Herhaling 3 (lessen 13–17)
Opgegeven kerntijd. Twee van de kernblokken hebben geen tijdsaanduiding, dus de echte les duurt langer dan deze som.
Lastig punt
12 minHet Nederlands heeft ‘laat staan’ en ‘om nog maar te zwijgen van’. Het Engels heeft er ook twee, en de keuze hangt af van de richting waarin de gedachte gaat. Zeg je dat je zelfs het kleine niet kunt, en het grote dus al helemaal niet, dan is het let alone. Som je argumenten op en voeg je er nog één bovenop, dan is het not to mention.
let alone — ‘laat staan’. Staat na een ontkenning en brengt iets in wat nog minder mogelijk is:
| He can't boil an egg, let alone cook a dinner. | Hij kan nog geen ei koken, laat staan een diner klaarmaken. |
| I haven't read the summary, let alone the full report. | Ik heb de samenvatting niet eens gelezen, laat staan het hele rapport. |
| We can hardly afford a bike, let alone a car. | We kunnen nauwelijks een fiets betalen, laat staan een auto. |
Vier regels. Vóór let alone staat een ontkenning: not, never, can't, en ook hardly (B1 #12) of too … to. De volgorde is van klein naar groot: eerst wat makkelijker of waarschijnlijker is, na let alone wat moeilijker is. Na let alone staat dezelfde vorm als in het eerste deel: een werkwoord na een werkwoord (boil — cook), een zelfstandig naamwoord na een zelfstandig naamwoord (a bike — a car). De ontkenning zelf herhaal je na let alone niet.
Waar die betekenis vandaan komt. let alone is letterlijk ‘laat met rust, raak niet aan’: Let me alone! — ‘Laat me met rust!’. Midden in een zin betekent het ‘over het tweede hoeven we het niet eens te hebben, dat laten we buiten beschouwing’. Het Nederlandse ‘laat staan’ zit net zo in elkaar. Daar komt ook de volgorde vandaan: eerst noem je wat makkelijker is, en het moeilijkere ‘laat je met rust’ — als zelfs het eerste niet lukte, is er over het tweede geen sprake. Vóór let alone staat meestal een komma.
never mind — hetzelfde in de spreektaal. In Brits spreektaal-Engels hoor je in plaats van let alone vaak never mind: I can't afford a bike, never mind a car. De regels zijn dezelfde: een ontkenning ervóór, klein — groot. Verwar het niet met Never mind! — ‘geeft niet, laat maar’.
not to mention — ‘om nog maar te zwijgen van, en bovendien’. Voegt nog een argument in dezelfde richting toe, vaak het sterkste. Een ontkenning ervóór is niet nodig:
| The trip was expensive, not to mention exhausting. | en bovendien vermoeiend |
| The flat is small and dark, not to mention the noise from the street. | en dan nog het lawaai van de straat |
| She speaks four languages, not to mention a little Japanese. | plus een beetje Japans |
| He's late every day, not to mention the fact that he never apologises. | en hij biedt ook nooit zijn excuses aan |
Na not to mention volgt een zelfstandig naamwoord, een bijvoeglijk naamwoord, een -ing-vorm of the fact that…: not to mention the fact that he never apologises.
Vergelijk in één situatie:
| She doesn't speak French, let alone Arabic. | Ze spreekt geen Frans, laat staan Arabisch. |
| She speaks French and Spanish, not to mention a little Arabic. | Ze spreekt er twee, en dan ook nog een beetje Arabisch. |
De toets: staat er vóór de uitdrukking een bevestigende zin, dan past let alone niet — dan is het not to mention. Staat er een ontkenning vóór en is de betekenis ‘laat staan’, dan is het let alone.
Waar je het hoort. not to mention is neutraal: het past zowel in een tekst als in een gesprek. let alone klinkt iets nadrukkelijker, never mind hoort bij de spreektaal.
Zo zeg je het niet. ✗ The hotel was clean, let alone cheap → ✓ The hotel was clean, not to mention cheap. Ervóór staat een bevestigende zin, en de gedachte gaat ‘omhoog’, niet ‘laat staan’.
