Εξηγώ πώς γίνεται κάτι

Στο A2 #19 η παθητική φωνή ήταν μια σειρά από έτοιμες φράσεις: is included, was built, I was born. Τώρα γίνεται σύστημα. Θα μπορείς να βάλεις στην παθητική φωνή όποιον χρόνο ξέρεις και να περιγράψεις μια ολόκληρη διαδικασία — πώς ψήνεται το ψωμί, πώς ελέγχονται οι αιτήσεις, τι έγινε στο σπίτι — χωρίς να πεις ούτε μία φορά ποιος έκανε τη δουλειά.

Τύπος: be στον σωστό χρόνο + τρίτος τύπος του ρήματος. Ο τρίτος τύπος δεν αλλάζει ποτέ, τον χρόνο τον κουβαλάει μόνο το be. Γι' αυτό η παθητική φωνή φτιάχνεται σε δύο βήματα: πρώτα αποφασίζεις ποιος χρόνος χρειάζεται, μετά βάζεις το be σε αυτόν τον χρόνο και προσθέτεις τον τρίτο τύπο.

Δύο λέξεις μπερδεύονται πιο συχνά: το being μπαίνει στους διαρκείς χρόνους (is being repaired — επισκευάζεται αυτή τη στιγμή), το been — στους χρόνους Perfect (has been repaired — έχει ήδη επισκευαστεί).

Άρνηση και ερώτηση φτιάχνονται με τους κανόνες του χρόνου στον οποίο είναι το be. Το not μπαίνει μετά το πρώτο βοηθητικό ρήμα, και στην ερώτηση το πρώτο βοηθητικό βγαίνει μπροστά. Το do στην παθητική φωνή δεν χρειάζεται: τη δουλειά του την κάνει το be.

Γιατί τα αγγλικά χρειάζονται την παθητική φωνή. Στα ελληνικά μπορείς να πεις «εδώ χτίζουν σχολείο», «στη Βραζιλία καλλιεργούν καφέ» — χωρίς υποκείμενο, γιατί την κάνει η κατάληξη του ρήματος, και όλοι καταλαβαίνουν ότι πρόκειται για κάποιους ανθρώπους. Στα αγγλικά η πρόταση έχει υποχρεωτικά υποκείμενο. Αν αυτός που κάνει την πράξη είναι άγνωστος ή δεν έχει σημασία, υποκείμενο γίνεται το πράγμα, και το ρήμα μπαίνει στην παθητική φωνή. Γι' αυτό η παθητική φωνή στα αγγλικά είναι πολύ συχνή, ιδίως σε οδηγίες, ανακοινώσεις και ειδήσεις.

Πότε διαλέγουμε την παθητική φωνή.

Αυτός που έκανε την πράξη είναι άγνωστος: My bike was stolen last night. Ποιος το έκλεψε — δεν το ξέρει κανείς.

Δεν έχει σημασία ή είναι ήδη φανερός: The office is cleaned every evening. He was arrested at the airport. Είναι φανερό ότι τον συνέλαβε η αστυνομία.

Περιγράφουμε μια διαδικασία ή έναν κανόνα: First the flour is weighed, then it is mixed with water. Applications are checked within two weeks. Σημασία έχουν τα βήματα, όχι οι άνθρωποι.

by — ποιος το έκανε. Αυτόν που έκανε την πράξη τον αναφέρουμε με το by μόνο αν είναι σημαντικός ή καινούργιος για τον ακροατή: This bridge was designed by a famous engineer. Στις περισσότερες προτάσεις με παθητική φωνή το by δεν υπάρχει καθόλου.

Παθητική φωνή με δύο αντικείμενα. Τα give, send, offer, show, pay έχουν δύο αντικείμενα — σε ποιον και τι. Υποκείμενο στην παθητική φωνή συνήθως γίνεται ο άνθρωπος: They gave me a form → I was given a form. Η εκδοχή A form was given to me είναι επίσης σωστή, αλλά ακούγεται πιο λόγια.

Παθητική φωνή έχει μόνο το ρήμα με αντικείμενο. Η παθητική φωνή αναποδογυρίζει την πρόταση: αυτό πάνω στο οποίο έγινε η πράξη γίνεται υποκείμενο. Αν το ρήμα δεν έχει αντικείμενο, δεν υπάρχει τίποτα να αναποδογυρίσεις. Τα happen, arrive, die, fall, appear δεν κάνουν τίποτα σε τίποτα, και παθητική φωνή δεν έχουν: What happened?, όχι ✗ What was happened? Ο έλεγχος είναι απλός: αν μπορείς να ρωτήσεις «τι;» ή «ποιον;» — τι έχτισαν, ποιον συνέλαβαν — η παθητική φωνή είναι δυνατή. Αν δεν μπορείς — όχι.

Δύο ζευγάρια ρημάτων δείχνουν αυτόν τον κανόνα ιδιαίτερα καθαρά. Σε κάθε ζευγάρι το ένα ρήμα δρα από μόνο του, το άλλο — πάνω σε κάτι. Παθητική φωνή έχει μόνο το δεύτερο.

Η παγίδα είναι ότι το lay είναι και «ακουμπώ, βάζω» και ο αόριστος του «είμαι ξαπλωμένος»: I lay in bed — «ήμουν ξαπλωμένος». Ο τύπος σε -ing του «είμαι ξαπλωμένος» είναι lying, του «ακουμπώ» — laying.

Σύγκρινε. Η ίδια είδηση για τις τιμές ακούγεται διαφορετικά:

Πίσω από την παθητική φωνή στέκεται πάντα κάποιος που δεν φαίνεται, ενώ το rise δεν λέει τίποτα για κανέναν.

Κι άλλα παραδείγματα:

Έτσι δεν λέγεται. ✗ He rose his hand → ✓ He raised his hand. Το χέρι το σηκώνεις, το ρήμα έχει αντικείμενο — άρα raise.

Έλεγξε τον εαυτό σου. Πώς λες στην παθητική φωνή το They are repairing the road; Γιατί δεν γίνεται Prices were risen και πώς λέγεται σωστά; «Ξάπλωσε στον καναπέ» — She lay down ή She laid down;