Málfræði ~53 mín af kjarna eftir

Að panta þjónustu

Eftir þessa kennslustund geturðu

Ég get sagt að ég hafi ekki gert eitthvað sjálf(ur), heldur pantað það — viðgerð, klippingu, heimsendingu.

Hefja kennslustund Kjarni 53 mín · skref: 6 · valfrjálst: +2

Tilkynntur kjarnatími. Tvö kjarnaþáttanna bera enga tölu, svo raunveruleg kennslustund er lengri en þessi summa.

Málfræði

15 mín.

„Við skiptum um glugga“, „ég fór með bílinn í viðgerð“, „ég lét klippa mig“ — á íslensku er það stundum sagt berum orðum að einhver annar hafi unnið verkið („lét klippa“), en oft ekki: „við skiptum um glugga“ segir ekkert um hvort þið gerðuð það sjálf eða borguðuð einhverjum. Enskan greinir alltaf á milli. Ef annar maður vann verkið að beiðni þinni — iðnaðarmaður, hárgreiðslumaður, sendill — er sagt have + hlutur + þriðja mynd.

Myndin: have — HVAÐ — þriðja mynd. Þetta er þolmyndin úr lexíu B1 #13 með pantandanum bættum við: My hair was cut — „hárið á mér var klippt“ — verður I had my hair cut — „ég lét klippa mig (á hárgreiðslustofu)“. Röðin er föst: fyrst have, svo hluturinn, svo þriðja myndin. Á íslensku kemur sögnin á undan hlutnum („lét klippa hárið“), á ensku á eftir honum. Þriðja myndin breytist ekki, tíðina sýnir have.

tíð dæmi á íslensku
Present Simple I have my hair cut every six weeks. Ég fer í klippingu á sex vikna fresti.
Present Continuous We're having the kitchen painted. Það er verið að mála eldhúsið hjá okkur.
Past Simple I had my car repaired last week. Í síðustu viku fór ég með bílinn í viðgerð.
Present Perfect I've just had my eyes tested. Ég var rétt í þessu að láta mæla sjónina.
going to We're going to have new windows put in. Við ætlum að láta skipta um glugga.
háttarsögn You should have the boiler checked every year. Það ætti að láta yfirfara ketilinn á hverju ári.

Í stað hlutarins má setja fornafn, og það fer á sama stað: I had it cut, We had them delivered.

Neitun og spurning. have er hér venjuleg aðalsögn, eins og í have breakfast. Þess vegna eru neitun og spurning myndaðar með do, does, did: I didn't have it cut, Did you have your car repaired?, Where do you have your hair cut?, How often do you have your windows cleaned? Af sömu ástæðu er had hér ekki stytt í 'd.

Hvenær það er notað.

Þjónusta: viðgerð, klipping, heimsending, þrif. We had the sofa delivered on Saturday. — Sófinn var sendur heim til okkar á laugardaginn. Við pöntuðum hann, en aðrir fluttu hann.

Óhapp sem kom fyrir þig: They had their car stolen. — Bílnum þeirra var stolið. She had her bag stolen on the train. Hér pantaði enginn neitt: myndin sýnir einfaldlega að það var manneskja sem varð fyrir tjóni, ekki aðeins hluturinn.

get í stað have — það sama, bara meira talmál: I need to get my phone fixed. Where did you get your hair cut? Í breskri ensku er get mjög algengt, sérstaklega þegar erfitt er að koma verkinu í kring eða því hefur lengi verið frestað.

Hvernig þjónusta er pöntuð. Á verkstæði eða í síma hjálpa tilbúnar setningar:

I'd like to have this jacket cleaned, please. Mig langar að láta hreinsa þennan jakka.
I need to get my watch repaired. Ég þarf að láta gera við úrið mitt.
How much does it cost to have a carpet cleaned? Hvað kostar að láta hreinsa teppi?
How long will it take? Hvað tekur það langan tíma?
When will it be ready? Hvenær verður það tilbúið?

Berðu saman. Þrjár setningar úr sömu orðunum segja frá þremur ólíkum hlutum:

I cut my hair. Ég klippti mig sjálf(ur), með skærum.
I had my hair cut. Ég var klippt(ur) — á hárgreiðslustofu.
I had cut my hair. Ég hafði klippt mig sjálf(ur) — á undan öðrum atburði (Past Perfect, B1 #1).

