- He didn't get the job he had all the right qualifications
Sýna svörin
4. Umorðaðu með unless. Merkingin má ekki breytast.
- I'll go to the party if I don't have to work.
- If you don't hurry, you'll miss the bus.
- We can't help you if you don't tell us what happened.
- If the client doesn't object, we'll sign on Monday.
Sýna svörin
5. Villuleit. Finndu villuna og leiðréttu hana. Ein villa í hverri setningu.
- I'll come unless it doesn't rain.
- Take an umbrella in case if it rains.
- You can stay provided that you will pay in advance.
- Hadn't we left early, we would have missed the train.
- Should you will need help, call me.
- Call the police in case the alarm goes off. (þegar það fer í gang)
Sýna svörin
6. Umorðaðu formlega, með umsnúinni orðaröð.
- If you need any further information, please contact our office.
- If you have any questions, please call me.
- If I had known about the delay, I would have taken a taxi.
- If any of the details change, we will let you know at once.
- If the company hadn't lowered its prices, it would have lost the contract.
Sýna svörin
7. Sameinaðu tvær setningar í eina með orðinu í svigunum.
- Pay the deposit today. + We'll give the room to someone else. (otherwise)
- I'll take my laptop. + I might have to work on the train. (in case)
- You can borrow the bike. + You must lock it every time. (as long as)
- The offer is valid. + You must reply within seven days. (provided that)
- We'll eat in the garden. + It might rain. (unless)
Sýna svörin
8. Þýddu á ensku.
1) Ég kem, nema ég verði veikur. 2) Taktu hleðslutækið með, til vonar og vara. 3) Þú getur búið hér með því skilyrði að þú borgir á réttum tíma. 4) Ef þú hefur einhverjar spurningar, skrifaðu okkur endilega. (formlega) 5) Flýttu þér, annars verðum við of sein. 6) Við förum, jafnvel þótt það rigni.
Sýna svörin
Samantekt
Farið yfir: unless í stað if … not og hvar það passar ekki, provided that og as long as — strangt skilyrði, in case andspænis if, even if andspænis even though og if, otherwise — „annars“, umsnúin orðaröð Should you…, Had I… og neitun í henni. Næst — lexía 8: kvörtun og ósk.
Endir kjarna
Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.
valfrjálst
Orðaforði í spjaldastokkinn
14 orð- unless /ənˈles/ ef ekki, nema
- provided that /prəˈvaɪdɪd ðæt/ með því skilyrði að
- as long as /əz ˈlɒŋ əz/ svo framarlega sem, bara ef
- in case /ɪn ˈkeɪs/ ef ske kynni að
- just in case /ˌdʒʌst ɪn ˈkeɪs/ til vonar og vara
- even if /ˌiːvn ˈɪf/ jafnvel þótt (um tilgátu)
- otherwise /ˈʌðəwaɪz/ annars
- non-refundable /ˌnɒn rɪˈfʌndəbl/ óendurkræfur, fæst ekki endurgreiddur
- enquiry /ɪnˈkwaɪəri/ fyrirspurn
- hold /həʊld/ taka frá (bókun)
- remote /rɪˈməʊt/ afskekktur
- cottage /ˈkɒtɪdʒ/ sumarhús, bústaður
- valid /ˈvælɪd/ gildur, í gildi
- landlord /ˈlændlɔːd/ leigusali
Ritun
Átta til tíu setningar — skilmálar sem þú setur þegar þú lánar eða leigir kunningjum íbúðina, sumarbústaðinn eða bílinn: hvenær á að borga, hvað má og hvað má ekki, hvað gerist ef skilmálarnir eru brotnir. Notaðu að minnsta kosti fjögur ólík orð úr lexíunni og eina setningu með umsnúinni orðaröð.
Fyrirmynd
You can have the flat from 1 to 15 July provided that you pay half the rent in advance. Otherwise, I'll have to offer it to someone else. Pets are fine as long as they don't sleep on the sofa. Please don't smoke inside unless the windows are open. I've left a spare key with my neighbour in case you lose yours. The boiler is new, so you don't need to touch it. The full rent is due even if you leave early. Should anything break, call me first and I'll sort it out. The deposit is non-refundable unless I cancel the arrangement myself.
Gátlisti
Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum
Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?
⚑ valfrjálst