Poprosić kogoś — albo zrobić samemu
Potrafię poprosić kogoś albo kazać mu coś zrobić i powiedzieć, że poradzę sobie sam.
Deklarowany czas rdzenia. Dwa bloki rdzenia nie mają podanego czasu, więc rzeczywista lekcja jest dłuższa niż suma.
Gramatyka
18 minPo polsku życzenie dotyczące innej osoby wyraża się zdaniem podrzędnym: „chcę, żebyś zadzwonił”. W angielskim po want takiego zdania podrzędnego nie ma. Zamiast niego — osoba i to + czasownik: I want you to call me. Ten model znasz z mowy zależnej: asked me to wait (B1 #15), advised me to rest (B1 #16). Tutaj dochodzą do niego czasowniki pragnienia i oczekiwania.
Chcę, żebyś: czasownik + kogo + to + czasownik.
| I want you to call me tonight. | Chcę, żebyś zadzwonił do mnie wieczorem. |
| My parents wanted me to become a doctor. | Rodzice chcieli, żebym został lekarzem. |
| I'd like you to meet my sister. | Chciałbym, żebyś poznał moją siostrę. |
| Would you like me to help? | Chcesz, żebym pomógł? |
| We expect everyone to be on time. | Oczekujemy, że wszyscy przyjdą punktualnie. |
| I need you to sign here, please. | Potrzebuję, żeby pan się tu podpisał. |
| She doesn't want us to worry. | Ona nie chce, żebyśmy się martwili. |
Po czasowniku stoi zaimek w formie dopełnienia: me, you, him, her, us, them. Przeczenie zwykle stawia się przy want: I don't want you to go brzmi naturalniej niż I want you not to go. Would you like me to…? — grzeczna propozycja pomocy, „chcesz, żebym…?”, „może…?”, obok Shall I…? (A2 #12).
Zmusić, pozwolić, pomóc: make, let, help. Po make i let czasownik stoi bez to, jak po czasowniku modalnym. Po help — jak wygodniej: z to albo bez.
| The teacher made us rewrite the essay. | Nauczyciel kazał nam napisać wypracowanie od nowa. |
| That film always makes me cry. | Na tym filmie zawsze płaczę. |
| My parents let me stay up late at weekends. | Rodzice pozwalali mi w weekendy siedzieć do późna. |
| Let me help you. | Pozwól, że ci pomogę. |
| Can you help me carry these boxes? | Pomożesz mi zanieść te pudła? (= help me to carry) |
make — zmusić władzą albo siłą okoliczności; zmusić może też rzecz: film, pogoda, hałas. let — pozwolić, nie przeszkadzać. Znasz go z Let's (A1 #16): Let's go to let us go, „pozwól nam pójść”.
get + kogo + to — namówić, sprawić. W brytyjskiej rozmowie bardzo częsta forma: I'll get Tom to fix it. — „Poproszę Toma, żeby to naprawił”. I couldn't get him to listen. — „Nie mogłem sprawić, żeby mnie słuchał”. W odróżnieniu od make przy get jest to.
Porównaj — te same znaczenia, ale inna forma:
| They let us leave early. | bez to |
| They allowed us to leave early. | allow — to samo „pozwolić”, ale z to, bardziej oficjalnie |
W stronie biernej przy make pojawia się to: We were made to wait for an hour. — „Kazano nam czekać godzinę”. let nie ma strony biernej; zamiast niej — be allowed to z B1 #11: We were allowed to leave early. — „Pozwolono nam wyjść wcześniej”. Powstaje para: They let us leave early — We were allowed to leave early.
Zaimki zwrotne — „się”, „siebie” i „sam”.
| I — myself | we — ourselves |
| you — yourself | you — yourselves (o kilku osobach) |
| he — himself, she — herself, it — itself | they — themselves |
Mają trzy zadania.
Czynność skierowana na siebie — „się”, „siebie”, „sobie”: I cut myself. — „Skaleczyłem się”. Did you hurt yourself? — „Nic ci się nie stało?”. She taught herself Italian. — „Sama nauczyła się włoskiego”. I dwie grzeczne formułki: Help yourself! — „Częstuj się!”, Enjoy yourselves! — „Bawcie się dobrze!”.