Allt ræðst af því hvar þriðja myndin stendur: á eftir hlutnum — þjónusta, strax á eftir had — þáliðin tíð. Og eitt par enn: My car was repaired — gert var við bílinn, og það skiptir ekki máli hver kom því í kring; I had my car repaired — ég fór með hann í viðgerð.

get án pantanda: „það kom fyrir mig“. Ef hluturinn stendur sem frumlag og strax á eftir honum koma get og þriðja myndin, verður til þolmynd talmálsins: My bike got stolen. — „Hjólinu mínu var stolið“. Þetta er þolmyndin úr lexíu B1 #13, bara með got í stað was. Svona er talað um það sem gerðist óvænt, oftast eitthvað óþægilegt: Our flight got cancelled. He got hurt in a match. I got caught in the rain. Spurning og neitun — með do: Did anyone get hurt? The parcel didn't get delivered. Í rituðu máli og í fréttum er yfirleitt sagt was: The flight was cancelled.

I got my bike repaired. Ég fór með hjólið í viðgerð — það var gert fyrir mig, eftir pöntun.
My bike got stolen. Hjólinu mínu var stolið — það kom fyrir mig.

Í fyrri setningunni stendur hlutur á eftir get — það er þjónusta. Í þeirri seinni er hluturinn orðinn frumlag, og enginn pantaði neitt. Sama óhappið má líka segja með have: I had my bike stolen merkir það sama og My bike got stolen.

Fleiri dæmi:

I'm having my eyes tested tomorrow. Á morgun fer ég í sjónmælingu.
We had the whole flat cleaned before we moved out. Áður en við fluttum út létum við þrífa alla íbúðina.
She has her nails done every two weeks. Hún fer í handsnyrtingu á tveggja vikna fresti.
I've never had my photo taken by a professional. Atvinnuljósmyndari hefur aldrei tekið mynd af mér.

Svona er ekki sagt. ✗ I'd my hair cut yesterday → ✓ I had my hair cut yesterday. had sem aðalsögn er skrifað og borið fram fullt.

Prófaðu kunnáttuna. Hvernig segirðu „það var gert við úrið mitt“ — ef þú fórst með það á verkstæði? Hvað merkir I had cut my hair? Hvernig spyrðu „hvar læturðu klippa þig?“

sýna svörin
I had my watch repaired / I got my watch repaired; ég klippti mig sjálf(ur), og það var á undan öðrum atburði í fortíðinni; Where do you have your hair cut? / Where do you get your hair cut?
Auglýsing

Villur íslenskumælandi nemenda

skrifað fyrir þitt tungumál
1

„Lét klippa“ sem let

„Ég lét klippa mig í gær“ → ✗ I let cut my hair yesterday → ✓ I had my hair cut yesterday / I got my hair cut yesterday. Íslenska „láta“ + nafnháttur er einmitt leiðin til að segja frá pöntun, og let virðist liggja beint við. En let merkir „leyfa“ (The teacher didn't let me in); pöntun er á ensku aðeins have eða get.

2

Nafnháttur í stað þriðju myndar

✗ I had my car repair

✗ We're having the kitchen paint

✓ I had my car repaired

We're having the kitchen painted. Á eftir „láta“ kemur nafnháttur („lét gera við“, „erum að láta mála“), og hann fylgir með yfir í ensku. En hér er þolmyndarhluti orðasambandsins, og hann þarf þriðju myndina.

3

Sögnin á undan hlutnum

„Við erum að láta mála eldhúsið“ → ✗ We're having painted the kitchen → ✓ We're having the kitchen painted. Á íslensku kemur sögnin á undan hlutnum, á ensku á eftir honum. Og I had repaired my car er ekki „ég fór með bílinn í viðgerð“, heldur „ég hafði gert við bílinn sjálf(ur)“ (Past Perfect).

4

Spurning án do

„Lést þú gera við bílinn?“ → ✗ Had you your car repaired? → ✓ Did you have your car repaired? Á íslensku færist hvaða sögn sem er fram í spurningu, og have virðist geta það líka, eins og í núliðinni tíð. En hér er have aðalsögn, og spurninguna myndar do.

5

Einföld sögn um pöntun

We put in new windows og I cut my hair merkja á ensku að þið gerðuð það sjálf. „Við skiptum um glugga“ segir ekki hver vann verkið, en á ensku þarf að segja það: We had new windows put in, I had my hair cut.

Framburður

3 mín.

Aðaláherslan fellur á hlutinn, ekki á sögnina:

I had my hair cut. We're having the kitchen painted. I need to get my watch repaired.

