Að halda samtali gangandi og spyrja nánar

Lifandi samtal byggist á stuttum tilsvörum: „er það?“, „í alvöru?“, „ég líka“, „er það ekki?“. Á íslensku dugar oft eitt fast orðasamband, hvað sem sagt var. Enskan byggir þau úr einu efni — hjálparsögn setningarinnar sem þú svarar. Hún er endurtekin eins og bergmál: í halanum á spurningunni, í endurspurningu, í „ég líka“. Þess vegna er fyrsta skrefið alltaf það sama: að finna þessa sögn.

Hvar hjálparsögnina er að finna. Ef í setningunni er be, have (í núliðinni tíð), can, will eða önnur háttarsögn, er hún bergmálið. Ef ekki — í Present Simple og Past Simple — tekur do, does eða did við hlutverkinu, eins og í venjulegri spurningu.

Halaspurning (halinn). Staðhæfing, komma og stutt spurning — „…, er það ekki?“, „…, ekki satt?“. Halinn er andstæður setningunni að formerki: á eftir játandi setningu — neitandi, á eftir neitun — játandi. Í halanum er aðeins hjálparsögn og fornafn.

Sérstök tilvik. I am fær halann aren't I: I'm late, aren't I? Orðin never, hardly, nobody eru þegar neitandi (B1 #12), og þess vegna er halinn á eftir þeim játandi: You've never been to Wales, have you? Á eftir Let's… kemur halinn shall we: Let's have a break, shall we?

Tónfallið ræður því hvort þú spyrð eða ekki. Röddin fellur á halanum ↘ — þú ert viss og býst við samþykki: Lovely day, isn't it? Þannig er oftast byrjað samtal við ókunnuga. Röddin hækkar ↗ — þú veist það í raun ekki og spyrð: You're from Leeds, aren't you? — „…eða skjátlast mér?“.

Stutt svar. Halaspurningu og hverri já/nei-spurningu er svarað með sama bergmáli: — You're from Leeds, aren't you? — Yes, I am. / No, I'm not. I'm from York. Bert Yes eða No hljómar þurrlega.

Endurspurning — „Já? Í alvöru?“. Hjálparsögn og fornafn með sama formerki og hjá viðmælandanum, og hækkandi rödd. Þannig er sýndur áhugi eða undrun og beðið um að heyra meira:

Til að spyrja nánar um smáatriði sem þú heyrðir ekki skaltu skjóta did you say inn í venjulega spurningu: Sorry, where did you say she works? — „Fyrirgefðu, hvar sagðirðu að hún ynni?“. Eða einfaldara: Sorry, what did you say?, Sorry, could you say that again?

So do I og Neither do I — „ég líka“ og „ekki ég heldur“. So + hjálparsögn + frumlag — samþykki við staðhæfingu. Neither + hjálparsögn + frumlag — samþykki við neitun. Orðaröðin er öfug, eins og í spurningu.

Sögnin er tekin úr orðum viðmælandans — sú sama og í sömu tíð. Á eftir Neither er hún játandi: neitunin felst þegar í neither, eins og í neither … nor (B1 #6). Nor do I merkir það sama og Neither do I og heyrist mjög oft í breskri ensku. Frumlagið getur verið hvað sem er: — Anna likes jazz. — So does her husband.

Í samtali er einfaldara: Me too í stað So do I og Me neither í stað Neither do I. Þessar myndir breytast ekki, en hljóma kæruleysislegar; í rituðu máli og formlegu tali þarf heilu myndina.

Að vera ósammála — sama bergmál, án so og neither, með áherslu á fornafninu: — I love winter. — Oh, I don't. — I can't stand jazz. — Really? I can. — I've never been to Paris. — I have.

Neitandi spurning tjáir undrun eða von um samþykki: Isn't it beautiful? — „Er þetta ekki fallegt?“; Didn't you get my message? — „Fékkstu ekki skilaboðin mín?“; Haven't we met before? — „Höfum við ekki hist áður?“.

Svarað eftir staðreyndum, ekki eftir formi spurningarinnar. Fékkstu skilaboðin — Yes, I did. Fékkstu þau ekki — No, I didn't. Eins er svarað hala á eftir neitun: — You didn't call him, did you? — No, I didn't. (hringdi ekki). Yes fylgir alltaf játandi sögn, No — neitandi. Þar sem íslenskan svarar „jú“, segir enskan Yes, I did: sérstakt orð eins og „jú“ er ekki til á ensku.

Berðu saman:

Svona er ekki sagt. ✗ I'm late, amn't I? → ✓ I'm late, aren't I? Myndin amn't er ekki til í staðlaðri ensku.

Prófaðu kunnáttuna. Hver er halinn á She's never been here? Hvernig tekurðu undir I can't sleep in hot weather? Þú fékkst tölvupóstinn; hverju svararðu Didn't you get my email?