Kaynağını söylemeden bilgi aktarmak
Kaynağı belirtmeden bilgi aktarabilir, haberlerin ve raporların kalıplarını anlayabilirim.
Belirtilen çekirdek süre. İki çekirdek bloğunda süre belirtilmemiştir, bu yüzden gerçek ders toplamdan uzundur.
Dilbilgisi
18 dkEdilgeni bir sistem olarak B1 #13'ten biliyorsunuz: uygun zamanda be + üçüncü biçim, işi yapan genelde söylenmez. Haberlerde ve raporlarda çoğu zaman bilginin kaynağı da söylenmez: “söyleniyor”, “sanılıyor”, “bildirildiğine göre”. Türkçe bunu öznesiz bir edilgenle ya da “-mış” ekiyle yapar: “Yurt dışında yaşadığı söyleniyor”, “Yurt dışında yaşıyormuş”. İngilizce cümlenin ise her zaman öznesi olmalıdır, ve bu tür cümleler söyleme ve düşünme fiillerinin edilgeniyle kurulur.
Kişisiz edilgen — tek anlam için iki model.
| It is said that he lives abroad. | It + edilgen + that + cümle |
| He is said to live abroad. | özne + edilgen + to + fiil |
İkisi de “yurt dışında yaşadığı söyleniyor” demektir. İkincisi daha kısadır ve haberlerde daha sık görülür. Birinciden ikinciye geçmek için that'li kısmın öznesi başa alınır, onun fiili de to + fiile dönüştürülür. say, think, believe, know, expect, report, consider, understand, estimate böyle çalışır, mahkeme haberlerinde de allege (“iddia ediliyor, ama kanıtlanmadı”).
Zaman — mastarda. is said fiili “şimdi söyleniyor” demektir. Olayın kendisinin ne zaman olduğunu to'dan sonraki biçim gösterir:
| aynı zaman | He is said to live abroad. | yaşadığı söyleniyor |
| şu anda süren | He is believed to be hiding in France. | saklandığı sanılıyor |
| daha önce olan | He is said to have left the country. | ülkeden ayrıldığı söyleniyor |
| daha önce ve ona yapılan | The map is believed to have been stolen. | çalındığı sanılıyor |
| sonra olacak | The minister is expected to resign. | istifa etmesi bekleniyor |
to have + üçüncü biçim — Perfect mastar. Modal fiillerden sonraki have ile aynı adımı geriye atar (B2 #9). “Söylenen” de geçmişteyse yalnızca be değişir: It was thought that the ship had sunk → The ship was thought to have sunk. Model there ile de çalışır: There are thought to be about 200 people inside.
be supposed to — “söylendiğine göre, güya”. B1 #11'de be supposed to “öyle gerekiyor” demekti. Onun ikinci bir anlamı da vardır, is said to ile aynı: The film is supposed to be very good — “filmin çok iyi olduğu söyleniyor”. Anlamdan ayırt edilir: be + sıfat — hemen her zaman “söyleniyor”; I'm supposed to be at work at nine (B1 #11) ise “anlaşma böyle”.
Edilgen mastar ve edilgen -ing biçimi. to ya da -ing isteyen bir fiilden sonra (B1 #21) edilgen de mümkündür: to be + üçüncü biçim ya da being + üçüncü biçim. to ile -ing arasındaki seçim etkendekiyle aynıdır; edilgen, eylemin özneye yöneldiğini gösterir.
| etken — ben yapıyorum | edilgen — bana yapılıyor |
|---|---|
| I want to tell you. | I want to be told. — bana söylenmesini istiyorum |
| I don't like interrupting people. | I don't like being interrupted. |
| She avoided meeting him. | She avoided being seen. |
Başka örnekler: The form needs to be signed. He hates being told what to do. I expect to be paid on time. İngiliz İngilizcesinde need'den sonra edilgen anlamda -ing de olur: The car needs washing = The car needs to be washed.
Bu neden gerekli? Türkçede bu işi edilgen ek ile isim-fiil eki birlikte görür: “sözümün kesilmesinden hoşlanmam”, “bana söylenmesini istiyorum”. İngilizcede aynı işi iki kelime görür — being interrupted, to be told —, ve cümle yine tek kalır. Türkçede “-ilmek”, “-ilmesi” olan yerde İngilizcede çoğu zaman edilgen -ing biçimi ya da edilgen mastar vardır.
Edilgen -ing biçimi edattan sonra da gerekir: edat olan yerde yalnızca -ing olur. He left without being seen. — “görülmeden çıktı”. She's afraid of being forgotten. — “unutulmaktan korkuyor”. Edilgen mastar nesneden sonra da gelir: I want the room to be cleaned. — “odanın temizlenmesini istiyorum”. Visitors expect valuable items to be protected. Burada that'li bir cümle kurulmaz: İngilizce, I want you to stay'de olduğu gibi (B1 #22), nesne ve mastar alır.
