Að tengja óraunverulega fortíð við nútíðina
Ég get sagt hvernig fortíð sem aldrei varð hefði haft áhrif á stöðu mála núna — og öfugt.
Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.
Málfræði
16 mín.Í annarri gerð skilyrðissetninga (B1 #8) fjalla báðir hlutarnir um nútíðina, í þriðju gerð (B2 #4) báðir um fortíðina. En lífið heldur sig ekki alltaf við einn tíma. Ákvörðun sem tekin var fyrir fimmtán árum ræður því hvar þú býrð í dag. Skapgerðareinkenni sem þú hefur alltaf haft skýrir mistök gærdagsins. Í slíkum tilvikum tekur enskan helming úr einni gerð og helming úr annarri — þetta er blönduð gerð. Engar nýjar myndir eru í henni: báða helmingana þekkirðu þegar.
Fyrra mynstrið: skilyrði í fortíð, afleiðing núna. Formúla: if + Past Perfect, í aðalsetningunni would + nafnháttur — án have.
| If I had taken that job, I would be in Berlin now. | tók það ekki — og er ekki í Berlín núna |
| If she hadn't missed the flight, she would be here. | missti af því — og er ekki hér |
| If we had bought that house, we would be living by the sea. | keyptum það ekki — búum ekki við sjóinn |
| If I'd learnt to drive at eighteen, I could drive you home now. | lærði það ekki — get ekki keyrt þig |
Vísbendingar um þetta mynstur eru now, today, still, any more: þær sýna að afleiðingin snertir daginn í dag.
Seinna mynstrið: varanlegt skilyrði, afleiðing í fortíð. Formúla: if + Past Simple (með were í öllum persónum, eins og í B1 #8), í aðalsetningunni would have + þriðja mynd.
| If I were more organised, I wouldn't have missed the deadline. | ég er almennt óskipulagður — þess vegna missti ég af honum |
| If he didn't love her, he wouldn't have moved to Leeds. | elskar hana enn — þess vegna flutti hann |
| If I spoke French, I would have understood the guide. | tala hana ekki — þess vegna skildi ég ekki |
Skilyrðið er hér ekki atburður, heldur eiginleiki eða ástand sem var þá og er enn: skapgerð, kunnátta, tilfinningar.
Hvernig á að velja myndina. Spyrðu hvorn helming fyrir sig „hvenær?“:
| hluti | hvenær | mynd |
|---|---|---|
| skilyrði | þá, einu sinni | had + þriðja mynd |
| skilyrði | alltaf, líka núna | Past Simple, were |
| afleiðing | núna | would + sögn |
| afleiðing | þá | would have + þriðja mynd |
Hvor helmingur velur sér mynd sjálfur, óháð hinum. Í þessu felst öll blandaða gerðin.
Berðu saman fjórar samsetningar í sömu sögu:
| If I had studied harder, I would have passed the exam. | þriðja gerð: þá — þá |
| If I had passed the exam, I would be at university now. | blönduð: þá — núna |
| If I were better at maths, I would have passed the exam. | blönduð: alltaf — þá |
| If I were better at maths, I would study engineering. | önnur gerð: núna — núna |
Staðreyndum snúið við. Eins og í þriðju gerð segir blandaða setningin andstæðuna við það sem er: If I hadn't moved to Bristol, I wouldn't know Anna — „ég flutti til Bristol og þekki nú Önnu“.
Þá eða alltaf. Sama einkenni má sjá á tvo vegu, og hvort tveggja er rétt: If I hadn't been so shy, I would have asked her — var feiminn þá, en kannski ekki lengur. If I weren't so shy, I would have asked her — er feiminn enn. Í tali er oft sagt was í stað were: If I was more organised… Í rituðu máli er were öruggara.
Svona er ekki sagt. ✗ If I were more careful, I wouldn't lose my keys yesterday → ✓ I wouldn't have lost my keys yesterday. Afleiðingin var í gær, og hún þarf would have.
