Neye bağlı olduğunu tam olarak söylemek

“-e bağlı olmak”, “otobüsü beklemek”, “müzik dinlemek”, “bana açıklamak”. Türkçede bu bağları hâl ekleri ve edatlar kurar ve hangi ekin geleceğine fiilin kendisi karar verir. İngilizce fiil de kendisi karar verir, ama kendi bildiği gibi. Örtüşmeler olur, ama tesadüftür: “… hakkında düşünmek” — think about, ama “-e bağlı olmak” — depend on, to değil. Bu yüzden fiilden sonraki edat fiille birlikte, kelimenin bir parçası olarak öğrenilir. Aynısı isimler ve sıfatlar için de geçerlidir: fiil, isim ve sıfat edatla birlikte tek bir “kelime + edat” sistemi oluşturur.

Biçim. Edat fiilin hemen ardından gelir, onun ardından da eylemin yöneldiği şey: It depends on the weather. I'm waiting for the bus. Olumsuzlukta edat fiilin yanında kalır: I don't agree with you. Soru edattan sonra gelen şey hakkında soruluyorsa edatın kendisi sona gider — B1 #17'deki yan cümlelerde olduğu gibi:

Sorunun sonundaki edat konuşma dilinde İngilizcenin normudur, özensizlik değil.

Edatlı fiiller. Buradaki edatlar tamamen rastgele değildir: her birinin kendi yönü vardır ve bu, fiilleri gruplar halinde ezberlemeye yardım eder.

pay'e dikkat edin. Bir şeyin parası ödenir — pay for the coffee; ama hesabın kendisi, kişi ya da tutar edatsızdır: pay the bill, pay the waiter, pay ten pounds.

look üç farklı fiil kurar — onda bütün anlamı edat belirler:

Fiil + kimi + edat. Bazı fiillerin iki nesnesi vardır ve edat ikincinin önünde durur: thank someone for something, ask someone for something, spend money on something, borrow something from someone. Thanks for your help. I asked my boss for a day off. We spent too much on the hotel.

Özel bir tuzak — explain. Türkçede “bana açıkla” — yönelme hâliyle, ayrı bir kelime olmadan. İngilizcede give me ve show me böyle kurulur, ama explain'de açıklanan kişi yalnızca to ile bağlanır: Can you explain the rule to me? Ya da: Can you explain to me how it works? describe something to someone ve say something to someone da böyle davranır.

Edatsız fiiller. Ters tuzak: Türkçede bu fiillerin çoğu “-e”, “-le” ya da “hakkında” ile kurulur, İngilizce fiil ise doğrudan nesne alır.

Edatlı isimler. İsimlerin de kendi edatları vardır ve çoğu zaman akraba fiilinkiyle aynı değildir. Türkçede bunların çoğu tamlamadır (“gecikmenin sebebi”), ama İngilizcede her isim kendi edatını alır, her zaman of'u değil:

Edatlı sıfatlar. Aynı sistemin üçüncü parçası. Birçok sıfattan sonra da kendi edatı gelir ve Türkçe karşılığından tahmin edilemez: “matematikte iyi” — good at maths, “ona kızgın” — angry with him. Kalıp bütün olarak ezberlenir:

Birçoğu B1 #26'daki -ed'li biçimlerdir: interested in, worried about, disappointed with. Çoğu zaman sıfatın edatı akraba fiilinki ya da isminkiyle aynıdır: worry about — worried about, an interest in — interested in. tired ile tired of farklı şeylerdir: I'm tired — “yorgunum”, I'm tired of it — “bundan bıktım”. keen on çok İngiliz bir kalıptır: I'm not keen on spicy food — “acı yemeklere pek meraklı değilim”. İngiliz konuşmasında different from yerine çoğu zaman different to denir; bu da doğrudur.

Karşılaştırın — aynı kökten fiil ve isim:

Edattan sonra fiil -ing biçimindedir — hangi edat olursa olsun: fiilin edatından sonra, I'm thinking about moving, Thanks for coming, She insisted on paying (B1 #16) örneklerindeki gibi, ve sıfatın edatından sonra: good at cooking, afraid of flying, tired of waiting.

Başka örnekler:

Böyle söylenmez. ✗ What are you waiting? → ✓ What are you waiting for? Sondaki edat olmadan soru anlamını yitirir: wait ile wait for farklı fiillerdir.

Kendinizi sınayın. “Bu havaya bağlı” nasıl söylenir? We discussed about the price cümlesinde yanlış olan ne? good, afraid ve proud'dan sonra hangi edatlar gelir?