„Sam”, a nie ktoś inny — dla podkreślenia, na końcu zdania albo zaraz po rzeczowniku: I'll do it myself. — „Sam to zrobię”. Did you make this cake yourself? The town itself is small, but the beaches are beautiful. — „Samo miasto jest małe…”.
by myself — „sam, w pojedynkę; bez pomocy”: I live by myself. — „Mieszkam sam”. She built the website by herself. To samo znaczy on my own: I did it on my own.
Wiele polskich czasowników z „się” w angielskim nie ma zaimka: wash — myć się, get dressed — ubierać się, relax — odpoczywać, relaksować się, feel — czuć się, worry — martwić się, meet — spotykać się, hurry — spieszyć się. myself stawia się tylko wtedy, gdy czynność naprawdę jest skierowana na siebie i to jest ważne: I cut myself, ale I washed and got dressed.
Tak się nie mówi. ✗ I want he to come → ✓ I want him to come. Po want — forma dopełnienia: him, nie he.
Sprawdź się. Jak powiedzieć „Chciałby pan, żebym panu pomógł?”? Co jest nie tak w She let me to use her car? Jak powiedzieć „Sam naprawiłem rower”?
pokaż odpowiedzi
Błędy osób mówiących po polsku
dostosowane do Twojego językaZdanie z „żeby” zamiast kogo + to
✗ I want that you call me → ✓ I want you to call me. ✗ Would you like that I open the window? → ✓ Would you like me to open the window? Polskie „chcę, żebyś zadzwonił”, „chcesz, żebym otworzył okno?” to zdanie podrzędne, i przenosi się je słowo w słowo, z that w miejscu „żeby”. Po want i would like takiego that nie ma: osoba, potem to + czasownik.
to po make i let
✗ He made me to wait → ✓ He made me wait. ✗ My parents didn't let me to go out → ✓ My parents didn't let me go out. „Kazał mi czekać”, „nie pozwolili mi wyjść” — po polsku stoi bezokolicznik, jak po „prosił mnie”, „radził mi”, a polski bezokolicznik zwykle przechodzi do angielskiego jako to. Prawie wszystkie czasowniki tego modelu biorą to — want me to, ask me to, allow me to, — ale make i let to wyjątki do zapamiętania.
myself przy czasownikach z „się”
✗ I feel myself much better
✓ I feel much better
W „czuję się” jest „się”, i przechodzi ono do angielskiego jako myself. Ale angielskie feel obywa się bez zaimka, tak jak relax, worry, hurry.
„Sam” jako myself
✗ I live myself
✓ I live by myself
I live on my own albo I live alone. Polskie „sam” znaczy i „osobiście” („sam to zrobiłem”), i „w pojedynkę” („mieszkam sam”), więc myself wydaje się pasować do obu. Ale myself bez by to „siebie” albo „sam, osobiście”, a „bez innych” — by myself.
Strona bierna od let
✗ We were let to leave early
✓ We were allowed to leave early
„Pozwolono nam” nie ma podmiotu, a po angielsku trzeba go podać: powstaje strona bierna, i to od let, bo właśnie ten czasownik zapamiętało się jako „pozwolić”. Ale w stronie biernej let nie występuje.
Wymowa
4 minZaimek między dwoma czasownikami jest nieakcentowany i się skraca:
| want him to | /ˈwɒnt ɪm tə/ |
| made her wait | /ˈmeɪd ə ˈweɪt/ |
| let me help | /ˈlet mi ˈhelp/ |
Początkowe /h/ w him, her w środku frazy znika — to norma, a nie niedbałość. Akcentowane są oba czasowniki, zaimek między nimi przemyka.
W zaimku zwrotnym akcent pada na -self: myself /maɪˈself/, yourself /jɔːˈself/, themselves /ðəmˈselvz/, ourselves /ˌaʊəˈselvz/. Kiedy zaimek znaczy „sam”, wyróżnia się go jeszcze głosem: I'll do it mySELF.
Tekst
5 minMy first job was in a small café in Brighton when I was seventeen. The owner, Mrs Price, was very strict. She made us wear a white shirt every day, and she never let us use our phones behind the counter. She expected everyone to arrive ten minutes early, and if you were late, she made you stay ten minutes longer.
In the first week she wanted me to wash the dishes and nothing else. I was bored, so I asked her to let me make the coffee. "Not yet," she said. "I want you to watch Sam first." Sam was the oldest waiter, and he helped me learn everything: how to use the coffee machine, how to carry three plates at once, how to talk to difficult customers.
