Mówić jak w rozmowie
Potrafię rozumieć czasowniki frazowe i używać ich, nie rozkładając ich na części.
Deklarowany czas rdzenia. Dwa bloki rdzenia nie mają podanego czasu, więc rzeczywista lekcja jest dłuższa niż suma.
Gramatyka
16 minW A2 #22 dowiedziałeś się, czym jest czasownik frazowy: czasownik plus małe słowo (on, up, off, out…), które razem znaczą coś nowego — turn on „włączyć”, hang up „odłożyć słuchawkę”. Tam też była główna reguła szyku: zaimek wchodzi do środka — Turn it on. Teraz — jak zachowują się różne czasowniki frazowe, dlaczego reguła „do środka” nie działa u wszystkich i dlaczego bez nich potoczny angielski brzmi jak urzędowe pismo.
Typ 1. Rozdzielne: dopełnienie może stać w środku albo na końcu.
| Turn on the light. = Turn the light on. | rzeczownik — gdziekolwiek |
| Turn it on. | zaimek — tylko w środku |
| Fill in the form that I sent you yesterday. | długie dopełnienie — na końcu |
Należą tu turn on / turn off, put on (założyć), take off (zdjąć), pick up (podnieść, odebrać), fill in (wypełnić), throw away (wyrzucić), give back (oddać), look up (sprawdzić w słowniku albo w internecie), put off (odłożyć, przełożyć), turn down (odrzucić; ściszyć).
Typ 2. Nierozdzielne: dopełnienie zawsze na końcu, nawet zaimek.
| Who's going to look after the children? | ✗ look the children after |
| Who's going to look after them? | ✗ look them after |
| I ran into an old friend yesterday. | przypadkiem spotkałem |
| She's dealing with the problem. | zajmuje się problemem |
Tu też look for (szukać), get on / get off (wsiąść do autobusu, wysiąść), look into (zbadać, wyjaśnić), come across (natknąć się). Reguła „zaimek do środka” ich nie dotyczy: małe słowo zachowuje się tu jak przyimek i stoi przed dopełnieniem.
Typ 3. Bez dopełnienia: po czasowniku nic nie trzeba.
| The car broke down. | zepsuł się |
| I grew up in a small town. | dorastałem |
| He turned up an hour late. | zjawił się, przyszedł |
| We set off at six. | wyruszyliśmy w drogę |
| Students don't earn much, but they get by. | dają sobie radę, wiążą koniec z końcem |
Typ 4. Trzyczęściowe: czasownik i dwa małe słowa, zawsze razem i zawsze przed dopełnieniem.
| I'm looking forward to the holidays. | nie mogę się doczekać |
| I can't put up with the noise. | znosić, tolerować |
| We've run out of milk. | skończyło się, zużyliśmy |
| I get on with my colleagues. | dogadywać się, być w dobrych stosunkach |
| She came up with a great idea. | wymyśliła |
look forward to + -ing. Tutaj to jest przyimkiem, jak w be used to (B1 #33), dlatego po nim stoi forma na -ing albo rzeczownik: I'm looking forward to seeing you. — „Nie mogę się doczekać spotkania”. Nie ✗ to see you. W listach to stałe zakończenie: I look forward to hearing from you.
Jak rozpoznać typ. Ze znaczenia nie da się go zgadnąć — typ podaje słownik. Zwykle zapisuje go tak: turn something on (miejsce na dopełnienie w środku — czasownik rozdzielny), look after somebody (dopełnienie na końcu — nierozdzielny), break down (bez dopełnienia). Ucz się czasownika frazowego od razu z tym schematem, a nie samego.
Jeden czasownik — kilka znaczeń i różne typy. To normalne, i typ często zmienia się razem ze znaczeniem:
| Take off your shoes. — Take them off. | zdjąć (typ 1) |
| The plane took off at ten. | wystartował (typ 3) |
| I'll pick you up at seven. | przyjadę po ciebie (typ 1) |
| Could you turn the music up? | pogłośnić (typ 1) |
| Nobody turned up. | nikt nie przyszedł (typ 3) |
Czasownik potoczny i jego książkowa para. Wiele czasowników frazowych ma synonim z jednego słowa. Brzmi on bardziej oficjalnie — tak pisze się w dokumentach i w wiadomościach. W rozmowie Anglik prawie zawsze wybierze czasownik frazowy:
| w rozmowie | w tekście oficjalnym | znaczenie |
|---|---|---|
| find out | discover | dowiedzieć się |
| put off | postpone | odłożyć, przełożyć |
| turn down | refuse, reject | odmówić, odrzucić |
| go on | continue | kontynuować |
| come back | return | wrócić |
| look into | investigate | zbadać, wyjaśnić |
Powiedzieć w pubie We have postponed the party — gramatycznie poprawnie, ale brzmi to jak ogłoszenie. We've put off the party — tak mówią przyjaciele.
