Að leggja áherslu á aðalatriðið
Ég get dregið fram í setningu einmitt það sem skiptir máli, án þess að hækka róminn.
Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.
Málfræði
18 mín.Á íslensku er aðalorðið dregið fram með orðaröð og rödd: „Skýrsluna sendi Anna“ — Anna, ekki einhver annar; „Anna sendi skýrsluna á föstudaginn“ með áherslu á síðasta orðinu — einmitt á föstudaginn. Fallendingarnar sýna hver gerði hvað, og þess vegna mega orðin skipta um sæti. Í ensku er orðaröðin föst: frumlag, umsögn, andlag. Ef orðunum er víxlað breytist merkingin: The report sent Anna merkir „skýrslan sendi Önnu“. Þess vegna dregur enskan aðalatriðið fram á annan hátt. Hún byggir ramma og setur það sem skiptir máli inn í hann. Rammarnir eru þrír, og hver þeirra hefur sitt hlutverk.
It + be + það sem dregið er fram + who / that + afgangurinn. Þetta er aðalramminn fyrir andstæður: ekki þessi, heldur hinn; ekki þá, heldur þá. Íslenskan á sama rammann: „Það var Anna sem sendi skýrsluna.“
| venjulegt | með áherslu | merking |
|---|---|---|
| Anna sent the report on Friday. | It was Anna who sent the report on Friday. | Anna, ekki einhver annar |
| It was the report that Anna sent on Friday. | einmitt skýrsluna | |
| It was on Friday that Anna sent the report. | einmitt á föstudaginn |
Ein setning gefur þrjú ólík skilaboð — eftir því hvað er sett inn í rammann.
Hvernig hann er myndaður. be stendur í tíð allrar setningarinnar: um nútíð It is…, um fortíð It was…. It er alltaf í eintölu, jafnvel þótt á eftir komi margir: It was the managers who decided. Á eftir manneskju er sett who (líka má nota that), á eftir öllu öðru — that. Neitun: It wasn't the price that worried them. Spurning: Was it Anna who sent it?, Who was it that called?
Oftast þjónar ramminn leiðréttingu eða andstæðu: It wasn't the price that worried the client — it was the deadline. Leggðu sérstaklega á minnið formúluna It wasn't until … that — „ekki fyrr en“: It wasn't until the third meeting that we understood the problem — „Það var ekki fyrr en á þriðja fundinum sem við skildum hvað var að“. Íslenska setningin er byggð nákvæmlega eins.
What + frumlag + sögn + is / was + aðalatriðið. Fyrri hlutinn kynnir efnið („það sem ég þarf“), sá seinni nefnir aðalatriðið. Aðalatriðið lendir aftast, þar sem áherslan fellur hvort sem er í ensku, og hlustandinn bíður þegar eftir því. Íslenska „það sem“ samsvarar hér what.
| What I need is a week off. | Það sem ég þarf er vikufrí. |
| What worried them was the deadline. | Það sem þau höfðu áhyggjur af var fresturinn. |
| What happened was that the file was deleted. | Það sem gerðist var að skránni var eytt. |
| What he did was send it to the wrong address. | Það sem hann gerði var að senda hana á rangt netfang. |
Á eftir What … did was kemur sögnin án to, þótt íslenskan setji þar „að“. Í formlegum texta sést líka to, en venjulega myndin er án þess. is stendur yfirleitt í eintölu líka á undan fleirtölu: What we need is more people. (What we need are more people heyrist líka.) Rammanum má snúa við: A week off is what I need.
Ef um er að ræða manneskju, stað eða ástæðu er nafnorð sett í stað what: The person who…, The place where…, The thing (that)…, The reason (why)… is that…. Til dæmis The reason I'm calling is that the meeting has moved. Í tali er mjög algengt The thing is, … — „málið er að“.
All + frumlag + sögn + is / was — „það eina sem; bara“:
| All I want is a clear answer. | Ég vil bara skýrt svar. |
| All she did was ask a question. | Hún gerði ekki annað en að spyrja spurningar. |
| All we need is two more chairs. | Okkur vantar bara tvo stóla í viðbót. |
Þessi rammi gerir lítið úr: „bara, og ekkert meira“. Ekki rugla honum saman við íslenska „allt sem“: All I want is coffee — „ég vil bara kaffi“. „Allt sem ég sagði er satt“ er Everything I said is true.
