Að lagfæra setningu
Ég get fundið samræmisvillur í eigin texta og sett greinarmerki rétt í samsettri setningu.
Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.
Málfræði
20 mín.Ritvillupúkinn finnur ekki tvenns konar villur sem koma strax upp um útlending: sögn í rangri tölu (The list of changes are attached) og kommur settar eftir íslenskum vana. Hvorug villan torveldar skilning, en lesandinn tekur eftir þeim strax í fyrstu efnisgrein. Í dag förum við yfir reglurnar sem eigin texti er lesinn yfir eftir áður en hann er sendur.
Samræmi: sögnin fer eftir aðalorði frumlagsins. Reglan er ein: finndu aðalorðið í frumlaginu og láttu sögnina samræmast því, ekki næsta nafnorði. Gildrurnar leynast þar sem erfitt er að koma auga á aðalorðið.
| gildra | rétt |
|---|---|
| langur liður á milli frumlags og sagnar | The list of the changes is attached. The quality of the photos is poor. |
| each, every, everyone (A2 #14) | Each of the rooms has a bathroom. Everyone in the offices has been told. |
| the number of — ein tala | The number of complaints has fallen. |
| a number of — „nokkrir“ | A number of customers have complained. |
| orð á -s í eintölu | The news is good. Economics is hard. |
| óteljanleg orð | The information is useful. Your advice was helpful. |
| -ing og aukasetning sem frumlag | Checking the figures takes time. What we need is time (B2 #16). |
| there is / there are | There are two problems. |
Í tali er oft sagt There's two problems; í rituðu máli — There are two problems.
Safnheiti í breskri ensku. staff, team, government, company, family geta tekið sögn í hvorri tölunni sem er. Eintala — þegar átt er við eina heild: The team is the best in the league. Fleirtala — þegar hugsað er um fólkið: The team are all ready. Hvorugt er villa, en innan sama texta á valið að vera það sama. police er alltaf í fleirtölu: The police are investigating. data er í viðskiptatexta yfirleitt í eintölu (The data shows), í fræðitexta í fleirtölu (The data show).
Greinarmerki: hvar komma á að vera.
| regla | dæmi |
|---|---|
| aukasetning fremst — komma á eftir henni | When the report arrived, we changed the plan. |
| langur inngangsliður um aðstæður — komma | After three months of testing, we chose System A. |
| viðbótartilvísunarsetning — innan kommna (B1 #17) | My brother, who lives in Leeds, is a doctor. |
| tengiatviksorð fremst — komma (B2 #23) | However, the costs are high. |
| upptalning — kommur | time, money and patience |
Í upptalningu er yfirleitt engin komma á undan and í breskri ensku, eins og á undan „og“ á íslensku; með henni (time, money, and patience) er það líka rétt, ef þú gerir það alls staðar í textanum.
Hvar komma er ekki sett. Þessi tilvik þarf að muna sérstaklega.
| regla | ✓ |
|---|---|
| aukasetning aftast — án kommu | We changed the plan when the report arrived. Let me know if you have questions. |
| á undan that (A2 #33) og óbeinni spurningu | I think that it works. Could you tell me where it is? |
| afmarkandi tilvísunarsetning — án kommna | The report that you sent is incomplete. |
| á milli frumlags og sagnar | The list of the changes we discussed is attached. |
Íslenska „sem“ er eins í báðum gerðum tilvísunarsetninga (B1 #17), og orðið sjálft segir ekki hvor gerðin þetta er. Á ensku ráða kommurnar því: þær eru aðeins settar ef aukasetningin er viðbót, það er ef strika má hana út og samt er ljóst um hvað er rætt: My brother, who lives in Leeds, is a doctor (ég á einn bróður). Ef aukasetningin segir hvert fyrirbæranna er átt við, eru engar kommur: The people who work here are friendly.
Comma splice — tvær setningar tengdar með kommu. ✗ Costs rose, profits fell. Á íslensku má það (B2 #23), á ensku ekki: tvær heilar setningar verða ekki tengdar saman með kommu einni. Þrjár leiðir til úrbóta:
| leið | dæmi |
|---|---|
| punktur | Costs rose. Profits fell. |
| samtenging á eftir kommu | Costs rose, but profits fell. |
| semíkomma | Costs rose; profits fell. |
Semíkomma tengir tvær setningar sem eru nátengdar að merkingu. Hún stendur líka á undan however, therefore, moreover þegar tvær setningar renna saman í eina: The figures are good; however, we must be careful (B2 #23).
Tvípunktur kemur á eftir heilli setningu og opnar upptalningu eða skýringu: We have two options: to wait or to cancel. The reason is simple: nobody tested it. Á eftir include, are og þess háttar er tvípunktur yfirleitt ekki settur: The options are to wait or to cancel.