Więcej przykładów:
| Can you look up his number? | Sprawdź jego numer (w internecie). |
| I threw the old newspapers away. | Wyrzuciłem stare gazety. |
| The meeting has been put off until Friday. | Spotkanie przełożono na piątek. |
| How did you find out? | Jak się dowiedziałeś? |
Tak się nie mówi. ✗ I'm looking for it forward — części czasownika trzyczęściowego się nie rozdziela: ✓ I'm looking forward to it.
Sprawdź się. Zastąp the TV zaimkiem: Switch off the TV. A teraz the dog w Can you look after the dog? Jak powiedzieć „Nie mogę się doczekać naszego spotkania”?
pokaż odpowiedzi
Błędy osób mówiących po polsku
dostosowane do Twojego językaZaimek po czasowniku rozdzielnym
✗ Turn on it, ✗ I'll pick up you at seven → ✓ Turn it on, ✓ I'll pick you up at seven. Po polsku „włącz go”, „odbiorę cię o siódmej” — zaimek stoi przy czasowniku, a małego słowa, które trzeba by przeskoczyć, nie ma. Dlatego zaimek ląduje na końcu. To najtrwalszy błąd tematu, jeszcze z A2 #22.
Zaimek w środku nierozdzielnego
✗ Who will look the children after?
✗ look them after
✓ look after them
To odwrotna strona pierwszego błędu: kto nauczył się „zaimek do środka”, przenosi to na wszystkie czasowniki frazowe po kolei.
look forward to + bezokolicznik
✗ I'm looking forward to see you
✓ I'm looking forward to seeing you
Po polsku „nie mogę się doczekać, żeby cię zobaczyć” — z bezokolicznikiem, a to po angielsku wygląda jak partykuła przed czasownikiem. Ale to przyimek, i po nim idzie -ing.
Zgubiona ostatnia część
✗ I can't put up the noise → ✓ I can't put up with the noise; ✗ We've run out milk → ✓ We've run out of milk. Polskie „nie znoszę hałasu” i „skończyło się mleko” obchodzą się bez przyimka, więc trzecia część wydaje się zbędna. Ale bez niej czasownik znaczy co innego: put up — „powiesić”, „podnieść”.
Wymowa
4 minAkcent pada na małe słowo, a nie na czasownik:
Turn it off. I grew up in Leeds. He turned up late. The car broke down.
W trzyczęściowych akcent pada na pierwsze z dwóch małych słów: w put up with — na up, w run out of — na out, w get on with — na on. W look forward to — na for: /lʊk ˈfɔːwəd tə/.
To odróżnia czasownik frazowy od czasownika z przyimkiem: w I looked at the picture akcent pada na czasownik znaczeniowy looked, a at jest nieakcentowane. A w Look out! — „Uwaga!” — akcent pada na out, bo to czasownik frazowy.
Łączenie wyrazów. Spółgłoska na końcu czasownika zlewa się z samogłoską partykuły albo zaimka: turn it on brzmi /tɜːnɪˈtɒn/, pick it up — /pɪkɪˈtʌp/, fill it in — /fɪlɪˈtɪn/. Nie rób pauzy między częściami: czasownik frazowy wymawia się jak jedno słowo.
Tekst
5 minLast Monday our washing machine broke down in the middle of a wash. There was water everywhere, so I turned the machine off at the wall and looked up a repair service online. I filled in a form on their website, and they promised to send someone on Wednesday.
On Wednesday I waited all morning, but nobody turned up. I rang them, and a very polite woman said she would look into it. In the end the engineer came on Thursday. He found out what was wrong in five minutes, dealt with it in half an hour, and I paid him on the spot.
The washing machine isn't our only problem. We get on well with most of our neighbours, but I can't put up with the music from the flat above any longer. They turn it up every night at eleven. Last week I ran into the owner on the stairs and asked him to turn it down. He said he would, but nothing has changed.