Konuşma dili ile yazı dilini karşılaştırın:
| konuşmada | haberlerde ve raporlarda |
|---|---|
| People say he's moved abroad. / Apparently, he's moved abroad. | He is said to have moved abroad. |
| They think it was an accident. | It is thought to have been an accident. |
reportedly zarfı — “bildirildiğine göre” — bütün bir yapının yerini tutar: He has reportedly left the country. get'li konuşma edilgenini (My bike got stolen) B1 #14'ten biliyorsunuz; haberlerde ve raporlarda onun yerine be yazılır: was stolen.
to'lu modelin bir inceliği: say'de bu model yalnızca edilgende olur. He is said to live abroad doğrudur, ama etken ✗ People say him to live abroad diye bir şey yoktur — etkende yalnızca People say that he lives abroad. Bu yüzden cümleye bir kişiyle ya da bir şeyle başlıyorsanız hemen is said, is thought, is believed koyun.
Böyle söylenmez. ✗ He is said that he lives abroad → ✓ He is said to live abroad ya da It is said that he lives abroad. Modeller karıştırılmaz: ya It … that, ya da özne ve to.
Kendinizi sınayın. The painting ile başlayarak yeniden yazın: It is believed that the painting was stolen at night. I don't like being interrupted ne demektir ve I don't like interrupting'ten farkı nedir? “Görülmeden çıktı” (o: erkek) without ile nasıl söylenir?
cevapları göster
Türkçe konuşanların hataları
diliniz için yazıldıÖznesiz “söyleniyor”
✗ Is said that he lives abroad
✗ Say that he lives abroad
✓ It is said that he lives abroad
“Yurt dışında yaşadığı söyleniyor” cümlesinin öznesi yoktur, “Diyorlar ki…” cümlesinde de kişiyi yalnızca fiildeki ek gösterir. İngilizce cümlenin ise her zaman bir öznesi olmalıdır — hiç değilse biçimsel it.
“-dığı” geçmişi göstermez
✗ The thief is believed to escape through the window last night
✓ is believed to have escaped
Türkçede “yaşadığı söyleniyor” da “kaçtığı sanılıyor” da aynı “-dığı” ile kurulur; olayın şimdi mi, geçmişte mi olduğunu “dün gece” gibi bir kelime söyler. İngilizcede geçmiş mastarda gösterilmelidir: to have + üçüncü biçim.
“-mış” çeviride kayboluyor
“Yurt dışına taşınmış” cümlesindeki “-mış”, bilginin başkasından duyulduğunu söyler. İngilizcede böyle bir ek yoktur, ve çeviride düşerse He has moved abroad bir olgu gibi duyulur. Duyduğunuzu aktarmak için ✓ He is said to have moved abroad, He has reportedly moved abroad, konuşmada da Apparently, he's moved abroad.
be'den sonra yalın biçim
✗ The document needs to be sign by the manager
✗ I don't like to be interrupt
✓ to be signed
to be interrupted. “İmzalanması” tek kelimedir: edilgenliği ek taşır. İngilizcede to be ya da being tek başına edilgen yapmaz, arkasından üçüncü biçim gelmelidir. Düzenli fiillerde sondaki -ed özellikle kolay düşer.
Telaffuz
4 dksaid — /sed/, “seyd” değil. Yazılış bir ikili ünlü düşündürür, ama said'de ve says /sez/'de ünlü kısadır.
Uzun bir zincirde bütün işlevsel kelimeler zayıftır, vurgulu olanlar anlamlı kelimelerdir:
The map is believed to have been stolen.
is said to /ɪz ˈsed tə/ diye, to have been /tə həv bɪn/ diye, neredeyse tek hece gibi söylenir. Sondaki üçüncü biçime dayanın: o her zaman vurguludur ve anlamı taşır.
Edilgen -ing biçimindeki being vurgusuzdur, vurgu üçüncü biçime düşer: I hate being KEPT waiting. Nobody likes being TOLD what to do.
reportedly /rɪˈpɔːtɪdli/, allegedly /əˈledʒɪdli/ — vurgu ikinci hecede, -edly ünlüyle söylenir: /ɪdli/.
Metin
6 dkRare map missing from town library
A seventeenth-century map of the county is believed to have been stolen from the Hartley Library in Westbridge, police said yesterday.
The map, which is thought to be worth around £40,000, was last seen in a locked display case on Saturday afternoon. It is understood that the case had not been forced open, and the thief is believed to have used a key. About thirty people are said to have visited the room that day.
Staff are reported to be shocked by the loss. One librarian, who asked not to be named, said: "We were all questioned by the police on Monday, which wasn't pleasant. Nobody likes being treated as a suspect. But we understand why it needs to be done."
A man in his fifties was seen leaving the building shortly before closing time, and police are expected to release CCTV images later this week. Experts say the map is unlikely to be sold openly because it is too well known. It may well have been stolen to order for a private collector.
The library's security system is said to have needed an upgrade for several years. "It should have been replaced long ago," said a local councillor. "Visitors expect valuable items to be properly protected."
Anyone with information is asked to contact Westbridge police.