Prófaðu kunnáttuna. Hvað merkir If I hadn't moved to Bristol, I wouldn't know Anna? Hvaða mynd á að setja ef hæðin hefur ekki breyst: If I ___ (be) taller, I would have joined the basketball team? Hvað á að setja inn í If she had caught the earlier train, she ___ (be) here now?
sýna svörin
Villur íslenskumælandi nemenda
skrifað fyrir þitt tungumálhad í aðalsetningunni
„Ef ég væri skipulagðari, hefði ég ekki misst af frestinum“ → ✗ If I were more organised, I hadn't missed the deadline → ✓ I wouldn't have missed the deadline. Íslenska „hefði“ dregur had með sér inn í aðalsetninguna, eins og í þriðju gerð (B2 #4). En á ensku er afleiðing í fortíð alltaf would have + þriðja mynd.
Sögnin á undan frumlaginu á eftir if-hlutanum
„…, væri ég í Berlín núna“ → ✗ If I had taken that job, would I be in Berlin now → ✓ If I had taken that job, I would be in Berlin now. Á ensku kemur frumlagið fyrst í aðalsetningunni, líka þegar if-hlutinn stendur fremst; með would I verður þetta að spurningu.
would í if-hlutanum
Í talmáli heyrist stundum „ef ég myndi hafa tekið starfinu“ → ✗ If I would have taken that job, I would be in Berlin now → ✓ If I had taken that job. Enskt would á aðeins heima í aðalsetningunni — í blandaðri gerð eins og í annarri og þriðju.
Framburður
4 mín.Hlustaðu eftir muninum á I'd be og I'd have been. /aɪd ˈbiː/ — um núið, /aɪd əv ˈbɪn/ — um fortíðina. Allt veltur á stuttu /əv/, og auðvelt er að missa af því.
| I'd be there now. | /aɪd ˈbiː ðeə ˈnaʊ/ |
| I'd have been there. | /aɪd əv ˈbɪn ðeə/ |
Röddin dregur fram þann helming sem ber merkinguna:
If I'd taken that job, ‖ I'd be in Berlin now. If I were more organised, ‖ I wouldn't have missed it.
Í fyrri setningunni skiptir mestu hvar ég væri núna, í þeirri síðari — varanlegur eiginleiki minn. Án þessarar áherslu er auðvelt að heyra blandaða setningu sem villu.
Texti
6 mín.When I was twenty-four, a company in Berlin offered me a job. It was a good offer, but my mother was ill and I didn't want to leave her, so I said no. If I had taken that job, I would be living in Germany now. I would probably speak fluent German, and I might even have a German passport.
I sometimes think about it, but I don't really regret the decision. If I had gone to Berlin, I wouldn't have met Daniel, and our two children wouldn't exist.
The truth is that I'm not very adventurous. A few years later my company offered me a move to its Madrid office — twice. If I were a braver person, I would have said yes. And if I weren't so bad at languages, I wouldn't have given up the Spanish course after three weeks.
My sister is completely different. When I turned Madrid down, she applied for the job herself, and she got it. If she hadn't gone, she wouldn't have met her husband, and she wouldn't be running a small hotel by the sea near Valencia today.
Last summer we sat on her terrace and talked about it. "If you weren't so cautious," she said, "you would have come with me." Maybe. But if I had gone with her, who would be looking after Mum now?
Æfingar
35 mín.1. Eyðufylling. Blönduð gerð: settu sagnirnar í rétta mynd. Á eftir if með I, he, she, it ganga bæði were og was.
- If I (study) medicine, I (be) a doctor now
- If I (be) more careful, I (not / lose) my keys yesterday
- If she (not / miss) the flight, she (be) here now
- If he (speak) French, he (understand) the guide on yesterday's tour
- If we (buy) that house, we (be) much poorer now
- If I (not / hate) flying, I (go) to Australia with them last year
- If you (not / introduce) us at that party, we (not / be) married now
- If she (not / be) so honest, she (keep) the money she found
Sýna svörin
2. Pörun. Setning → gerð skilyrðissetningar.
- I would have called if I had known.
- I would be a doctor now if I had studied medicine.
- I would buy it if I were richer.
- I wouldn't have lost them if I were more careful.
- I'll stay at home if it rains.
