Porównać „kiedyś” i „przywykłem”

W A2 #28 poznałeś used to — „kiedyś tak było, a teraz nie”: I used to live in a village. Było tam też ostrzeżenie: istnieje podobna konstrukcja be used to, i znaczy ona coś zupełnie innego. Teraz omówimy obie, a do nich — get used to i would o przeszłości.

Trzy konstrukcje ze słowem used:

used to — powtórka z A2 #28. Mówi tylko o przeszłości i tylko o tym, co się skończyło: I used to smoke. — „Kiedyś paliłem”. Pytanie i przeczenie — z did, i wtedy -d znika: Did you use to play football? I didn't use to like coffee. Z there wychodzi „kiedyś był tu”: There used to be a cinema here. O teraźniejszości used to nie mówi: o tym, co zwykle robisz teraz, mówi się usually — I usually get up at seven.

be used to — „jestem do tego przyzwyczajony”. To stan: już przywykłeś, i nie jest to dla ciebie ani trudne, ani dziwne. be zmienia się według osób i czasów, a used to zostaje bez zmian:

Dlaczego po be used to stoi -ing. to nie jest tu partykułą przed czasownikiem, tylko przyimkiem, jak in w interested in (B1 #26) albo for w apologise for (B1 #16). A po przyimku czasownik stoi w formie na -ing. Podobnie po polsku: „przyzwyczajony do wstawania” — po przyimku „do” stoi rzeczownik, a nie bezokolicznik. Sprawdzian: jeśli zamiast czasownika można postawić rzeczownik — I'm used to the cold — to to jest przyimkiem, i czasownik po nim będzie I'm used to working.

get used to — „przyzwyczajać się”. To proces: było niezwyczajnie, staje się zwyczajnie. get zmienia się według czasów jak każdy czasownik:

I've got used to it i I'm used to it prawie się pokrywają: pierwsze mówi o tym, że przeszedłeś drogę od niezwyczajnego do zwyczajnego, drugie — o tym, jak sprawa wygląda teraz.

Jak odróżnić w sekundę. Patrz na słowo przed used:

• przed nim nic nie ma (I used to) — to przeszłość, dalej forma podstawowa;
• przed nim jest be (I'm used to, She was used to) — „zwyczajne”, dalej -ing;
• przed nim jest get (I'm getting used to, You'll get used to) — „przyzwyczajać się”, dalej -ing.

Porównaj:

would o powtarzającej się przeszłości. W opowieści o przeszłości zamiast used to można powiedzieć would + czasownik — o czynnościach, które się powtarzały: Every summer we would go to my grandparents'. My grandfather would take us fishing. — „Każdego lata jeździliśmy do dziadków. Dziadek zabierał nas na ryby”. W skrócie — 'd: We'd swim in the river every day. Zwykle opowieść otwiera used to albo określenie czasu (When I was a child…, Every summer…), a dalej ciągnie się ją z would: tak brzmi wspomnienie. Po polsku to samo oddaje zwykły czas przeszły niedokonany („jeździliśmy”, „zabierał”).

would ma dwa ograniczenia:

• tylko czynności, nie stany. Z czasownikami be, have, live, like, know — tylko used to: I used to have a dog, ale nie ✗ I would have a dog. To ostatnie znaczy „miałbym psa” — to drugi typ zdań warunkowych (B1 #8);
• potrzebny jest kontekst przeszłości. Bez niego I would go to the cinema zostanie odczytane jako „poszedłbym do kina”.

Polskie podpowiedzi. „Kiedyś (a teraz nie)”, „dawniej”, „zwykle robiliśmy” o przeszłości — used to albo would. „Jestem przyzwyczajony”, „jestem do tego przywykły” — be used to. „Przyzwyczaiłem się” w sensie „w końcu przywykłem” — have got used to. „Przyzwyczajam się”, „przyzwyczaję się”, „nie mogę się przyzwyczaić” — get used to.

Więcej przykładów:

Tak się nie mówi. ✗ I got used to get up early → ✓ I got used to getting up early. Po get used to, tak jak po be used to — -ing.

Sprawdź się. Wstaw formę: I used to ___ (drive) i I'm used to ___ (drive). Jak powiedzieć „Przyzwyczaisz się”? Czy można powiedzieć When I was a child, I would have a cat?