Á eftir All — that eða ekkert, en ekki what. ✗ All what I want is some sleep → ✓ All I want is some sleep / All that I want is some sleep.
Berðu saman It og What. Báðir rammarnir draga fram, en á ólíkan hátt:
| It was the deadline that worried them. | leiðrétting: ekki verðið, heldur fresturinn |
| What worried them was the deadline. | aðdragandi: hvað olli þeim áhyggjum? — fresturinn |
It — þegar þú setur fram andstæðu eða leiðréttir skoðun annarra. What — þegar þú leiðir að aðalatriðinu og vekur eftirvæntingu: í erindi, í útskýringu, í bréfi.
Svona er ekki sagt. ✗ It were the managers who decided → ✓ It was the managers who decided. Íslenska „Það voru stjórnendurnir sem ákváðu“ dregur til sín were, en It tekur alltaf is eða was. ✗ Exactly Anna found the mistake → ✓ It was Anna who found the mistake: exactly merkir „nákvæmlega“ (exactly five o'clock) og dregur ekki fram frumlagið. ✗ What I need, it is more time → ✓ What I need is more time: fyrri hluti rammans er sjálfur frumlag, og annars it er ekki þörf.
Prófaðu kunnáttuna. Dragðu fram tímann í We understood the problem on Monday. Hvernig segirðu „Ég þarf bara eitt — tíma“ með All? Hvernig leiðréttirðu The report sent Anna ef átt var við „Skýrsluna sendi Anna“?
sýna svörin
Villur íslenskumælandi nemenda
skrifað fyrir þitt tungumálÁhersla með orðaröð
✗ The report sent Anna í merkingunni „Skýrsluna sendi Anna“ → ✓ It was Anna who sent the report; ✗ On Friday sent Anna the report → ✓ It was on Friday that Anna sent the report. Á íslensku sýna fallendingar hver gerir hvað, hvaða liður sem er getur staðið fremst, og sögnin kemur strax á eftir honum. Á ensku ræður sætið hlutverkinu: fyrsta nafnorðið er gerandinn, og sögnin fer ekki fram fyrir frumlagið. Umröðun dregur því ekki fram, heldur snýr merkingunni við eða verður villa. Það sem dregur fram er ramminn — sá sami og í „Það var Anna sem…“.
were á eftir It
✗ It were the managers who made the decision
✓ It was the managers who made the decision
„Það voru stjórnendurnir sem tóku ákvörðunina“: á íslensku sambeygist sögnin nafnorðinu sem á eftir kemur. Í enska rammanum er It frumlagið, og sögnin helst í eintölu — is eða was, líka á undan mörgum.
Framburður
4 mín.Sterk áhersla er aðeins ein — á orðinu sem dregið er fram:
It was Anna who sent the report. It wasn't the price that worried them — it was the deadline.
Ef ramminn er borinn fram flatt missir hann merkinguna: hann er einmitt til vegna þessarar áherslu. Hér vinna málfræði og tónfall sama verkið.
It was og that eru áherslulaus: /ɪt wəz/, /ðət/ — hratt, í einni andrá.
Í rammanum með What rís röddin í fyrri hlutanum, svo kemur stutt hlé á undan is, og áherslan er á aðalatriðinu aftast:
What I need ‖ is a week off.
Texti
6 mín.Last month we nearly lost our biggest client, and it wasn't the price that caused the problem. What worried them was the deadline.
When the contract was first discussed, the client asked for a delivery date in writing. What we sent them was a vague promise to "do our best". It was our sales manager who wrote that email, but it was the whole team that agreed to it, so nobody can say that it was one person's fault.
What happened next was entirely predictable. The client called three times, and all we did was apologise. What they needed was a clear plan, not more apologies. It wasn't until the third meeting that we finally understood this. All they had wanted from the very beginning was a date that they could rely on.
So what have we learnt? The thing that matters most to our clients is not a low price but a reliable promise. What we do now is give every client a written schedule in the first week. And if a date has to change, it's the project manager who calls them — the same day, not a week later.