By the end of the summer I could run the café by myself on quiet afternoons. Once I burnt myself on the coffee machine, but I didn't tell anyone — I just held my hand under cold water and carried on.
On my last day Mrs Price made me a cake herself. "You've taught yourself a lot," she said. "Would you like me to write you a reference?" I still have it.
Ćwiczenia
32 min1. Ułóż zdanie.
- I / want / you / call me tonight
- my boss / expect / us / work on Saturdays
- would / you / like / me / help you
- my parents / not want / me / become an actor (czas przeszły)
- the teacher / make / us / rewrite the essay (czas przeszły)
- they / let / the children / play in the garden (czas przeszły)
- can / you / help / me / carry this box
- I / get / my brother / fix my bike (czas przyszły)
Pokaż odpowiedzi
2. Wstaw to
- She made me apologise
- I'd like you meet my parents
- Let me explain
- We expect you be here at nine
- The film made everyone laugh
- I finally got him agree
- We weren't allowed take photos
- He helped me move the sofa
Pokaż odpowiedzi
3. Wstaw zaimek zwrotny.
- Be careful with that knife — don't cut
- Did you paint the kitchen ?
- We really enjoyed at the party
- She taught to play the guitar
- The children made the cake by
- The town isn't very interesting, but the beaches are beautiful
Pokaż odpowiedzi
4. Wyszukiwanie błędów.
- I want that you help me.
- My parents didn't let me to go out.
- He made me to wait for an hour.
- I feel myself much better today.
- Would you like that I open the window?
- I live myself.
- We were let to leave early.
Pokaż odpowiedzi
5. Przetłumacz na angielski.
1) Chcę, żebyś znał prawdę. 2) Chcesz, żebym cię podwiózł? 3) Nauczyciel kazał nam nauczyć się wiersza na pamięć. 4) Rodzice nie pozwalali mi oglądać telewizji wieczorami. 5) Sam wszystko zrobiłem. 6) Proszę się częstować!
Pokaż odpowiedzi
6. Opowiedz o sobie
trzema zdaniami. Odpowiedzi poniżej to wzór. 1) Co kazano ci robić w dzieciństwie? 2) Na co ci pozwalano? 3) Czego nauczyłeś się sam?
Pokaż odpowiedzi
Podsumowanie
Omówione: want, would like, expect, need + kogo + to; Would you like me to…?; make, let bez to, help z to i bez; get + kogo + to; allow i be allowed to, was made to; osiem zaimków zwrotnych, by myself i on my own; polskie czasowniki z „się” bez myself. Dalej — lekcja 23: przedimki jako system.
Koniec części głównej
Lekcja zostanie zaliczona po wykonaniu ćwiczeń. Wszystko po tym jest opcjonalne.
opcjonalne
Słownictwo do fiszek
15 słów- expect /ɪkˈspekt/ oczekiwać, spodziewać się
- allow /əˈlaʊ/ pozwalać
- myself /maɪˈself/ siebie, się; sam
- by myself /baɪ maɪˈself/ sam, w pojedynkę, bez pomocy
- on my own /ɒn maɪ ˈəʊn/ samodzielnie, w pojedynkę
- help yourself /ˌhelp jɔːˈself/ częstuj się
- get dressed /ˌɡet ˈdrest/ ubierać się
- teach yourself /ˌtiːtʃ jɔːˈself/ nauczyć się samemu
- strict /strɪkt/ surowy, wymagający
- counter /ˈkaʊntə/ lada, kontuar
- customer /ˈkʌstəmə/ klient
- burn /bɜːn/ oparzyć
- carry on /ˌkæri ˈɒn/ kontynuować, robić dalej
- reference /ˈrefrəns/ referencje (od pracodawcy)
- by heart /baɪ ˈhɑːt/ na pamięć
Pisanie
Sześć zdań o pierwszej pracy albo o szkole: czego od ciebie chciano i oczekiwano, co kazano ci robić, na co pozwalano i czego nauczyłeś się sam.
Wzór
At my first job, my manager expected me to answer every email the same day. She made me write reports every Friday, but she let me work from home on Mondays. She didn't let us eat at our desks, and she made everyone switch off their phones in meetings. She wanted me to learn the new software quickly, so I taught myself in the evenings. A colleague offered to help, but I wanted to do it on my own. In the end I could do most things by myself.
Lista kontrolna
Ćwicz tę lekcję w innych sekcjach
Masz pomysł na funkcję?
⚑ opcjonalne