Hvernig á að lesa yfir. Finndu frumlagið í hverri setningu og aðalorð þess, og athugaðu sögnina. Farðu svo yfir hverja kommu: stendur hún á milli tveggja heilla setninga? á undan that, if, afmarkandi tilvísunarsetningu? Lestu textann upphátt: greinarmerki stendur yfirleitt þar sem röddin gerir hlé.
Dæmi:
| The list of the items is on the desk. | Listinn yfir hlutina er á skrifborðinu. |
| Each of the students has a copy. | Hver nemandi er með eintak. |
| The number of applications has doubled. | Fjöldi umsókna hefur tvöfaldast. |
| The news from the factory is worrying. | Fréttirnar frá verksmiðjunni vekja áhyggjur. |
| If you have any questions, please call me. | Ef einhverjar spurningar vakna skaltu hringja í mig. |
| Please call me if you have any questions. | Hringdu í mig ef einhverjar spurningar vakna. |
| The man who called yesterday said he would come back. | Maðurinn sem hringdi í gær sagðist ætla að koma aftur. |
| Our designer, who joined in May, will present the layout. | Hönnuðurinn okkar, sem byrjaði í maí, kynnir uppsetninguna. |
| The office was closed, so we went home. | Skrifstofan var lokuð, svo að við fórum heim. |
| We need three things: time, money and patience. | Við þurfum þrennt: tíma, peninga og þolinmæði. |
Svona er ekki sagt. ✗ Each of the rooms have a bathroom → ✓ Each of the rooms has a bathroom. Aðalorðið er each, „hvert“, ekki rooms.
Prófaðu kunnáttuna. The number of users ___ (be) growing — is eða are? Þarf kommu í I think that it works og í When it rains we stay at home? Hvernig lagfærirðu I called twice, nobody answered?
sýna svörin
Villur íslenskumælandi nemenda
skrifað fyrir þitt tungumálComma splice
✗ The office was closed, we went home
✓ The office was closed, so we went home
eða The office was closed. We went home. Á íslensku má komma standa á milli tveggja aðalsetninga: „Skrifstofan var lokuð, við fórum heim“ (B2 #23). Á ensku er þetta ein af mest áberandi villunum í rituðu máli.
„Gæðin eru“
✗ The quality of the photos are poor
✓ The quality of the photos is poor
„Gæði myndanna eru léleg“: íslenska orðið „gæði“ er aðeins til í fleirtölu, og fleirtalan flyst yfir á sögnina, ekki síst þegar photos stendur rétt á undan henni. Enska quality er í eintölu, og sögnin fer eftir því.
Fleirtala íslenska orðsins
✗ Everyone in the design team have checked it → ✓ has; ✗ The news are good → ✓ The news is good; ✗ informations → ✓ information. „Allir hafa“, „fréttirnar eru“, „upplýsingarnar eru“ — á íslensku eru orðin í fleirtölu. Á ensku er everyone í eintölu eins og he (A2 #14), og news og information eru óteljanleg: a piece of news, some information. Sama á við um advice: „góð ráð“ eru some good advice, ekki advices.
police í eintölu
✗ The police is looking into the matter
✓ The police are looking into the matter
„Lögreglan rannsakar málið“: á íslensku er „lögreglan“ í eintölu, en enska police er alltaf í fleirtölu.
Framburður
4 mín.Greinarmerkin heyrast. Komma er stutt hlé, semíkomma lengra hlé, punktur lengsta hléið, og þar fellur röddin:
Costs rose ‖ but profits fell. Costs rose ‖‖ profits fell.
Viðbótartilvísunarsetning hljómar öðruvísi en afmarkandi. Viðbótin er afmörkuð með hléum og borin fram lægra og hraðar, eins og innan sviga. Afmarkandi setning kemur án hléa, í einni bunu með aðalorðinu:
My brother ‖ who lives in Leeds ‖ is a doctor. — bróðirinn er einn My brother who lives in Leeds is a doctor. — bræðurnir eru fleiri, átt er við þann sem býr í Leeds
Prófaðu textann þinn með eyranu: ef hlé kemur ekki við upplestur þar sem komma stendur, er komman líklega óþörf.
semicolon /ˌsemiˈkəʊlən/, colon /ˈkəʊlən/, comma /ˈkɒmə/.
Texti
6 mín.Before editing:
Dear Ms Patel, thank you for your email, the list of changes you asked for are attached. Everyone in the design team have checked it and the data from the last survey supports our proposal. The news about the budget are good however, the number of shops in the trial have been reduced to six. Our designer who joined us in May, will present the new layout at the meeting, that you suggested. When you have read the document please let me know, if you have any questions.
