Een besluit uitleggen

Een besluit uitleggen betekent antwoord geven op drie vragen: waarvoor (doel), waarom (reden) en ‘ja, maar…’ (toegeving: erkennen wat in de weg stond, en toch bij je standpunt blijven). Een deel van de woorden ken je al: to + werkwoord in de betekenis ‘om te’ (A2 #21), because, so, because of (A2 #31). Nu komt de hele set.

De hoofdregel van de les is er maar één: na sommige woorden volgt een hele zin — met onderwerp en werkwoord, na andere alleen een zelfstandig naamwoord of een vorm op -ing. Bijna alle fouten hier komen doordat een woord uit de ene kolom gebruikt wordt als een woord uit de andere.

Doel — waarvoor.

to + werkwoord is de gewoonste manier: I came in early to finish the report. — ‘Ik kwam vroeg om het verslag af te maken’.

in order to — hetzelfde, alleen formeler; zo schrijf je in brieven en mededelingen: We have changed the timetable in order to reduce delays. De ontkenning is in order not to: I left early in order not to miss the train.

so that + zin — ‘zodat’ — heb je nodig als het doel een eigen onderwerp heeft: I left the key under the mat so that she could get in. — ik ging weg, zij moest naar binnen kunnen. to past hier niet: dat zou zeggen dat ik zelf naar binnen wilde. In het deel met so that staat meestal een modaal werkwoord: over het heden en de toekomst can, will of gewoon de tegenwoordige tijd, over het verleden could, would:

In de spreektaal valt that vaak weg: I left the key so she could get in.

for + zelfstandig naamwoord is ook een doel, maar dan met een ding, niet met een handeling: I went out for some milk. We stopped for lunch. Vóór een werkwoord staat geen for: ✗ for buy → ✓ to buy.

Verwar so that niet met so … that. In B1 #30 had je so … that — ‘zo …, dat’: een gevolg. Hier is so that — ‘zodat’, ‘om … te’: een doel. Het verschil zit erin of er een woord tussen so en that staat:

Reden — waarom.

because + zin: We took a taxi because it was raining. because of + zelfstandig naamwoord: We took a taxi because of the rain. De betekenis is dezelfde, maar het vervolg heeft een andere vorm — zoals ‘omdat het regende’ en ‘vanwege de regen’.

as en since + zin — ook ‘omdat, aangezien’. Je gebruikt ze als de reden voor allebei bekend of duidelijk is, en zet ze meestal vooraan: As it was late, we decided to stay. Since you're here, can you help me? Dat klinkt iets formeler dan because. since ken je uit A2 #5 als ‘sinds’; het verschil hoor je aan de tijd van het werkwoord: I've lived here since I was ten — tijd, Since you're busy, I'll ask Tom — reden.

In een gesprek kun je op de vraag Why? met alleen Because… antwoorden: — Why are you leaving? — Because I'm tired. Op schrift staat een zin met Because niet los: je verbindt hem met de hoofdzin.

Toegeving — ‘hoewel’, ‘ondanks’. Een toegeving erkent een feit dat tegen je pleit — en leidt toch naar je besluit. Precies zo erken je een tegenwerping zonder je standpunt op te geven.

although + zin: Although it was expensive, we bought it. though — hetzelfde, alleen informeler. Het kan ook helemaal aan het eind staan, na een komma: It was expensive. We bought it, though. — ‘Het was duur. Maar we hebben het toch gekocht.’

even though — sterker: het feit was er zeker, en het woog zwaar, maar het hield niets tegen: Even though he apologised, she didn't forgive him. — ‘Ook al bood hij zijn excuses aan, ze vergaf het hem niet.’

despite en in spite of + zelfstandig naamwoord of -ing: Despite the rain, we went out. In spite of being tired, she finished the report. despite — zonder of, in spite of — met of. Om een hele zin aan te sluiten heb je despite the fact that nodig — ‘ondanks het feit dat’: Despite the fact that it was raining, we went out.

however — ‘echter’. Dat is geen voegwoord: het staat tussen twee aparte zinnen, en erna komt een komma: It was raining. However, we went out. De eenvoudigste manier is but: It was raining, but we went out.

Eén voegwoord per verband. Net zoals ‘hoewel’ en ‘maar’ in het Nederlands niet samen in één zin staan, gaan ook although en but niet samen: ofwel Although it was raining, we went out, ofwel It was raining, but we went out.

Een tegenwerping erkennen. Vaste formules voor een gesprek:

on time en in time. In het Nederlands zijn ze allebei ‘op tijd’, maar de betekenis verschilt:

on time — op het afgesproken moment, niet later. in time — vroeg genoeg om iets nog te halen: in time for dinner, in time to say goodbye. just in time — ‘net op tijd, op het laatste moment’.

Meer voorbeelden:

Zo zeg je het niet. ✗ in order to that she could come → ✓ so that she could come. Na in order to volgt een werkwoord, geen zin.

Test jezelf. Wat is het verschil tussen I left early so that I could catch the train en I left so early that I caught the train? Herschrijf met despite: Although he was ill, he went to work. on time of in time: We got there just ___ to see the start?