Test jezelf. Maak af: I can't run a kilometre, ___ a marathon. Wat is er mis met He can't cook a dinner, let alone boil an egg? Waarmee vervang je let alone in een gesprek?
toon de antwoorden
Oefeningen bij de lessen 13–17
35 min1. Gemengde invuloefening. Vul de juiste vorm of het juiste woord in. Waar er twee open plekken zijn, vul je een voorzetsel en een werkwoordsvorm in.
- The supplier admitted (miss) the deadline
- Our lawyer urged us (read) the contract carefully
- They accused him (steal) the documents
- The company for she works is based in Bristol
- We interviewed ten candidates, three of were excellent
- The letters (send) on Monday have not arrived
- (finish) the report, she went home
- was Tom who found the mistake
- I need is a good night's sleep
- Never (I / hear) such nonsense
Toon de antwoorden
2. Foutopsporing. Vind de fout en verbeter hem. In elke zin staat er één.
- He denied to sign the agreement.
- She proposed us to wait until Monday.
- He was late again, what annoyed the boss.
- We received fifty orders, ten of them were cancelled.
- Having missed the bus, the meeting started without me.
- All what she wanted was an apology.
- Rarely we have seen such results.
- He can boil an egg, let alone cook a dinner.
Toon de antwoorden
3. Omzetoefening. Volg de hint tussen haakjes.
- "You broke my phone!" she said to her brother. (accuse)
- The bridge was built in 1890. It is still in use. (deelwoordconstructie)
- Tom found the mistake. (It was …)
- I have never felt so tired. (Never)
- The project was delayed. This cost us a lot of money. (which)
- We need a clear plan. (What)
Toon de antwoorden
4. Verbind met let alone of not to mention.
- I can't afford a bike. + a car
- The flat is too small. + the noise from the street
- He hasn't read the summary. + the full report
- The job is well paid. + interesting
- She can hardly walk. + run
- The hotel was expensive. + the extra charge for breakfast
Toon de antwoorden
5. Koppeloefening. Constructie → waarvoor ze dient.
- It was Anna who…
- What I need is…
- Never have I…
- which annoyed everyone
- Having finished…
Toon de antwoorden
6. Maak er één zin van met een constructie uit de lessen 14–17.
- Sixty people applied. + Most of them were students.
- The system failed twice. + This annoyed the customers.
- The engineers examined the bridge. + Then they closed one lane.
- He forgot the meeting. + He lost the file. (Not only)
- The report has thirty pages. + Ten of them deal with costs.
Toon de antwoorden
7. Vertaal naar het Engels.
1) Hij gaf toe dat hij een fout had gemaakt. 2) Het was Anna die voorstelde de vergadering uit te stellen. 3) Na ontvangst van de brief belde ze meteen haar advocaat. 4) Ik heb het eerste hoofdstuk niet gelezen, laat staan het hele boek. 5) Teken het contract onder geen beding.
Toon de antwoorden
Samenvatting
Behandeld: de lessen 13–17 in hun geheel en ‘laat staan / om nog maar te zwijgen van’ in twee richtingen — let alone en never mind na een ontkenning, not to mention voor een extra argument. Volgende: les 19 — overtuigen.
Einde van de kern
De les telt als voltooid zodra de oefeningen zijn gedaan. Alles daarna is optioneel.
optioneel
Miniproductie
Vertel hardop en schrijf daarna tien zinnen op — de notulen van een vergadering waarover onenigheid was en een kort verslag ervan. Gebruik vier werkwoorden van zeggen uit les 13, één of which of which over de hele zin, twee deelwoordconstructies, één constructie met It of What, één inversie en één let alone of not to mention.
Checklist voor les 19:
- na admit en deny — -ing of that? na accuse — of, na blame — for of on?
- na een voorzetsel — which of whom, en niet that? na of which geen them?
- heeft de deelwoordconstructie hetzelfde onderwerp als de hoofdzin? geen overbodige being?
- is in de constructie het juiste woord benadrukt? geen all what, geen overbodige it of that?
- na een ontkennend woord — de volgorde van een vraag, en do waar geen hulpwerkwoord is?
- let alone — na een ontkenning en van klein naar groot?
Oefen deze les in de andere secties
Heb je een idee voor een functie?
⚑ optioneel