So we've decided to move. Our contract runs out in September, and we've already found a little house near the park. I'm really looking forward to moving out — and to buying a new washing machine.
Ćwiczenia
32 min1. Zastąp
- Turn off the TV.
- Can you pick up the children at four?
- I'll look after your cat.
- Please fill in this form.
- I ran into Mark yesterday.
- Don't throw away those letters.
- She's dealing with the problem.
Pokaż odpowiedzi
2. Wstaw
- The car broke on the motorway
- We've run milk. Can you buy some?
- I'm looking forward seeing you
- I can't put up his jokes any longer
- He turned an hour late, as usual
- Could you turn the music ? It's too loud
- I grew in a small town near Bristol
- Who's going to look the dog while we're away?
Pokaż odpowiedzi
3. Dopasowywanie.
- put off
- turn down
- find out
- come up with
- get on with
- run into
Pokaż odpowiedzi
4. Przepisz bardziej potocznie:
- We've postponed the meeting until Friday. (put off)
- She refused the job offer. (turn down)
- Please continue. (go on)
- I discovered the truth last week. (find out)
- When will you return? (come back)
- The police are investigating the accident. (look into)
Pokaż odpowiedzi
5. Wyszukiwanie błędów.
- Can you turn on it?
- I'm looking forward to see you.
- Who will look the children after?
- I can't put up the noise any more.
- We've run out milk.
- I'll pick up you at the station.
Pokaż odpowiedzi
6. Przetłumacz na angielski.
1) Przyjadę po ciebie o siódmej. 2) Świetnie dogadujemy się z sąsiadami. 3) Skończył nam się chleb. 4) Nie mogę się doczekać urlopu. 5) Odrzuciła propozycję.
Pokaż odpowiedzi
Podsumowanie
Omówione
- cztery typy czasowników frazowych i szyk w każdym z nich
- zaimek w środku rozdzielnego i na końcu nierozdzielnego
- look forward to + -ing
- typ według schematu ze słownika
- kilka znaczeń jednego czasownika
- czasownik potoczny a jego książkowy synonim
Dalej — lekcja 35: pokazać zmiany i porównać.
Koniec części głównej
Lekcja zostanie zaliczona po wykonaniu ćwiczeń. Wszystko po tym jest opcjonalne.
opcjonalne
Słownictwo do fiszek
16 słów- break down /ˌbreɪk ˈdaʊn/ zepsuć się
- turn up /ˌtɜːn ˈʌp/ zjawić się, przyjść
- fill in /ˌfɪl ˈɪn/ wypełnić
- look up /ˌlʊk ˈʌp/ sprawdzić (w słowniku, w internecie)
- deal with /ˈdiːl wɪð/ zająć się, poradzić sobie z
- look into /ˌlʊk ˈɪntuː/ zbadać, wyjaśnić
- find out /ˌfaɪnd ˈaʊt/ dowiedzieć się
- put off /ˌpʊt ˈɒf/ odłożyć, przełożyć
- turn down /ˌtɜːn ˈdaʊn/ odrzucić; ściszyć
- run into /ˌrʌn ˈɪntuː/ przypadkiem spotkać
- put up with /ˌpʊt ˈʌp wɪð/ znosić, tolerować
- get on with /ˌɡet ˈɒn wɪð/ dogadywać się z
- come up with /ˌkʌm ˈʌp wɪð/ wymyślić
- look forward to /ˌlʊk ˈfɔːwəd tə/ nie móc się doczekać
- run out /ˌrʌn ˈaʊt/ skończyć się, wygasnąć
- on the spot /ˌɒn ðə ˈspɒt/ na miejscu, od razu
Pisanie
Sześć zdań o domowym problemie i o tym, jak go rozwiązałeś. Co najmniej pięć czasowników frazowych, w tym jeden nierozdzielny z zaimkiem i jeden trzyczęściowy.
Wzór
Last month my laptop broke down. I looked up a repair shop and took it there. They said they would look into it, but nobody rang me for a week. In the end I went back and found out that they had lost my form. I filled it in again, and they dealt with the problem the next day. I can't put up with bad service, but they apologised, so I'm not angry.
Lista kontrolna
Ćwicz tę lekcję w innych sekcjach
Masz pomysł na funkcję?
⚑ opcjonalne