Að lýsa hópi

Í lexíu A2 #13 sagðir þú hve mikið væri af einhverju: a lot of work, a few days, not much time. Nú er spurningin önnur — hve stór hluti hópsins. „Flestir samstarfsmenn mínir“, „enginn okkar“, „báðir bræðurnir“, „hvorugur kosturinn“, „helmingur miðanna“. Á íslensku stendur slíkt orð með hópnum í eignarfalli („flestir vina minna“) eða með nafnorði með greini („flestir nemendurnir“). Á ensku eru tvær leiðir til að byggja hvert hlutfallsorð, og valið á milli þeirra er aðalregla lexíunnar.

Hlutfallsorðin. Frá „allir“ til „enginn“:

Um tvo menn eða hluti er notað sérstakt þríeyki:

Hvenær þarf of. Hlutfallsorðið má setja beint á undan nafnorðinu: most people, some students, all children. Þannig er talað um fólk og hluti almennt — „flest fólk“ í heiminum, „öll börn“ yfirleitt. En ef átt er við tiltekinn, þekktan hóp — the students, my friends, these books, us, them — kemur of á milli hlutfallsorðsins og hópsins:

Hvers vegna: of merkir „af“. „Flestir af þeim nemendum sem við erum að tala um“ — most of the students. Ef enginn tiltekinn hópur er til staðar, er ekki af neinu að taka, og of er ekki sett. Þaðan kemur prófið: á eftir of stendur alltaf the, my, these, those eða fornafn. Án þeirra þarf ekki of.

Með fornafni þarf alltaf of: all of us, both of them, none of it, most of you.

all, both og half leyfa frávik: á undan the og my má sleppa of. all the students = all of the students, both my parents = both of my parents, half the class. Með hinum orðunum er það ekki hægt: aðeins most of the students, some of my friends.

all og both á eftir frumlagi. Þessi tvö orð geta líka staðið inni í setningunni — þar sem tíðniatviksorðin standa (lexía A1 #11): á undan aðalsögninni, en á eftir be og hjálparsögn. We all agreed. — „Við vorum öll sammála.“ My parents are both teachers. — „Foreldrar mínir eru báðir kennarar.“ The guests have all gone home.

none og no. no stendur beint á undan nafnorði: No students came. none — á undan of eða alveg eitt, í svari: None of the students came. — How many tickets are left? — None. Bæði orðin bera þegar neitun í sér, og því er sögnin á eftir þeim jákvæð: None of them came. Eins og á íslensku — „enginn þeirra kom“ — heyrist neitunin aðeins einu sinni. Sama lögmál gildir um neither … nor (lexía B1 #6) og nobody (lexía A2 #14).

Tveir eða fleiri. both, either, neither eiga aðeins við tvo. Ef mennirnir eða hlutirnir eru þrír eða fleiri, þarf all, any, none: None of my three brothers lives here, ekki neither. Íslenskan gerir sama greinarmun: „báðir“ og „hvorugur“ um tvo, „allir“ og „enginn“ um fleiri. Á eftir either og neither án of stendur eintala: either day, neither answer. Með of — fleirtala: neither of the answers.

not … either merkir það sama og neither og hljómar eðlilegra í samtali: I don't like either of them = I like neither of them — „mér líkar hvorugur“.

neither hefur þú þegar séð í tveimur öðrum hlutverkum: neither … nor (lexía B1 #6) og Neither do I (lexía B1 #20). Hér er þriðja hlutverkið — „hvorugur“.

a few og few, a little og little. Greinirinn snýr matinu við. a few (með teljanlegum orðum) og a little (með óteljanlegum) — „nokkrir“, „dálítið“, og það dugar. Án a merkja sömu orð „fáir“, „lítið“, „nær ekkert“, og það er slæmt.

Í samtali hljóma few og little án greinis bóklega. Í staðinn er yfirleitt sagt not many, not much eða only a few: I haven't got many friends here. En quite a few merkir þvert á móti „allmargir“: Quite a few of my colleagues cycle to work.

Sögnin. Á eftir most of, some of, all of, half of fer sögnin eftir nafnorðinu á eftir of: Most of the students are here, en Most of the money was spent. Ef á eftir of stendur hópheiti — class, team, family — eru báðar tölurnar réttar í breskri ensku: Half of the class has been to Spain (bekkurinn sem heild) og Half of the class have been to Spain (fólkið í honum). Á eftir none of, neither of og either of eru líka báðar réttar: None of us is perfect og None of us are perfect, Neither of them knows og Neither of them know. Eintalan hljómar formlegri og er valin í opinberu rituðu máli; fleirtalan er algengari í samtali. Hvorugt er villa.

Fleiri dæmi:

Svona er ekki sagt. ✗ all us, ✗ both they → ✓ all of us, both of them. ✗ most the students → ✓ most of the students.

Prófaðu kunnáttuna. Hvernig segirðu „Flestir vinir mínir búa í London“? Hver er munurinn á I have a few friends here og I have few friends here? Hvernig segirðu „hvorugt svarið er rétt“?