Að segja nákvæmlega á hverju það veltur

„Fara eftir“, „bíða eftir strætó“, „hlusta á tónlist“, „útskýra fyrir mér“. Í hverju slíku sambandi ákveður íslenska sögnin sjálf hvort hún þarf forsetningu og hverja. Enska sögnin ákveður það líka sjálf, bara á sinn hátt. Stundum fer þetta saman, en það er tilviljun: „hugsa um“ — think about, en „hlusta á“ — listen to, ekki on, og „það fer eftir“ — it depends on. Þess vegna er forsetningin á eftir sögninni lærð með sögninni, sem hluti orðsins. Sama gildir um nafnorð og lýsingarorð: sögn, nafnorð og lýsingarorð með forsetningu mynda eitt kerfi, „orð + forsetning“.

Myndin. Forsetningin stendur strax á eftir sögninni, og á eftir henni það sem verknaðurinn beinist að: It depends on the weather. I'm waiting for the bus. Í neitun verður forsetningin áfram hjá sögninni: I don't agree with you. En ef spurt er um það sem stendur á eftir forsetningunni, fer forsetningin sjálf í lokin — eins og í tilvísunarsetningunum í lexíu B1 #17:

Forsetning í lok spurningar er eðlileg í talaðri ensku, ekki hirðuleysi. Íslenskan þekkir þetta líka: „Hvað ertu að bíða eftir?“

Sagnir með forsetningu. Forsetningarnar eru ekki alveg tilviljanakenndar: hver þeirra hefur sína stefnu, og hún hjálpar til við að muna sagnirnar í hópum.

pay krefst athygli. Borgað er fyrir hlut — pay for the coffee, en reikninginn sjálfan, manneskjuna eða upphæðina — án forsetningar: pay the bill, pay the waiter, pay ten pounds.

look myndar þrjár ólíkar sagnir — með því ræður forsetningin allri merkingunni:

Sögn + hvern + forsetning. Sumar sagnir hafa tvö andlög, og forsetningin stendur á undan því síðara: thank someone for something, ask someone for something, spend money on something, borrow something from someone. Thanks for your help. I asked my boss for a day off. We spent too much on the hotel.

Sérstök gildra er explain. Á íslensku er sagt „útskýrðu fyrir mér“, og „fyrir“ freistar til að setja for. Á ensku er sá sem útskýrt er fyrir tengdur aðeins með to: Can you explain the rule to me? Eða: Can you explain to me how it works? Eins haga sér describe something to someone og say something to someone.

Sagnir án forsetningar. Öfug gildra: á íslensku ýtir forsetning eða skyld sögn með forsetningu („ræða um“, „tala um“ → ✗ discuss about) undir að setja forsetningu, en enskan kemst af án hennar.

Nafnorð með forsetningu. Nafnorð hafa sínar forsetningar, og oft ekki þær sömu og skyld sögn:

Lýsingarorð með forsetningu. Þriðji hluti sama kerfis. Á eftir mörgum lýsingarorðum stendur líka sín forsetning, og íslenska þýðingin segir ekki til um hana: „góður í stærðfræði“ — good at maths, „reiður út í hann“ — angry with him. Sambandið er lært í heild:

Mörg þeirra eru myndir á -ed úr lexíu B1 #26: interested in, worried about, disappointed with. Oft hefur lýsingarorðið sömu forsetningu og skyld sögn eða nafnorð: worry about — worried about, an interest in — interested in. tired og tired of eru sitt hvað: I'm tired — „ég er þreytt(ur)“, I'm tired of it — „ég er orðin(n) leið(ur) á þessu“. keen on er mjög breskt samband: I'm not keen on spicy food — „ég er ekki mikið fyrir sterkan mat“. Í stað different from er í breskri ensku oft sagt different to; það er líka rétt.

Berðu saman sögn og nafnorð af sömu rót:

Á eftir forsetningu stendur sögnin í mynd á -ing — á eftir hvaða forsetningu sem er: á eftir forsetningu sagnar, eins og í I'm thinking about moving, Thanks for coming, She insisted on paying (lexía B1 #16), og á eftir forsetningu lýsingarorðs: good at cooking, afraid of flying, tired of waiting.

Fleiri dæmi:

Svona er ekki sagt. ✗ What are you waiting? → ✓ What are you waiting for? Án forsetningarinnar í lokin missir spurningin merkingu sína: wait og wait for eru ólíkar sagnir.

Prófaðu kunnáttuna. Hvernig segirðu „Það fer eftir veðrinu“? Hvað er athugavert við We discussed about the price? Hvaða forsetningar koma á eftir good, afraid og proud?