Alıştırmalar
35 dk1. Yeniden yazın, that'li kısmın öznesiyle başlayarak.
- It is said that the hotel is haunted.
- It is believed that the thief used a key.
- It is expected that the minister will resign.
- It is thought that the painting is worth a million pounds.
- It is reported that two people were injured.
- It is known that she speaks five languages.
Cevapları göster
2. people ve experts olmadan yeniden yazın: iki modelden biri uygundur.
- People say that the new manager is very strict.
- People believe that the fire started in the kitchen.
- Experts expect that prices will fall.
- People think that he is living in Spain.
- Everyone knows that the road is dangerous.
Cevapları göster
3. Boşluk doldurma. Edilgen mastar ya da edilgen -ing biçimi.
- The form needs (sign) by both parents
- I hate (keep) waiting
- She expects (pay) for the extra hours
- Nobody likes (criticise) in public
- The windows have (clean) before the guests arrive
- He asked (not / disturb)
- I remember (take) to the seaside as a child
- The results are expected (publish) next week
Cevapları göster
4. Yeniden yazın, edilgen mastarla ya da edilgen -ing biçimiyle.
- Somebody needs to repair the roof. (şöyle başlayın: The roof…)
- She doesn't like it when people photograph her.
- He expects that they will promote him this year.
- She went home early, and nobody noticed her. (without)
- I want somebody to check these figures. (şöyle başlayın: I want these figures…)
Cevapları göster
5. Hata bulma. Her cümlede bir hata var.
- Is said that he lives abroad.
- He is said that he lives abroad.
- The thief is believed to escape through the window last night.
- The document needs to be sign by the manager.
- I don't like to be interrupt.
- The minister is expected resigning.
Cevapları göster
6. İngilizceye çevirin.
1) Bu restoranın çok iyi olduğu söyleniyor. 2) Tablonun gece çalındığı sanılıyor. 3) Bana ne yapacağımın söylenmesinden hoşlanmam. 4) Sonuçların pazartesi yayımlanması bekleniyor. 5) Ülkeden ayrıldığı söyleniyor. (o: erkek)
Cevapları göster
7. Haber gibi özetleyin.
Her cümleyi, haberlerdeki gibi, tek bir kişisiz edilgen cümleye sıkıştırın. Aşağıdaki cevaplar örnektir. 1) A witness told us that she saw the driver use his phone. 2) According to the police, the fire was started on purpose. 3) The company says it will open a new factory next year.
Cevapları göster
Özet
Bu derste işlenenler: kişisiz edilgenin iki modeli ve aralarında geçiş, mastarda zaman — basit, sürekli, Perfect ve edilgen, “söyleniyor” anlamında be supposed to, edilgen mastar ve edilgen -ing biçimi — fiilden, edattan ve nesneden sonra, reportedly. Sırada 12. ders: 7–11. derslerin tekrarı.
Temel dersin sonu
Alıştırmalar tamamlandığında ders bitmiş sayılır. Bundan sonrası isteğe bağlıdır.
isteğe bağlı
Kart destesine kelimeler
16 kelime- reportedly /rɪˈpɔːtɪdli/ bildirildiğine göre
- allegedly /əˈledʒɪdli/ iddiaya göre, güya
- suspect /ˈsʌspekt/ şüpheli
- release /rɪˈliːs/ kamuoyuna açıklamak
- CCTV /ˌsiː siː tiː ˈviː/ güvenlik kamerası (kaydı)
- display case /dɪˈspleɪ keɪs/ vitrin, teşhir dolabı
- force open /ˌfɔːs ˈəʊpən/ zorla açmak
- librarian /laɪˈbreəriən/ kütüphaneci
- collector /kəˈlektə/ koleksiyoncu
- to order /tʊ ˈɔːdə/ sipariş üzerine, ısmarlama
- upgrade /ˈʌpɡreɪd/ yenileme, güncelleme
- councillor /ˈkaʊnsələ/ belediye meclisi üyesi
- valuable /ˈvæljuəbl/ değerli
- haunted /ˈhɔːntɪd/ perili
- unnoticed /ˌʌnˈnəʊtɪst/ fark edilmemiş
- injured /ˈɪndʒəd/ yaralı
Yazma
Sekiz on cümle: şehrinizde ya da iş yerinizde olmuş bir olay hakkında, kaynağı söylenmeyen kısa bir haber. Kişisiz edilgenin iki modeli, bir Perfect mastar ve bir edilgen -ing biçimi ya da edilgen mastar gerekli.
Örnek
A delivery van is reported to have crashed into a shop window on Bridge Street early this morning. Nobody is believed to have been seriously hurt. It is thought that the driver lost control on the wet road. He is said to be helping the police with their enquiries. The shop is expected to stay closed for at least a week while the window is replaced. "I was woken up by the noise," said one neighbour. "Nobody likes being woken up at five, but I'm just glad nobody was killed." The road needs to be checked before it reopens.
Kontrol listesi
Bu dersi diğer bölümlerde çalışın
Bir özellik fikrin var mı?
⚑ isteğe bağlı