Dokładnie przekazać cudze słowa

Na A2 #29 nauczyłeś się rozpoznawać mowę zależną: He said he was tired — i rozumieć, że was nie oznacza tu przeszłości. Teraz mowę zależną trzeba budować samemu, i to nie tylko zdanie twierdzące, ale też pytanie i prośbę. Schematy są trzy, a logika jedna: mówisz od siebie o rozmowie, która już się odbyła.

Zdanie twierdzące: przesunięcie czasów. Wprowadza je said (co powiedział) albo told + komu (komu powiedział) — tę parę znasz z A2 #29. Jeśli czasownik wprowadzający jest w czasie przeszłym, czas w mowie zależnej cofa się o krok. Po polsku czas zostaje ten sam („powiedział, że jest zmęczony”), a angielski uzgadnia czas zdania podrzędnego z nadrzędnym: słowa padły „wtedy”, i wszystko, co w nich jest, też patrzy z „wtedy”. To ta sama logika co przy Past Perfect w B1 #1: zdarzenia układają się od punktu opowieści.

Past Perfect, would, could, should i might się nie przesuwają: dalej do tyłu nie mają już dokąd. "I had finished" → She said she had finished.

Kiedy przesuwać nie trzeba. Jeśli czasownik wprowadzający jest w czasie teraźniejszym, przesunięcia nie ma: She says she's tired — tak przekazuje się to, co powiedziano przed chwilą. Jeśli to, co powiedziano, jest prawdą i teraz, czas można zostawić: He said he lives in Leeds — i nadal tam mieszka. Przesunięte lived jest w tym przypadku też poprawne.

Past Simple: przesunięcie to podstawowa zasada, bez przesunięcia — też poprawnie. "I lost my keys" → He said he had lost his keys — tak według zasady, i tak najbezpieczniej na piśmie. Ale Past Simple w mowie zależnej często zostawia się bez zmian: He said he lost his keys. To nie błąd: kolejność zdarzeń i tak jest jasna — najpierw zgubił, potem powiedział — i Past Perfect niczego nie dodaje. Szczególnie często tak się mówi, gdy czas jest nazwany: She said she arrived on Monday. W ćwiczeniach kursu przyjmowane są oba warianty; jeśli masz wątpliwości, przesuwaj.

Zaimki, miejsce i czas. Mówi teraz ktoś inny, dlatego I zmienia się w he albo she, a my — w his albo her. Jeśli relacja pada innego dnia albo w innym miejscu, zmieniają się też określenia czasu i miejsca:

Tego samego dnia zmieniać ich nie trzeba: She said she'd call me tomorrow — jeśli jutro jeszcze nie nadeszło.

Pytanie: szyk zdania twierdzącego i if. W mowie zależnej pytanie przestaje być pytaniem: nie zadajesz go, tylko o nim informujesz. Dlatego ma szyk zwykłego zdania twierdzącego — najpierw podmiot, potem czasownik, — do, does, did znikają, a znaku zapytania nie ma. Wprowadza je asked albo wanted to know.

Pytanie ze słowem where, what, why zachowuje to słowo. Pytanie bez takiego słowa — na „tak” albo „nie” — dostaje if albo whether: to angielskie „czy” z „zapytał, czy przyjdę”.

Prośba i polecenie: to + czasownik. Prośbę wprowadza asked, polecenie albo rozkaz — told, i po nich stoi osoba i to + czasownik. Przeczenie — not to.

Could you…? z formy jest pytaniem, a ze znaczenia prośbą, dlatego przekazuje się je przez asked me to.

Porównaj asked me to i asked me if:

Po to idzie prośba, po if — pytanie.

Tak się nie mówi. ✗ She asked if I was coming? → ✓ She asked if I was coming. Pytanie w mowie zależnej to zdanie twierdzące, i na końcu ma kropkę.

Sprawdź się. Jak przekazać słowa Anny "I've lost my phone"? Dlaczego She asked where I lived, a nie where did I live? Jak przekazać "Don't touch it!"?