After editing:
Dear Ms Patel,
Thank you for your email. The list of changes you asked for is attached. Everyone in the design team has checked it, and the data from the last survey supports our proposal. The news about the budget is good; however, the number of shops in the trial has been reduced to six. Our designer, who joined us in May, will present the new layout at the meeting that you suggested. When you have read the document, please let me know if you have any questions.
Æfingar
35 mín.1. Eyðufylling: sögnin í réttri tölu.
- The list of changes (be) attached
- Each of the rooms (have) its own bathroom
- The number of complaints (have) fallen
- A number of customers (have) complained
- The news from the factory (be) worrying
- There (be) two problems with the plan
- Checking all the figures (take) a lot of time
- The police (be) looking into the matter
Sýna svörin
2. Skrifaðu upp og settu kommur þar sem þær eiga að vera.
- When the report arrived we changed the plan.
- My sister who lives in Leeds is a nurse. (systirin er aðeins ein)
- Although the figures are good the board is worried.
- If you have any questions please call me.
- Our new manager who started in May has already made changes. (stjórnandinn er aðeins einn)
- We need three things: time money and patience.
Sýna svörin
3. Leiðréttu greinarmerkin: taktu burt óþarfar kommur.
- I think, that the plan will work.
- Please let me know, if you need anything.
- Everyone, who wants to come, should tell me by Friday.
- The list of the changes we discussed last week, is attached.
- Could you tell me, where the meeting is?
Sýna svörin
4. Lagfærðu comma splice: tengdu hlutana með samtengingunni í svigunum eða skildu þá að með punkti.
- The office was closed, we went home. (so)
- Costs rose, profits fell. (but)
- I called twice, nobody answered. (but)
- The train was late, I missed the meeting. (punktur)
- The figures are good, however, we must be careful. (punktur)
Sýna svörin
5. Skrifaðu upp með semíkommu í stað punkts.
- Costs rose. Profits fell.
- The figures are good. However, we must be careful.
- Some staff work from home. Others come in every day.
- The plan is cheap. Moreover, it is quick.
Sýna svörin
6. Lagfærðu báðar villurnar í hverri setningu.
- The quality of the photos are poor, we need new ones.
- Everyone in the offices have received the news, that the branch will close.
- The man, who called yesterday, said, that he would come back.
- When the news arrive we will tell the staff.
Sýna svörin
7. Þýddu á ensku
— gættu að kommunum. 1) Skýrslan sem þú sendir er ófullgerð. 2) Bróðir minn, sem býr í Leeds, er læknir. (ég á aðeins einn bróður) 3) Fréttirnar eru góðar: fjárhagsáætlunin hefur verið samþykkt. 4) Geturðu sagt mér hvenær fundurinn byrjar?
Sýna svörin
Samantekt
Farið yfir: samræmi eftir aðalorði frumlagsins; gildrurnar each, the number of og a number of, news, information, -ing sem frumlag, there are; safnheiti í breskri ensku; komma á eftir aukasetningu sem stendur fremst og utan um viðbótartilvísunarsetningu; engin komma á undan that, if, óbeinni spurningu og afmarkandi tilvísunarsetningu; comma splice og þrjár leiðir til úrbóta; semíkomma og tvípunktur; yfirlestur með eyranu. Næst — lexía 35: verkefni.
Endir kjarna
Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.
valfrjálst
Orðaforði í spjaldastokkinn
14 orð- proofread /ˈpruːfriːd/ lesa yfir, prófarkalesa
- comma /ˈkɒmə/ komma
- semicolon /ˌsemiˈkəʊlən/ semíkomma
- colon /ˈkəʊlən/ tvípunktur
- full stop /fʊl ˈstɒp/ punktur
- typo /ˈtaɪpəʊ/ innsláttarvilla
- draft /drɑːft/ uppkast, drög
- revise /rɪˈvaɪz/ endurskoða, umskrifa
- attach /əˈtætʃ/ hengja við, láta fylgja
- consistent /kənˈsɪstənt/ samkvæmur sjálfum sér
- survey /ˈsɜːveɪ/ könnun
- punctuation /ˌpʌŋktʃuˈeɪʃn/ greinarmerkjasetning
- layout /ˈleɪaʊt/ uppsetning, útlit
- edit /ˈedɪt/ lagfæra (texta), ritstýra
Ritun
Taktu textann sem þú skrifaðir í B2 #21 eða B2 #23 (eða hvaða enskan texta eftir þig sem er, 10–12 setningar) og lagfærðu hann: finndu aðalorð frumlagsins í hverri setningu, athugaðu hverja kommu og lestu textann upphátt. Skrifaðu sérstaklega hjá þér hvað þurfti að lagfæra.
Fyrirmynd að lagfæringu
The results of the survey shows, that most of our customers is happy with the service, the managers are less sure. → The results of the survey show that most of our customers are happy with the service. The managers are less sure.
Gátlisti
Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum
Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?
⚑ valfrjálst