Þriðja myndin er sögð lægra. Það greinir orðasambandið að á heyrn frá Past Perfect, þar sem áherslan er á aðalsögninni: I'd cut my hair.

had í þjónustu rennur ekki saman við fornafnið: I had /aɪ hæd/ eða /aɪ həd/, en ekki /aɪd/. Ef þú heyrir /aɪd/ er það Past Perfect eða would.

hairdresser's /ˈheədresəz/ — svona er sjálf hárgreiðslustofan kölluð í breskri ensku: I'm going to the hairdresser's.

Auglýsing

Texti

5 mín.

This has been a busy week in our flat. We're having the kitchen painted, so everything from the kitchen is in the hall, and we're eating in the living room.

On Monday I had the washing machine repaired. A man came at nine, changed a small part and left after twenty minutes. It cost forty pounds — less than I had expected. On Wednesday I finally had my hair cut. I hadn't had it cut since the summer, and my neighbour had started to make jokes about it.

Next month we're going to have new windows put in. The old ones are very thin, and in winter the cold comes straight through them.

There is some bad news too. Our neighbours had their car stolen last week, right outside the house. Last year their bikes got stolen from the garden too. So we've decided to have a security camera installed above the front door. This morning I rang a local company.

— Hello, I'd like to have a security camera installed. When could you do it? — We could come on Friday morning. Would nine o'clock be all right? — Perfect. And could I get the old light over the door removed at the same time? — No problem. That'll be another fifteen pounds.

Upplesin

Æfingar

30 mín.

1. Opnaðu svigana:

  1. I (my hair / cut) yesterday
  2. We (the kitchen / paint) at the moment, so we're eating in the living room
  3. How often do you (your car / service)?
  4. Next month we (new windows / put in) — við erum búin að ákveða það
  5. She (her bag / steal) on the train last week
  6. I've just (my eyes / test), and I need glasses
  7. You should (the boiler / check) every year
  8. Where did you (that jacket / clean)?
Sýna svörin
had my hair cut / got my hair cut; are having the kitchen painted / 're having the kitchen painted; have your car serviced / get your car serviced; are going to have new windows put in / 're going to have new windows put in; had her bag stolen; had my eyes tested; have the boiler checked / get the boiler checked; have that jacket cleaned / get that jacket cleaned

2. Umorðaðu:

  1. I repaired my bike last week.
  2. She cuts her hair every six weeks.
  3. We are painting the living room.
  4. They cleaned all the windows before the party.
  5. We're going to install a new shower.
  6. Have you repaired your watch yet?
Sýna svörin
I had my bike repaired last week / I got my bike repaired last week; She has her hair cut every six weeks / She gets her hair cut every six weeks; We are having the living room painted / We're having the living room painted / We're getting the living room painted; They had all the windows cleaned before the party / They got all the windows cleaned before the party; We're going to have a new shower installed / We are going to have a new shower installed / We're going to get a new shower installed; Have you had your watch repaired yet?

3. Umbreyting.

  1. You had your hair cut. (where)
  2. They have their windows cleaned. (how often)
  3. She had her car repaired. (já/nei-spurning)
  4. You're having the kitchen painted. (when)
Sýna svörin
Where did you have your hair cut?; How often do they have their windows cleaned?; Did she have her car repaired?; When are you having the kitchen painted?

4. Villuleit.

  1. I had my car repair last week.
  2. I let cut my hair yesterday.
  3. Had you your car repaired?
  4. We're having painted the kitchen this week.
  5. I'd my hair cut yesterday.
  6. How often do you have cleaned your windows?
Sýna svörin
I had my car repaired last week; I had my hair cut yesterday / I got my hair cut yesterday; Did you have your car repaired?; We're having the kitchen painted this week / We are having the kitchen painted this week; I had my hair cut yesterday; How often do you have your windows cleaned?

5. Pörun.

  1. I cut my hair.
  2. I had my hair cut.
  3. I had cut my hair.
  4. They had their car stolen.
Sýna svörin
`I cut my hair.` — klippti mig sjálf(ur); `I had my hair cut.` — ég var klippt(ur) á hárgreiðslustofu; `I had cut my hair.` — klippti mig sjálf(ur) á undan öðrum atburði; `They had their car stolen.` — bílnum þeirra var stolið

6. Umorðaðu á talmáli:

  1. My phone was stolen on the bus.
  2. Our flight was cancelled because of the fog.
  3. Was anyone hurt in the accident?
Sýna svörin
My phone got stolen on the bus; Our flight got cancelled because of the fog; Did anyone get hurt in the accident?

