Λέω με ακρίβεια από τι εξαρτάται κάτι

«Εξαρτάται από», «περιμένω το λεωφορείο», «ακούω μουσική», «εξήγησέ μου». Σε κάθε τέτοιο συνδυασμό το ελληνικό ρήμα αποφασίζει μόνο του αν χρειάζεται πρόθεση και ποια. Και το αγγλικό ρήμα αποφασίζει μόνο του, μόνο που το κάνει με τον δικό του τρόπο. Συμπτώσεις υπάρχουν, αλλά είναι τυχαίες: «συμφωνώ με» — agree with, ενώ «εξαρτάται από» — depend on, όχι from. Γι' αυτό την πρόθεση μετά από ένα ρήμα τη μαθαίνεις μαζί με το ρήμα, σαν μέρος της λέξης. Το ίδιο ισχύει για τα ουσιαστικά και τα επίθετα: ρήμα, ουσιαστικό και επίθετο με πρόθεση φτιάχνουν ένα σύστημα «λέξη + πρόθεση».

Τύπος. Η πρόθεση μπαίνει αμέσως μετά το ρήμα, και μετά από αυτήν — αυτό στο οποίο αναφέρεται η πράξη: It depends on the weather. I'm waiting for the bus. Στην άρνηση η πρόθεση μένει δίπλα στο ρήμα: I don't agree with you. Κι αν η ερώτηση γίνεται για αυτό που στέκεται μετά την πρόθεση, η ίδια η πρόθεση πηγαίνει στο τέλος — όπως στις αναφορικές προτάσεις του B1 #17:

Η πρόθεση στο τέλος της ερώτησης είναι κανόνας των καθημερινών αγγλικών, όχι προχειρότητα — αν και στα ελληνικά η πρόθεση μένει μπροστά: «Από τι εξαρτάται;».

Ρήματα με πρόθεση. Οι προθέσεις εδώ δεν είναι εντελώς τυχαίες: η καθεμιά έχει τη δική της κατεύθυνση, και αυτή βοηθάει να θυμάσαι τα ρήματα κατά ομάδες.

Το pay θέλει προσοχή. Πληρώνεις για ένα πράγμα — pay for the coffee, αλλά τον ίδιο τον λογαριασμό, τον άνθρωπο ή το ποσό — χωρίς πρόθεση: pay the bill, pay the waiter, pay ten pounds.

Το look φτιάχνει τρία διαφορετικά ρήματα — με αυτό η πρόθεση αποφασίζει όλο το νόημα:

Ρήμα + ποιον + πρόθεση. Μερικά ρήματα έχουν δύο αντικείμενα, και η πρόθεση μπαίνει πριν από το δεύτερο: thank someone for something, ask someone for something, spend money on something, borrow something from someone. Thanks for your help. I asked my boss for a day off. We spent too much on the hotel.

Ιδιαίτερη παγίδα — το explain. Στα ελληνικά «εξήγησέ μου» — με τον αδύνατο τύπο της αντωνυμίας στη γενική, χωρίς πρόθεση. Στα αγγλικά αυτόν στον οποίο εξηγούμε τον συνδέουμε μόνο με to: Can you explain the rule to me? Ή: Can you explain to me how it works? Με τον ίδιο τρόπο συμπεριφέρονται τα describe something to someone και say something to someone.

Ρήματα χωρίς πρόθεση. Η αντίστροφη παγίδα: εδώ τα ελληνικά έχουν πρόθεση («συζητάμε για», «μπαίνω σε», «απαντάω σε», «παντρεύομαι με») και σε σπρώχνουν να βάλεις πρόθεση, ενώ τα αγγλικά τα καταφέρνουν χωρίς αυτήν.

Ουσιαστικά με πρόθεση. Τα ουσιαστικά έχουν τις δικές τους προθέσεις, και συχνά όχι τις ίδιες με το συγγενικό ρήμα:

Επίθετα με πρόθεση. Το τρίτο μέρος του ίδιου συστήματος. Μετά από πολλά επίθετα μπαίνει επίσης η δική τους πρόθεση, και από την ελληνική μετάφραση δεν τη μαντεύεις: «καλός στα μαθηματικά» — good at maths, «περήφανος για την κόρη του» — proud of his daughter. Τον συνδυασμό τον μαθαίνεις ολόκληρο:

Πολλά από αυτά είναι τύποι σε -ed από το B1 #26: interested in, worried about, disappointed with. Συχνά το επίθετο έχει την ίδια πρόθεση με το συγγενικό ρήμα ή ουσιαστικό: worry about — worried about, an interest in — interested in. Το tired και το tired of είναι διαφορετικά πράγματα: I'm tired — «είμαι κουρασμένος», I'm tired of it — «το βαρέθηκα». Το keen on είναι πολύ βρετανικός συνδυασμός: I'm not keen on spicy food — «δεν τρελαίνομαι για τα πικάντικα». Αντί για different from στον βρετανικό λόγο συχνά λένε different to· είναι κι αυτό σωστό.

Σύγκρινε ρήμα και ουσιαστικό από την ίδια ρίζα:

Μετά από πρόθεση το ρήμα μπαίνει σε -ing — μετά από οποιαδήποτε: μετά από πρόθεση ρήματος, όπως στο I'm thinking about moving, Thanks for coming, She insisted on paying (B1 #16), και μετά από πρόθεση επιθέτου: good at cooking, afraid of flying, tired of waiting.

Κι άλλα παραδείγματα:

Έτσι δεν λέγεται. ✗ What are you waiting? → ✓ What are you waiting for? Χωρίς την πρόθεση στο τέλος η ερώτηση χάνει το νόημά της: το wait και το wait for είναι διαφορετικά ρήματα — αν και το ελληνικό «τι περιμένεις;» δεν έχει πρόθεση.

Έλεγξε τον εαυτό σου. Πώς λες «Εξαρτάται από τον καιρό»; Τι δεν πάει καλά στο We discussed about the price; Ποιες προθέσεις μπαίνουν μετά το good, το afraid και το proud;