Að segja hvenær og hversu oft það gerist

Í A2 #27 lærðirðu regluna um skilyrðissetningar: á eftir if er nútíð notuð um framtíðina — If it rains, I'll stay at home, ekki ✗ If it will rain. Framtíðin er þegar nefnd í aðalsetningunni (I'll stay), og hlutinn með if segir aðeins með hvaða skilyrði hún verður.

Nákvæmlega eins er farið með tíðartengingar. Hlutinn með when, as soon as, until, before, after, by the time segir á hvaða stundu eitthvað gerist, og í honum er engin framtíð. Hér hjálpar íslenskan: „ég hringi þegar ég kem þangað“ — nútíð á eftir „þegar“, alveg eins og I'll call you when I get there. Munurinn er í aðalsetningunni: þar lætur íslenskan nútíðina oft duga („ég hringi“), en enskan vill will. Eitt will nægir fyrir alla setninguna: aðalsetningin hefur þegar sagt að talað sé um framtíðina.

Myndin. Í aðalsetningunni — will, going to, boðháttur eða háttarsögn. Í hlutanum með samtengingunni — Present Simple.

till er talmálsmynd af until og merkir það sama. Á eftir while stendur yfirleitt Present Continuous: while segir frá ferli sem er í gangi — og það er líka nútíð.

Neitun og spurning eru myndaðar eftir venjulegum reglum, og tíðin er sú sama: framtíð í aðalsetningunni, nútíð á eftir samtengingunni. I won't leave until you get back. What will you do when you finish university? Will you call me as soon as you hear something?

Röð hlutanna er frjáls. Ef hlutinn með samtengingunni kemur fyrst er komma á eftir honum: When I get home, I'll call you. Ef hann kemur á eftir er engin komma: I'll call you when I get home. Þetta er sama regla og í frásögn um liðna tíð (B1 #2).

„Þegar ég er búin(n)“ — Present Perfect. Ef það skiptir máli að eitt verk verði alveg búið áður en annað hefst er Present Perfect notað á eftir samtengingunni: I'll send you the report when I've finished it. — „ég sendi þér skýrsluna þegar ég er búin(n) með hana (alla, að fullu)“. As soon as I've read the book, I'll give it back. Íslenska „að vera búinn að“ gegnir svipuðu hlutverki. Svona er oftast sagt á eftir when, after, as soon as, once, until. Present Simple er líka rétt hér; Present Perfect leggur áherslu á að verkið verði búið. Framtíð er ekki heldur hér.

Hvenær það er notað. Þrjár dæmigerðar aðstæður:

• að semja og lofa: I'll text you as soon as I land. — „Ég sendi þér skilaboð um leið og ég lendi“;
• að gefa fyrirmæli: Don't open the door until the light goes green. — „Ekki opna fyrr en ljósið verður grænt“;
• að skipuleggja áætlun skref fyrir skref: After we've had lunch, we'll go to the museum.

until — án neitunar. until merkir „þangað til“, og á eftir því stendur engin neitun þegar merkingin er jákvæð — að bíða, og svo kem ég aftur: Wait until I come back. Íslenskan fer eins að: „Bíddu þangað til ég kem aftur.“ Ef neitunin stendur í aðalsetningunni verður merkingin „ekki fyrr en“: I won't pay until I see the car. — „Ég borga ekki fyrr en ég sé bílinn.“ Íslenska „ekki … fyrr en“ svarar hér nákvæmlega til not … until.

Berðu saman við if og við spurningu. when á tvo nágranna, og því er ruglað saman við þá báða:

Prófið er einfalt. Ef þú spyrð „hvenær?“ eða segir að þú vitir ekki hvenær er það spurning, og will stendur í henni eins og í hverri spurningu um framtíðina. Ef when nefnir stundina sem aðalatburðurinn gerist á er það samtenging, og á eftir henni kemur nútíð. Íslenskan gerir þennan greinarmun sjálf: when í spurningu er „hvenær“, when sem samtenging er „þegar“.

Hversu oft: every. every + nafnorð í eintölu segir hvað endurtekur sig reglulega: every day, every Monday, every summer. Með tölu verður til bil: every two weeks — „á tveggja vikna fresti“, every three hours — „á þriggja klukkutíma fresti“. Nafnorðið er hér í fleirtölu, því að every á við allan hópinn „tvær vikur“. every other day — „annan hvern dag“. Ásamt once a week, twice a month (A1) eru þetta tvær leiðir til að tala um tíðni: once a week — hve oft á tímabili, every two weeks — hve langt bil er á milli skipta.

every time og whenever — „í hvert sinn sem“. Þetta eru líka tíðartengingar, og sama regla gildir: um framtíðina kemur nútíð á eftir þeim. Every time I see him, he's on the phone. — um það sem gerist alltaf. Whenever you're in Leeds, come and see us. — um framtíðina, en you're, ekki ✗ you'll be.

every og each. Bæði merkja „hver“, bæði standa á undan nafnorði í eintölu, og sögnin á eftir þeim er líka í eintölu: Every room has a TV. Each room has a TV. Munurinn liggur í því hvernig mælandinn horfir á hópinn:

Þau eru líka ólík að formi:

• each getur líka átt við tvo: She had a bag in each hand. — eins og íslenska „hvor“: „í hvorri hendi“. every — aðeins um þrjá eða fleiri.
• each stendur eitt sér og með of: each of us, each of the rooms, We each got a copy. every getur það ekki: ✗ every of us → ✓ each of us eða every one of us.
• Með almost, nearly, not gengur aðeins every: almost every day, Not every hotel has a lift.

Þar sem bæði ganga heyrist munurinn varla: every time og each time merkja það sama.

Fleiri dæmi:

Svona er ekki sagt. ✗ every days → ✓ every day. Á eftir every án tölu er nafnorðið alltaf í eintölu.

Prófaðu kunnáttuna. Hvernig segirðu „Hringdu í mig um leið og þú kemur“? Af hverju stendur will í I don't know when she'll arrive? each eða every: She wore a ring on ___ hand?