Sýna svörin
3. Villuleit. Finndu villuna og leiðréttu hana. Ein villa í hverri setningu.
- If I had studied medicine, I would have been a doctor now.
- If I spoke French, I would understand the guide yesterday.
- If I would have taken that job, I would live in Berlin now.
- If she hadn't missed the flight, she will be here now.
- If he weren't so lazy, he would pass the exam last week.
Sýna svörin
4. Sameinaðu tvær staðreyndir: skilyrði í fortíð, afleiðing núna.
- I didn't study medicine. + I'm not a doctor now.
- She missed the flight. + She isn't here.
- We sold our car. + We have to walk everywhere now.
- I didn't learn to swim as a child. + I'm afraid of water now.
- He moved to Leeds. + He knows Anna.
Sýna svörin
5. Sameinaðu tvær staðreyndir: varanlegt skilyrði, afleiðing í fortíð.
- I'm not very organised. + I missed the deadline.
- She doesn't speak Italian. + She didn't understand the waiter.
- He's very shy. + He didn't ask her to dance.
- They don't like football. + They didn't go to the match.
Sýna svörin
6. Umorðaðu sem staðreyndir: hvað gerðist í raun og hvernig er það núna?
- If I hadn't moved to Bristol, I wouldn't know Anna.
- If she were more patient, she wouldn't have shouted.
- If we had booked a table, we wouldn't be standing in this queue.
Sýna svörin
7. Skrifaðu um sjálfan þig
tvær blandaðar setningar: um ákvörðun í fortíðinni sem hefur áhrif á daginn í dag, og um varanlegt einkenni sem hafði áhrif á atvik í fortíðinni. Svörin hér fyrir neðan eru fyrirmynd.
Sýna svörin
8. Þýddu á ensku.
1) Ef ég hefði keypt þessa íbúð á sínum tíma, byggi ég núna í miðbænum. 2) Ef ég talaði þýsku, hefði ég skilið hvað hann sagði. 3) Ef hún hefði ekki misst af flugvélinni, væri hún hér núna. 4) Ef hann væri ekki svona þrjóskur, hefði hann beðið um hjálp.
Sýna svörin
Samantekt
Farið yfir
- tvö mynstur blandaðrar gerðar
- val á mynd fyrir hvorn helming með spurningunni „hvenær?“
- fjórar samsetningar í sömu sögu
- staðreyndum snúið við
- „þá“ og „alltaf“ í skilyrðinu
- were og was
Næst — lexía 6: upprifjun á lexíum 1–5.
Endir kjarna
Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.
valfrjálst
Orðaforði í spjaldastokkinn
15 orð- fluent /ˈfluːənt/ reiprennandi (um tal)
- decision /dɪˈsɪʒn/ ákvörðun
- exist /ɪɡˈzɪst/ vera til
- the truth is /ðə ˈtruːθ ɪz/ satt best að segja
- adventurous /ədˈventʃərəs/ ævintýragjarn, áræðinn
- brave /breɪv/ hugrakkur
- apply /əˈplaɪ/ sækja um
- run /rʌn/ reka (fyrirtæki)
- terrace /ˈterəs/ verönd
- cautious /ˈkɔːʃəs/ varkár
- look after /ˌlʊk ˈɑːftə/ annast, hugsa um
- organised /ˈɔːɡənaɪzd/ skipulagður
- shy /ʃaɪ/ feiminn
- bad at /ˈbæd ət/ lélegur í einhverju (`bad at languages`)
- stubborn /ˈstʌbən/ þrjóskur
Ritun
Sex til átta setningar um ákvörðun sem breytti lífi þínu. Notaðu tvær blandaðar skilyrðissetningar — eina af hvoru mynstri — og eina setningu af þriðju gerð.
Fyrirmynd
Ten years ago I almost became an accountant. I had a place at a good university, but at the last minute I chose to study design. If I had studied accounting, I would probably earn more now. But I wouldn't enjoy my work as much as I do. If I weren't so stubborn, I would have listened to my parents. And if I had listened to them, I would never have met the people I work with today.
Gátlisti
Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum
Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?
⚑ valfrjálst