Andermans woorden precies doorgeven

Op A2 #29 heb je de indirecte rede leren herkennen: He said he was tired — en begrepen dat was hier geen verleden betekent. Nu maak je de indirecte rede zelf, en niet alleen voor een bewering, maar ook voor een vraag en een verzoek. Er zijn drie schema's, maar de logica is één: je vertelt vanuit jezelf over een gesprek dat al voorbij is.

Een bewering: de tijden schuiven terug. Je leidt haar in met said (wat iemand zei) of told + persoon (tegen wie) — dat paar ken je uit A2 #29. Staat het inleidende werkwoord in de verleden tijd, dan schuift de tijd van de doorgegeven woorden een stap terug. Het Engels past de tijd van de bijzin aan die van de hoofdzin aan: de woorden zijn ‘toen’ gezegd, en alles daarbinnen kijkt ook vanuit ‘toen’. Het Nederlands doet dat ook (‘hij zei dat hij moe was’), maar laat in de spreektaal de tegenwoordige tijd vaak staan: ‘hij zei dat hij moe is’. In het Engels is terugschuiven de regel. Het is dezelfde logica als bij de Past Perfect in B1 #1: de gebeurtenissen worden geordend vanaf het punt van het verhaal.

De Past Perfect, would, could, should en might schuiven niet: verder terug kunnen ze niet. "I had finished" → She said she had finished.

Wanneer terugschuiven niet hoeft. Staat het inleidende werkwoord in de tegenwoordige tijd, dan schuift er niets: She says she's tired — zo geef je door wat net gezegd is. Is wat er gezegd is nu nog steeds waar, dan kan de tijd blijven: He said he lives in Leeds — en hij woont er nog steeds. Het teruggeschoven lived is in dat geval ook goed.

De Past Simple: terugschuiven is de hoofdregel, niet terugschuiven is ook goed. "I lost my keys" → He said he had lost his keys — zo volgens de regel, en op schrift is dat het veiligst. Maar de Past Simple blijft in de indirecte rede vaak zoals hij is: He said he lost his keys. Dat is geen fout: de volgorde van de gebeurtenissen is toch duidelijk — eerst verloren, dan gezegd — en de Past Perfect voegt niets toe. Vooral als het tijdstip genoemd wordt, zeg je het vaak zo: She said she arrived on Monday. In de oefeningen van deze cursus worden beide varianten goedgekeurd; twijfel je, schuif dan terug.

Voornaamwoorden, plaats en tijd. Nu spreekt iemand anders, dus I wordt he of she, en my wordt his of her. Geef je de woorden op een andere dag of op een andere plaats door, dan veranderen ook de woorden voor tijd en plaats:

Op dezelfde dag hoef je ze niet te veranderen: She said she'd call me tomorrow — als het nog geen morgen is.

Een vraag: gewone woordvolgorde en if. In de indirecte rede is een vraag geen vraag meer: je stelt hem niet, je vertelt erover. Daarom heeft hij de volgorde van een gewone bewering — eerst het onderwerp, dan het werkwoord —, do, does, did verdwijnen, en er staat geen vraagteken. Je leidt hem in met asked of wanted to know. Ook in het Nederlands verandert de volgorde: ‘Waar woon je?’ → ‘hij vroeg waar ik woonde’.

Een vraag met where, what, why houdt dat woord. Een vraag zonder zo'n woord — een ja/nee-vraag — krijgt if of whether: dat is het Engelse ‘of’ in ‘hij vroeg of ik kwam’.

Een verzoek of een opdracht: to + werkwoord. Een verzoek leid je in met asked, een opdracht of een bevel met told, en daarna komen de persoon en to + werkwoord. De ontkenning is not to.

Could you…? is qua vorm een vraag, maar qua betekenis een verzoek, en daarom geef je het door met asked me to.

Vergelijk asked me to en asked me if:

Na to volgt een verzoek, na if een vraag.

Zo zeg je het niet. ✗ She asked if I was coming? → ✓ She asked if I was coming. Een doorgegeven vraag is een bewering, en aan het eind staat een punt.

Test jezelf. Hoe geef je Anna's woorden "I've lost my phone" door? Waarom She asked where I lived en niet where did I live? Hoe geef je "Don't touch it!" door?