7. Þýddu á ensku.

1) Ég lét klippa mig í gær (á hárgreiðslustofu). 2) Það er verið að mála eldhúsið hjá okkur núna. 3) Hvar læturðu gera við bílinn þinn? 4) Símanum hennar systur minnar var stolið í strætó. 5) Við ætlum að láta setja upp nýja hurð. 6) Hvað kostar að láta hreinsa teppi?

Sýna svörin
I had my hair cut yesterday / I got my hair cut yesterday; We're having the kitchen painted at the moment / We are having the kitchen painted now; Where do you have your car repaired? / Where do you get your car repaired?; My sister had her phone stolen on the bus / My sister's phone was stolen on the bus / My sister's phone got stolen on the bus; We're going to have a new door put in / We're going to have a new door fitted; How much does it cost to have a carpet cleaned? / How much does it cost to get a carpet cleaned?

8. Svaraðu í heilum setningum

— um þig. Svörin hér fyrir neðan eru fyrirmynd. 1) Where do you usually have your hair cut? 2) When did you last have something repaired? 3) What would you like to have done in your flat or house?

Sýna svörin
I usually have it cut at a small hairdresser's near my office; I had my phone screen repaired last month; I'd like to have the bathroom painted and a new shower put in
Auglýsing

Samantekt

Farið yfir: have + hlutur + þriðja mynd í öllum tíðum, neitun og spurning með do, get sem talmálsútgáfa, merkingin óhapp, setningar til að panta þjónustu, munurinn á Past Perfect og einfaldri þolmynd; get-þolmynd um það sem kom fyrir: My bike got stolen andspænis I got my bike repaired. Næst — lexía 15: nákvæm endursögn.

Endir kjarna

Kennslustund telst lokið þegar æfingum er lokið. Allt eftir þetta er valfrjálst.

Kennslustund 87

valfrjálst

Orðaforði í spjaldastokkinn

17 orð
  • hairdresser /ˈheədresə/ hárgreiðslumaður
  • haircut /ˈheəkʌt/ klipping
  • repair /rɪˈpeə/ gera við
  • fix /fɪks/ laga, gera við
  • install /ɪnˈstɔːl/ setja upp
  • deliver /dɪˈlɪvə/ afhenda, senda heim
  • service /ˈsɜːvɪs/ yfirfara (bíl, ketil)
  • washing machine /ˈwɒʃɪŋ məˌʃiːn/ þvottavél
  • boiler /ˈbɔɪlə/ hitaketill
  • security camera /sɪˈkjʊərəti ˌkæmrə/ öryggismyndavél
  • part /pɑːt/ varahlutur
  • hall /hɔːl/ forstofa
  • put in /ˌpʊt ˈɪn/ setja í, setja upp
  • remove /rɪˈmuːv/ fjarlægja, taka niður
  • nails /neɪlz/ neglur
  • neighbour /ˈneɪbə/ nágranni
  • get hurt /ˌɡet ˈhɜːt/ meiðast, slasast

Ritun

Fimm til sex setningar um viðgerðir eða þjónustu: hvað var gert fyrir þig nýlega, hvað er verið að gera núna, hvað þú ætlar að panta. Að minnsta kosti ein setning með get, ein — spurning með do eða did.

Fyrirmynd

Last month we had the whole flat painted. It took a week, and it cost more than we had planned. At the moment we're having a new carpet laid in the bedroom. Next spring we're going to get the bathroom renovated. I also need to get my bike repaired — the back wheel is broken. Where do you usually have your bike repaired?

Gátlisti

Drög vistuð á þessu tæki
Auglýsing

Æfðu þessa kennslustund í hinum köflunum

Diktatbyggt á þessari kennslustund Skrifaðu niður það sem þú heyrir. Athugun sýnir hvert orð sem er ólíkt og hvernig. Skrifaðu einræðuna Upplesinbyggt á þessari kennslustund Lesa texta kennslustundar upphátt — talgreining undirstrikar orð sem hún náði ekki. Lestu textann upphátt Lestur og hlustunA1–C1 Textar á öllum stigum með lesskilningsspurningum; handritið opnast eftir svörun. Prófaðu

Áttu hugmynd að nýjum eiginleika?

Senda hugmynd
Auglýsing
Auglýsing