Bir şeyin ne zaman ve ne sıklıkla olacağını söylemek

A2 #27'de koşul cümlelerinin kuralını öğrendiniz: gelecekten söz ederken if'ten sonra şimdiki zaman gelir — If it rains, I'll stay at home, ✗ If it will rain değil. Gelecek ana cümlede zaten söylenmiştir (I'll stay), if'li kısım ise yalnızca bunun hangi koşulda olacağını söyler.

Zaman bağlaçları da tam olarak böyle işler. when, as soon as, until, before, after, by the time'lı kısım bir şeyin hangi anda olacağını söyler ve içinde gelecek zaman yoktur: “eve varınca ararım”, “eve vardığımda ararım” — I'll call you when I get there. Türkçede de bu kısım çoğu zaman zamansız bir biçimle kurulur (“-ince”, “-dığımda”), ama “varacağım zaman” gibi gelecek ekli bir biçim de vardır ve İngilizceye kolayca will olarak geçer. İngilizceye bütün cümle için tek bir will yeter: ana cümle gelecekten söz edildiğini zaten bildirmiştir.

Yapı. Ana cümlede — will, going to, emir kipi ya da bir modal fiil. Bağlaçlı kısımda — Present Simple.

till, until'in konuşma dilindeki biçimidir, anlamı aynıdır. while'dan sonra genellikle Present Continuous gelir: while süren bir süreçten söz eder — bu da şimdiki zamandır.

Olumsuz ve soru cümleleri her zamanki kurallarla kurulur, zaman da aynıdır: ana cümlede gelecek, bağlaçtan sonra şimdiki zaman. I won't leave until you get back. What will you do when you finish university? Will you call me as soon as you hear something?

Kısımların sırası serbesttir. Bağlaçlı kısım önce gelirse ondan sonra virgül konur: When I get home, I'll call you. İkinci gelirse virgül yoktur: I'll call you when I get home. Bu, geçmişi anlatırken gördüğünüz kuralın aynısıdır (B1 #2).

“Bitirince” — Present Perfect. Bir işin, öbürü başlamadan önce tamamen bitmiş olacağı önemliyse bağlaçtan sonra Present Perfect gelir: I'll send you the report when I've finished it. — “bitirince (tamamını) gönderirim”. As soon as I've read the book, I'll give it back. En çok when, after, as soon as, once, until'den sonra böyle söylenir. Present Simple burada da doğrudur; Present Perfect işin bitmiş olacağını vurgular. Burada da gelecek zaman yoktur.

Ne zaman kullanılır. Üç tipik durum:

• anlaşmak ve söz vermek: I'll text you as soon as I land. — “İner inmez yazarım”;
• talimat vermek: Don't open the door until the light goes green. — “Yeşil yanana kadar açmayın”;
• planı adım adım anlatmak: After we've had lunch, we'll go to the museum.

until ve “-e kadar”. “Ben dönene kadar bekle” — Wait until I come back. Burada iki dil örtüşür: until “-e kadar” demektir ve ondan sonra olumsuzluk gelmez. Olumsuzluk ana cümlede durursa “-meden … -mem” anlamı çıkar: I won't pay until I see the car. — “Arabayı görmeden ödemem”. Ama “-e kadar”ın until'de olmayan bir anlamı daha vardır — son tarih: “Cumaya kadar gönder”, “sen gelene kadar yemek hazır olur”. Burada İngilizcede by ve by the time gerekir: Send it by Friday. By the time you arrive, the food will be ready. until bir durumun o ana kadar sürdüğünü söyler: Wait until I come back.

if ve soruyla karşılaştırın. when'in iki komşusu vardır ve ikisiyle de karıştırılır:

Sınaması kolaydır. “Ne zaman?” diye soruyorsanız ya da ne zaman olduğunu bilmediğinizi söylüyorsanız bu bir sorudur ve gelecekle ilgili her soruda olduğu gibi içinde will durur. when asıl eylemin olacağı anı adlandırıyorsa bu bir bağlaçtır ve ondan sonra şimdiki zaman gelir.

Ne sıklıkla: every. every + tekil isim düzenliliği adlandırır: every day, every Monday, every summer. Sayıyla birlikte bir aralık çıkar: every two weeks — “iki haftada bir”, every three hours — “üç saatte bir”. Burada isim çoğuldur, çünkü every “iki hafta” grubunun tamamına bağlıdır. Türkçede sayıdan sonra isim tekil kalır (“iki hafta”), İngilizcede ise weeks olur. every other day — “gün aşırı”: her ikinci gün. A1'deki once a week, twice a month ile birlikte sıklık söylemenin iki yolu vardır: once a week — bir dönemde kaç kez, every two weeks — iki seferin arasında ne kadar zaman var.

every time ve whenever — “her … -dığında”. Bunlar da zaman bağlacıdır ve kuralları aynıdır: gelecekten söz ederken ardından şimdiki zaman gelir. Every time I see him, he's on the phone. — her zaman olan bir şey hakkında. Whenever you're in Leeds, come and see us. — gelecek hakkında, ama ✗ you'll be değil, you're.

every ve each. İkisi de “her” demektir, ikisi de tekil isimden önce gelir ve ardından gelen fiil de tekildir: Every room has a TV. Each room has a TV. Türkçede ikisine de “her” karşılık gelir; fark, konuşanın gruba nasıl baktığındadır:

Biçimce de ayrılırlar:

• each iki şey için de kullanılır: She had a bag in each hand. every yalnızca üç ve daha fazlası için.
• each tek başına ve of ile durabilir: each of us, each of the rooms, We each got a copy. every bunu yapamaz: ✗ every of us → ✓ each of us ya da every one of us.
• almost, nearly, not ile yalnızca every olur: almost every day, Not every hotel has a lift.

İkisinin de mümkün olduğu yerde fark neredeyse duyulmaz: every time ve each time aynı şeyi söyler.

Başka örnekler:

Böyle söylenmez. ✗ every days → ✓ every day; ✗ every two week → ✓ every two weeks. every'den sonra sayı yoksa isim her zaman tekildir, sayı varsa çoğuldur.

Kendinizi sınayın. “Varır varmaz beni ara” nasıl söylenir? I don't know when she'll arrive cümlesinde neden will var? each mi, every mi: She wore a ring on ___ hand?