It was an expensive lesson, but it is one that we will not forget.
Æfingar
35 mín.1. Umorðaðu og dragðu fram orðið í svigunum með rammanum It is / was … who / that.
- Anna sent the report on Friday. (Anna)
- Anna sent the report on Friday. (the report)
- Anna sent the report on Friday. (on Friday)
- The deadline worried the client. (the deadline)
- Tom found the mistake. (Tom)
- We met in Edinburgh. (in Edinburgh)
- We only understood the problem after the third meeting. (It wasn't until)
- The managers make the final decision. (the managers)
Sýna svörin
2. Umorðaðu með What.
- I need a week off.
- The deadline worried them.
- He sent the file to the wrong address. (What he did)
- We need more time.
- The file was deleted by mistake. (What happened)
- She wants a written guarantee.
Sýna svörin
3. Umorðaðu með All.
- I only want a clear answer.
- She only asked a question.
- We only need two more chairs.
- He only said "sorry".
Sýna svörin
4. Settu inn It, What, All, who eða that.
- was my sister who found the flat
- I need now is a cup of tea
- It was in Bristol we first met
- he did was complain — he didn't offer to help
- It wasn't the price worried them
- It's the manager decides, not the team
- happened was that the server crashed
- we want is a fair deal — nothing more
Sýna svörin
5. Villuleit. Finndu villuna og leiðréttu hana. Ein villa í hverri setningu.
- Exactly Anna found the mistake.
- All what I want is some sleep.
- What I need, it is more time.
- It were the managers who made the decision.
- It was Tom which called you.
- The report sent Anna. (skýrsluna sendi Anna)
Sýna svörin
6. Þýddu á ensku.
1) Það var Tom sem fann villuna. 2) Ég þarf bara eitt — frið og ró. 3) Það er ekki verðið sem veldur mér áhyggjum, heldur fresturinn. 4) Við skildum þetta ekki fyrr en á föstudaginn. 5) Það sem gerðist var að netþjónninn hrundi. 6) Hann gerði ekki annað en að spyrja spurningar.
Sýna svörin
Samantekt
Farið yfir: ramminn It is / was … who / that — fyrir frumlag, andlag og atviksliði, neitun hans og spurning, It wasn't until … that; ramminn What … is / was …, What he did was + sögn án to, The reason… is that, The thing is; ramminn All … is — „bara“; val á milli It og What; exactly dregur ekki fram. Næst — lexía 17: að hefja erindi á meginstaðhæfingunni.
Endir kjarna
Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.
valfrjálst
Orðaforði í spjaldastokkinn
13 orð- guarantee /ˌɡærənˈtiː/ trygging, ábyrgð
- vague /veɪɡ/ óljós, loðinn
- fault /fɔːlt/ sök
- entirely /ɪnˈtaɪəli/ algjörlega, alveg
- apology /əˈpɒlədʒi/ afsökunarbeiðni
- rely on /rɪˈlaɪ ɒn/ treysta á, reiða sig á
- reliable /rɪˈlaɪəbl/ áreiðanlegur
- schedule /ˈʃedjuːl/ tímaáætlun
- misunderstanding /ˌmɪsʌndəˈstændɪŋ/ misskilningur
- the thing is /ðə ˈθɪŋ ɪz/ málið er að
- highlight /ˈhaɪlaɪt/ leggja áherslu á, draga fram
- peace and quiet /ˌpiːs ənd ˈkwaɪət/ friður og ró
- sales manager /ˈseɪlz ˌmænɪdʒə/ sölustjóri
Ritun
Átta til tíu setningar — útskýring á misskilningi: við viðskiptavin, nágranna eða samstarfsmann. Notaðu tvo ramma með It, tvo með What og einn með All.
Fyrirmynd
Last week my neighbour complained about the noise, but it wasn't our music that bothered him. What annoyed him was our dog, which barks when we are out. It was his wife who told me this, not him. At first all I did was apologise. What I should have done was ask how long the barking lasted. It wasn't until I recorded the dog on my phone that I understood the problem. What we have done now is hire a dog walker for the afternoons. All my neighbour wanted was a quiet afternoon, and now he has one.
Gátlisti
Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum
Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?
⚑ valfrjálst