Λέω πώς ακριβώς

Στο A2 #15 το επίρρημα απαντούσε στην ερώτηση «πώς;»: slowly, carefully, well, hard. Τώρα έρχονται τρεις διευκρινίσεις: σε ποιο βαθμό (quite well, extremely carefully), σε σύγκριση με ποιον (more carefully than my brother) και πού μπαίνει το επίρρημα μέσα στην πρόταση.

Επιρρήματα βαθμού — «πόσο». Μπαίνουν πριν από ένα επίθετο ή ένα άλλο επίρρημα και δείχνουν πόσο έντονο είναι το χαρακτηριστικό:

Το a bit είναι καθημερινό και σχεδόν πάντα αφορά κάτι δυσάρεστο: a bit cold, a bit expensive, a bit late. Για κάτι καλό συνήθως δεν το λένε: αντί για «a bit good» θα πουν quite good.

Το quite στα βρετανικά αγγλικά θέλει προσοχή. Με ένα συνηθισμένο επίθετο — good, big, tired, interesting — σημαίνει «αρκετά, μέτρια», συχνά λίγο λιγότερο απ' όσο περίμενες: The film was quite good — «καλούτσικη ταινία», αλλά όχι ενθουσιασμός. Με ένα επίθετο που είναι από μόνο του «πλήρες» — right, sure, true, impossible — το quite σημαίνει «απόλυτα»: You're quite right — «έχετε απόλυτο δίκιο». I'm not quite sure — «δεν είμαι εντελώς σίγουρος». Στα αμερικανικά αγγλικά το quite good ακούγεται πιο θερμό, σχεδόν «πολύ καλό».

Το rather είναι επίσης «αρκετά», αλλά με την απόχρωση «περισσότερο απ' όσο θα ήθελα» ή «περισσότερο απ' όσο περίμενα»: It's rather cold today. The exam was rather difficult. Με μια θετική λέξη το rather εκφράζει ευχάριστη έκπληξη: The food was rather good — «και το φαγητό, να δεις, ήταν καλό».

Το fairly είναι το πιο ήρεμο και αδύναμο «αρκετά»: I know him fairly well. Το pretty είναι το καθημερινό «αρκετά»: It's pretty expensive. Μην το μπερδεύεις με το επίθετο pretty — «όμορφος, χαριτωμένος».

Τα completely και totally μπαίνουν συνήθως δίπλα σε ρήμα, πριν από αυτό: I completely forgot. — «Το ξέχασα εντελώς». Το very όμως δεν συνδυάζεται με ρήμα, αν και το ελληνικό «πολύ» πάει και με ρήμα («μου αρέσει πολύ»): πριν από το ρήμα μπαίνει really, μετά το αντικείμενο — very much: I really like this city, I like this city very much.

Σύγκριση επιρρημάτων. Τα επιρρήματα συγκρίνονται όπως και τα επίθετα (A2 #7). Τα μεγάλα επιρρήματα σε -ly παίρνουν more και most, τα μικρά — καταλήξεις:

Τα μικρά επιρρήματα χωρίς -ly — fast, hard, late, early, soon — παίρνουν -er, όπως τα επίθετα. Το early τελειώνει σε -ly, αλλά αυτό δεν είναι κατάληξη, είναι μέρος της λέξης, γι' αυτό earlier. Τα well και badly είναι ανώμαλα — όπως τα good και bad, και όπως το ελληνικό «καλά — καλύτερα».

Η σύγκριση γίνεται με than: She drives more carefully than her brother. Η ισότητα και η ανισότητα — με as … as και not as … as, όπως στα επίθετα: He doesn't speak French as well as his wife.

Μετά το than και το as στην κουβέντα μπαίνει me, him, her: She sings better than me. Λίγο πιο προσεγμένα — με ρήμα: than I do, as he does. Και οι δύο τρόποι είναι σωστοί.

Στην κουβέντα ακούς συχνά Can you speak slower? ή Come quicker! — τον σύντομο τύπο αντί για more slowly, more quickly. Έτσι μιλάνε, αλλά στον γραπτό και στον προσεγμένο λόγο μείνε στο more slowly.

Η θέση του επιρρήματος. Το επίρρημα έχει τρεις θέσεις στην πρόταση, και από τη θέση εξαρτάται η απόχρωση:

Στο τέλος της πρότασης τα επιρρήματα μπαίνουν με τη σειρά «πώς — πού — πότε»: She sang beautifully at the concert last night. Το τροπικό επίρρημα μπορεί να μπει και στη μέση, πριν από το ρήμα: He slowly opened the door — έτσι η φράση ακούγεται λίγο πιο λογοτεχνική. Στην αρχή βγαίνουν οι λέξεις που εκφράζουν κρίση: Luckily, Unfortunately, Surprisingly, Honestly — «ευτυχώς», «δυστυχώς», «παραδόξως», «ειλικρινά». Μετά από αυτές στον γραπτό λόγο μπαίνει κόμμα.

Η βασική απαγόρευση μένει από το A1 #7 και το A2 #15: ανάμεσα στο ρήμα και στο αντικείμενο το επίρρημα δεν μπαίνει. Σωστό είναι She speaks German well, όχι ✗ She speaks well German.

Σύγκρινε ζευγάρια όπου δύο γράμματα αλλάζουν το νόημα:

Τα hardly και lately δεν είναι επιρρήματα από τα hard και late, αλλά χωριστές λέξεις με δική τους σημασία.

Κι άλλα παραδείγματα:

Έτσι δεν λέγεται. ✗ The water wasn't enough warm → ✓ The water wasn't warm enough. Το enough μπαίνει μετά το επίθετο και το επίρρημα (A2 #13), αν και το ελληνικό «αρκετά» μπαίνει μπροστά: fast enough, well enough.

Έλεγξε τον εαυτό σου. Πώς ζητάς «Μιλάτε πιο αργά»; Τι σημαίνει στα βρετανικά το The hotel was quite good; Πού μπαίνει το well στο She speaks German;